19 Mayıs, Atatürk'ün, Zübeyde Ana'dan değil ama Anadolu'dan doğduğu gündü. Bu nedenle sonradan kendisine "hangi gün doğduğunu" soranlara “19 Mayıs” diyecekti. 19 Mayıs sadece bir adamın; Atatürk'ün değil, aslında bir milletin; Türk milletinin doğum günüydü.
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Enver Paşa, büyük bir vatanseverdi. Ancak "akıl" değil, "duygu" adamıydı. Sarıkamış'ta aklıyla değil, duygularıyla hareket etti. Tecrübeli komutanların uyarılarına kulak asmadı.
Enver Paşa tecrübesizdi. Bu büyüklükte bir orduyu hiç yönetmemişti. Yeri gelince durmayı", yeri gelince "geri çekilmeyi" bilmiyordu. Askeri strateji bakımından bunlar büyük eksiklerdi.
Sarıkamış dramının bir numaralı sorumlusu hiç tartışmasız Enver Paşa'dır.
1- Sarıkamış Harekâtı, Harbiye Nazırı ve Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın kararıyla yapıldı.
2- Enver Paşa, 3. Ordu Komutanı Hasan Izzet Paşa'nın ve 9. Kolordu Komutanı Ahmet Fevzi Paşa'nın tüm itirazlarına rağmen, harekâtı gerçekleştirdi.
3- Enver Paşa, hiçbir savaş tecrübesi olmayan Hafız Hakkı Paşa'ya fazla güvendi. Enver Paşa'nın 10. Kolordu'yu teslim ettiği Hafiz Hakkı Paşa'nın çok ciddi askeri hataları oldu.
4- Enver Paşa, kendi ordusunun giyecek, yiyecek, top, tüfek bakımlarından Rus ordusundan daha zayıf olduğunun farkındaydı.
5- Enver Paşa, havaların bozduğunu, her yerin karla kaplandığını, eksi 30 derecede yarı aç yarı çıplak bir savunma ordusuyla kilometrelerce yürümenin "ölüme yürümek" olduğunu görüyordu.
6- Enver Paşa hayallerine, ihtiraslarına yenildi. Plana göre önce Batum'u, Ardahan'ı ve Kars'ı Ruslardan geri alacak, sonra Kafkas Müslümanlarını Rus boyunduruğundan kurtarıp Turan hayalini gerçekleştirecekti.
7- "Enver Paşa'yı, Osmanlı Genelkurmayı'ndaki Alman komutanlar etkiledi!" veya "Enver Paşa, Hafız Hakkı Paşa'nın kurban oldu!" ya da "Komutanlar planları tam uygulayamadılar!" diyerek Enver Paşa'nın Sarıkamış dramındaki rolünü hafifletmek ise tarihçiye yakışmaz. Enver Paşa, o Alman komutanlara ve o Hafız Hakkı Paşa'ya çok güveniyordu.
Peki, Sarıkamış'ta kaç şehit verdik? 90 bin mi? Hayır! Resmi belgelere ve bazı yerli yabancı tanıklara göre Sarıkamış'ta 30-35 bin şehit verdik. Bence bu sayı 40 binden az değil. General Yudanic'in günlüğüne göre 20 bin civarında da esir verdik. Yine General Yudaniç'in günlüğüne göre Sarıkamış'ta Rus ordusu da -çoğu donarak- toplam 26 bin civarında kayıp verdi.