Şeyma Nur Gezen
@gonluendelusi
&Kitaplar bazen insanlardan daha iyi dost oluyor. Ama hangi kitap bir insanın yerini tutabilir?&
Savaş ve eğlenmeye dalma, hayatı yapaylaştırma çerçevesiyle yakaladı. Cesur Yeni Dünya kadar fazlaca artmış bir teknoloji yok. Telefon detayını çıkardığımızda, insanların bulunduğu hal olarak şimdiyi dahi görmüş hissettim. Belleğime yerleştiği kısım itibariyle okumaya değer bulduğum kitaplardan biri oldu. Bu değeri ifade etmeye nereden tutup başlayacağımı bilemedim. İncelemeyi yazmam da kitabın bende inşa ettiğini paylaşmak arzumdan. Hıfza/ezbere bakışı farklı açıdan göstermesi, bahsettiklerinin benim gözümde tam da şu vakit dünyayı resmetmesi, bir ümit bırakması. Bu üçü sacayağı. Hafız bir arkadaşa hediye edilebilecek güzel bir kitap ve ezberi ezberden değerlendirme kestirmesi yerine kendine has nehir kenarı yolculuğuna başlamak için de. Bir de daima asıl olan o mesele: nasıl bir yaşamı tercih ediyorum?
Her şey bununla ilgili.
Reklam
Sırça Köşk ile başladı, Bir Koyun Masalı ile bitti. Sabahattin Ali, ikisinde de benzer bir durumu masal üslubuyla anlatmış. Bu kitabı, özellikle Kağnı-Ses'teki hikayeleri dikkate alınınca daha az ölümle yan yana; benim için daha az iç karartıcıydı. Gerçekçi üslubunu çoğunlukta korumuş. Toplumsal olaylara hicivli bir dille yaklaşmış.
Bir türlü anlayamadığım Filistin-İsrail ilişkisini, perdeyi kaldırarak bana çıplaklığıyla gösteren; aslın ne olduğunu anlatan kitap. Yazar, çok değerli bir eser ortaya sunuyor. Ne var ki eserle aramızda 15 seneden fazla var. Benzer içerikli -neler yaşanıldığını/hissedildiğini/düşünüldüğünü anlatan- güncel eserler ortaya konsa da şu anki durumu da anlayabilsem...
Kitap 3 ana başlıktan oluşuyor: Zühd, Niyet ve İhlas, Tefekkür.
Zühd bölümünde, fakr, dünyadan kaçınmak, zühd hususlarında yoğunlaşılmış. Bu bölümde asıl ihtiyacın üç olduğunundan, yiyecek, giyecek ve barınak, bahsedilmiş. Zühdün hakikati, eriyen buz - altın alışveriş misaliyle açıklanmış. Bu zühd bölümü, zahidin kanaati bölümüyle beraber hem okuma olarak hem de söylenenler açısından bana çok ağır geldi. Tüketim üzerine kurduğumuz hayatlarımızın ciddi bir şekilde değerlendirilmesi gerekiyor.
İkinci kısım, niyet ve ihlasta niyetin, ihlasın ne olduğundan söz edilmiş. Bu konularda düşülen hatalar, ayıplar, kusurlar ele alınmış. Doğruluk, riya, muhasebe, murakabe gibi olgular hakkında yazılmış. Vaktin dörde ayrılması söylenmiş: Rabbine yakarmaya, nefsini hesaba çekmeye, Allah'ın sanatlarını düşünmeye, yemek içmekle uğraşmaya.
Son kısım ise tefekkürü konu alıyor. İnsanları helake sürükleyen şeylerden (mühlikat) ve insanları kurtuluşa ve saadete erdiren şeylerden (münciyat) bahsedilmiş. Kişinin bir işin mekruh olup olmadığını, ardından kendisinin bu işe bulaşıp bulaşmadığını, bulaştıysa nasıl kurtulacağını tefekkür etmesi gerektiğini söylenmekte. Bunun her gün sabah vaktinde yapılması, böylece belki de ömür boyunca fayda verecek bir hatıra uyanacağından söz edilmekte. Devamında tefekküre konu olan başka varlıklara geçilmiş.
Kitaptaki çevirinin temiz olduğunu düşünüyorum ancak fazlaca yazım yanlışı bulunuyor.
Kitap sunuşun ardından yapılan 6 röportaja geçiyor. Bunlar, 1990-2002 arası muhtelif vakitlerde gerçekleştirilmiş. Aliya'yı daha da yakından görmek için güzel bir devam kitabı oldu. Siyasi durumlardan Bosna'da yaşananlara, ne yaptığının yanında ne düşündüğünü de gözler önüne seriyor.
Kitabı sayfalarını şöyle bir geçirsem, zihnimde üç belirgin kısım var: Kapitalizmden de komünizmden de nefret etmesi, kötülüğün ancak zor ile durdurulabileceği, Türkiye'nin de benzer bir sorunla karşı karşıya olduğunu düşündüğü Avrupa'ya aidiyet ve manevî varlık çatışması.
Kitap Aliya'nın düşüncelerini farklı yönden biraz daha gösterdi. Bir de şuna değinmeliyim, bu okuma Aliya'nın dengeli bir üslubu olduğunu düşündürdü. Zira Batı'nın suskunluğunu çekinmeden söylerken, batı ülkelerinin - sanırım antlaşma sonrası- mültecilere yardımcı olduğunu da not düşmüş.
Çeviriden midir, düzenlemeden midir bilemiyorum kitap benim için akıcı değildi.
Reklam