Kur'an'ın "Kalplerinde hastalık olanlar" buyurduğu kimselerin hepsi münafık değildir. Elbette münafıkların bir kısmı buna dâhildir. Ama kalbinde hastalık olan herkes münafıklar zümresinde değildir. Bazen mümindir; ama kalbinde hastalık vardır. Bu hastalığın anlamı nedir?
Bunlar, ahlaki ve kişisel zaaflar, heva perestlik ve çeşitli bencilliklere eğilimdir. Eğer önlem almazsan ve bunlarla mücadele etmezsen, imanı senden alıp içini boşaltırlar. İman senden alındığında, kalbin imansız ve görüntün imanlı olur. Böyle bir kimseye münafık denir.
Allah göstermesin eğer benim ve sizin kalbiniz, görüntümüz, imanlı bir görünüş olduğu hâlde imandan yana boş olursa, dilimizde iman dolu sözler olduğu hâlde, gönlümüzde inanç ve imanı kaybetmişizdir.
Avtomobildə gedirsiniz, əlli kilometrdən sonra maşın xarab olub dayanarsa, siz gecikməli olacaqsınız.
Gecikməmək üçün nə etmək lazımdır? Məqsədə vaxtında çatmaq üçün bir qədər sürəti artırmalı, dayanmaqdan və istirahət etmədən irəliləməlisiniz. Yoxsa, orada oturub “ilahi, səhv eləmişəm” deməklə, məqsədə çata bilməyəcəksiniz. Əgər indi bu səhv baş veribsə, sürəti artırmaqla itirilən o bir saatın yerini doldurmaq lazımdır. Allahın bağışlaması da belədir!
Allahın rəhməti haçana aiddir? Əməl etmədiyimiz, əmrə boyun əymədiyimiz, Allahın qadağan olunmuş məntəqəsinə daxil olduğumuz, ilahi vəzifə və əhdləri unutduğumuz zamana aiddir. Belə hallarda deyirik:
“Əməl etmədik, Allah bizə rəhm etsin!” Biz burada əməl etmədiyimizin yerini Allahın rəhmi və rəhməti ilə doldururuq. Quran ayəsi isə bunun əksinədir. Buyurur: “İtaət edin ki, Allahın rəhmətinə şamil olasınız.” Allahın rəhməti bir xalqın öz vəzifəsinə əməl etdiyi zamana aiddir. Bu zaman Allah Ona itaət edən, öz vəzifələrini yerinə yetirən xalqa rəhm edəcək.
Əgər sizin ruhunuzu təmsil və təşbeh məqamında cismə bənzətsək, qurşandığınız hər bir günah ruhunuza zərbə endirir və bir yara əmələ gətirir. Axı, nə üçün deyirik ki, günah ruhu zədələyir? Axı, ruh yüksəlməli, təkamülə çatmalıdır. Günah isə insan ruhunu təkamüldən bir pillə saxlayır. Təmsil və təşbeh məqamında günah yara rolunu ifa edir, insan ruhunda çatlar yaradır. İnsan günaha qurşandıqda, qüsurlara yol verdikdə, Allah eləməmiş, xalqın malını mənimsədikdə, şərab içdikdə, zina etdikdə, yalan danışdıqda, iftira yaxdıqda – bunların hər biri onun ruhunda çatlar yaradır, ruhunu zədələyir. Onun ruhu zədələnib yara bağladığı zaman arzuların sonu olan təkamüldən uzaqlaşacaq; indi isə bu günah bağışlanmaya tuş gəlməlidir.
Ne yazık ki kitap okuma, ilim ve tahsil ehli kimselerle zorunlu olarak kitapla uğraşan kimselerin dışında yaygın ve güncel bir iş olarak görülmüyor. Oysa ki kitap okuma, tıpkı yemek ve uyumak gibi, insanların her gün yaptıkları rutin işlerden biri olarak hayatlarına girmeli.