Hemingway’in İhtiyar Balıkçı ve Deniz romanı, yaşlı balıkçı Santiago’nun şanssızlıklarla dolu günlerinin ardından dev bir kılıç balığıyla giriştiği uzun ve zorlu mücadeleyi anlatır. Hikâye basit görünse de aslında insanın azim, gurur, yalnızlık ve kaderle sınanma temalarını derin biçimde işler.
Santiago, fiziksel olarak güçsüz düşmüş bir adamdır; fakat içindeki kararlılık ve mesleğine duyduğu saygı, onu olağanüstü bir direnişe götürür. Kılıç balığı ile aralarında hem rekabet hem de karşılıklı saygıya dayalı bir bağ oluşur. Balığı yakalaması bir zaferdir, ancak dönüş yolunda köpekbalıkları tarafından parçalanması, hayatın bazen en büyük emekleri bile elden alabileceğini gösterir.
Yine de Santiago’nun hikâyesi yenilgi değil; onurlu bir mücadele hikâyesidir. Hemingway, gerçek başarının sonuçta değil, insanın sonuna kadar direnme gücünde bulunduğunu ustalıkla vurgular. Bu nedenle roman, sade anlatımına rağmen derin bir insanlık dersi taşır.