Abdullah Boğa
@grbg
18 okur puanı
Mart 2022 tarihinde katıldı
Reklam
Zamanın iki yüzü
Amin Maalouf, “Semerkant” romanında 11. yüzyıl ile 20. yüzyıla ait iki ayrı hikâyeyi, Hayyam’ın eseri “Rubaiyat” etrafında kurgulamış. Farklı zamanlarda geçen bu iki anlatıyı bir araya getirme biçimini oldukça başarılı buldum.
Romanın ilk bölümünde Ömer Hayyam, Nizamülmülk ve Hasan Sabbah arasındaki ilişki; dönemin atmosferi, düşünce yapısı ve siyasal dengeleriyle birlikte etkileyici bir şekilde aktarılıyor. Özellikle Selçuklu Devleti’nin gücünün ve o dönemin siyasi yapısının arka planda sürekli hissedilmesi anlatıyı daha da güçlü kılıyor.
Elbette yazar bir tarihçi değil. Bu yüzden romandaki bazı tarihsel unsurlar tartışmaya açık olabilir. Ama ben açıkçası kitabı daha çok edebi yönü ve sunduğu düşünsel çerçeve üzerinden okumayı tercih ettim.
İlk bölümde karakterler belirli temsiller üzerinden öne çıkıyor:Ömer Hayyam bilimsel düşünceyi ve özgürlüğü, Nizamülmülk devlet düzenini ve otoriteyi, Hasan Sabbah ise daha çok ideolojik ve dinsel çatışmayı temsil ediyor.
Romanın 20. yüzyılda geçen ikinci kısmında tempo yer yer düşse de genel akış bozulmuyor. Bu bölümde özellikle İran’ın modernleşme sürecine yapılan vurgu dikkat çekici. Bu coğrafyada değişimin ne kadar zor ilerlediğini ve Batılı devletlerin geçmişte olduğu gibi bugün de sürecin bir parçası olduğunu görmek, hikâyeye farklı bir anlam katıyor.
Amin Maalouf’un mekân kurma gücü de oldukça başarılı. Semerkant’tan İsfahan’a, Tebriz’den Tahran’a, Alamut’tan saraylara uzanan geniş bir dünya var karşımızda. Hanlar, sultanlar, entrikalar ve siyasal mücadeleler… Tüm bu yapı, 20. yüzyıldaki gelişmeler ve Titanic'in batışı ile birleşince, Rubaiyat etrafında kurulan anlatı daha da anlam kazanıyor.
Kitap hakkında daha çok şey söylenebilir ama çok uzatmadan, beni en çok etkileyen alıntıyla bitirmek istiyorum:
“Zamanın iki yüzü var,
Sultanlar nasıl ölüyor acaba? Zehirlenerek, boğularak, boyunlarına yağlı urgan dolanarak! İstediğin kadar şatafata gömül, insanlık halinin sefaletinden kurtulamazsın.
Zamanın iki yüzü var, dedi kendi kendine Hayyam, iki boyutu; uzunluğunu güneşin seyri belirliyor, kalınlığını ise tutkular
Reklam