Metaforlarla Kaplı İronik Bir Anlatım: Saatleri Ayarlama EnstitüsüEdebiyat
Kitabın baş karakteri Hayri İrdal, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde dünyaya gelmiş, imparatorluktan cumhuriyete geçiş döneminde yaşamış bir karakterdir. Fakir ailede dünyaya gelmiş, küçüklüğünden beri saatlerle içli dışlı olmuş ve inişli çıkışlı bir hayata sahiptir. Hayattaki akıl hocalarından Halit Ayarcı’nın etkisiyle Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün kurucularından biri olur. Başta gülünç bulunan bu kurum, şöhretini ülke sınırlarının da ötesine taşır ve dünya çapında etki uyandırır. Hatta Hayri İrdal, “Ahmet Zamani Efendi’nin Hayatı ve Eserleri” isimli bir kitap kaleme alır. Bu kitap da 18 farklı dile çevrilir ve dünya çapında bir şöhret kazanır. Bu derece yüksek noktalara çıkan Hayri İrdal'ın hayatı daha sonra dibe vurur ve özellikle de hakkındaki iddialara cevap vermek amacıyla kendi hayatını kaleme almaya karar verir. Biz de artık okuyucu olarak bu serüvene eşlik ederiz.
Türkiye’nin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan modernleşme sürecinde, kimlik bunalımı ve büyük savrulmalar yaşayan Türk insanının yaşamına ışık tutuyor Tanpınar. Kitabın odaklandığı konunun yerel ölçekte kaldığını söylemek de Tanpınar’a haksızlık olur. Zira Tanpınar, "hayatın nasıl daha anlamlı yaşanabileceği” konusuna da çokça kafa
yormakta.
Metaforlarla kaplı bu kitapta psikoloji, tarih, bürokrasinin işleyişi ve insan yaşamı üzerine baştan sona mükemmel bir seviyede hiciv tarzı bir anlatım vardı. Özellikle de 21. Sayfasından itibaren irdelenen "hürriyet” kavramının anlatımı eşsizdi. Kitaba iyi bir şekilde nüfuz edebilmek için kesinlikle birden fazla okunması gereken kitapların başında geliyor. Bunu da kendime bir borç biliyorum.
Kitaptaki yan karakterler, kitaba ancak bu kadar güzel oturtulabilirdi. Başta Hayri İrdal’ın iki farklı dönemindeki akıl hocaları Nuri Efendi ile Halit Ayarcı, Seyit Lütfullah, Doktor Ramiz olmak üzere sahip oldukları bakış açıları kitabı kusursuz bir hale getirmiş.
Ahmet Hamdi Tanpınar, Kemal Tahir, Oğuz Atay gibi isimler, edebiyatımızda bambaşka bir yere sahipler. Çünkü düzene ayak uydurup
kolay olanı seçmemişler, aksine meselelere cerrah titizliğiyle yaklaşıp dışlanmayı da göze alarak, meseleleri bambaşka boyutlarıyla gözler önüne sererek eser üretmeye çalışmışlardır. Yani zor olanı seçmişlerdir. Saatleri Ayarlama Enstitüsü ile ilgili söylenebilecek tek söz; okuyun, okutturun olabilir ancak.
·
35 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
