Bütün heyvanlar bərabərdir amma bəzi heyvanlar digərlərindən daha bərabərdir
Hangi tür daha iyi :))1000Kitap
İnsanlar çok kötü, hayvanlar iyi, yaşasın hayvanlar gibi paylaşımlardan gına geldi valla. Lan olm hiç mi belgesel izlemiyonuz, bunlar arazide birbirini yiyor, bunun da anası bacısı vardır demeden tuttuğunu gebertiyorlar. Heyvanlar neticede.
Ulan bunlar mı bize barış öğretecek?(!)
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Qeyri-mütləq varlığın mütləqlik axtarışı - Bölüm 1Psikoloji
İnsan bioloji varlıq kimi: Təkamül və məhdudiyyətlər
İnsan ilk növbədə bioloji bir varlıqdır. Zoologiyanın təsnifatına görə insan primatlar dəstəsinə, hominid ailəsinə aid bir heyvandır. Çarlz Darvinin təkamül nəzəriyyəsi göstərdi ki, insanla digər yüksək heyvanlar arasında kəskin bir təbiət uçurumu yoxdur: insan bədənində və davranışlarında təkamül mirası daşıyır. Darvin yazırdı ki, insanla daha yüksək məməlilər arasında zehni baxımdan fundamental bir fərq yoxdur, fərq yalnız miqyas və dərəcədədir. Yəni insanın hissləri, instinktləri, hətta müəyyən düşüncə əsasları heyvanlarla ortaq təmələ malikdir. Məsələn, özünü qoruma instinkti, qida və cinsi instinktlər, ana-uşaq bağlılığı kimi bioloji təmayüllər insanda da mövcuddur. Bu mənada insan heyvanidir.
Amma digər tərəfdən, insanı digər canlılardan fərqləndirən mühüm unikal xüsusiyyətlər formalaşıb. Təkamül prosesində insanın beyni fövqəladə dərəcədə inkişaf edərək ali sinir fəaliyyətini – düşüncə, dil, abstrakt təxəyyül – mümkün edib. İnsan məntiqi düşünmə, mürəkkəb alətlər hazırlama, nitq yolu ilə əlaqə qurma qabiliyyətlərinə malikdir ki, bunlar heyvanlar aləmində misilsizdir. Elmi baxımdan insan davranışını genetik və neyrobioloji amillərlə izah etmək mümkün olsa da, bu izahın özü insan beyninin xüsusi mürəkkəbliyini etiraf edir. Məsələn, neyroelm göstərir ki, insan beyni başqa canlılarda rast gəlinməyən dərəcədə böyük bir neokorteks qatına sahibdir – bu da yüksək idrak funksiyalarının (məsələn, planlaşdırma, qərarvermə, özünü dərk etmə) əsasıdır. Deməli, insan təkamül məhsulu olan bir orqanizm kimi heyvanlar aləminin bir hissəsidir, lakin eyni zamanda şüurunun inkişafı baxımından şüurlu və özünüdərk edən yeganə canlıdır. Bu unikal cəhət insana azad iradə, mənəvi seçimlər, mədəniyyət yaratma qabiliyyəti verir – hansı
-Onları sevirəm dedim, səssizcə.
-Onlar kim?
-Kitablar, musiqilər və heyvanlar... Amma sevmədiyim bir şey var Ellie...
-Nədir?
-İnsanlar dedim, yavaşca.
-İnsanlar?
-Hə Ellie insanlar, mən insanlığı sevirəm...
Sihirli Liste
Sihirli ListeTəbiətdə Hər Canlının Öz Rolu Var
Bizə zərərli və ya faydasız görünən bir çox canlı əslində ekosistemin vacib bir parçasıdır. İnsanın başa düşmədiyi və ya dəyər vermədiyi bir orqanizm belə, müəyyən bir funksiyanı yerinə yetirir. Məsələn, ilanlar gəmiricilərin sayını tənzimləyir, torpaq qurdları torpağın havalanmasına və münbitliyinə kömək edir. Çürükçül orqanizmlər (bakteriyalar, göbələklər və s.) təbiəti tullantılardan təmizləyərək maddələrin dövranını təmin edir. Hətta ağcaqanadlar kimi narahatlıq yaradan canlılar da bəzi heyvanlar üçün qida mənbəyi olmaqla ekosistemdə rol oynayır. Hər canlı bir zəncirin halqasıdır. Bu halqalardan biri itdikdə, zəncirin davamlılığı pozula bilər. Bu səbəbdən təbiətdə yaşayan hər varlıq, birbaşa olmasa da, dolayı yolla bütövlükdə həyat tarazlığının qorunmasına xidmət edir. Bir sözlə, təbiətdə heç nə səbəbsiz deyil. Hər bir orqanizm, öz funksiyası ilə bu böyük sistemin bir parçasıdır və onun yaşaması ümumi tarazlığın qorunması üçün vacibdir.
İnsan və Heyvan Qəddarlığının FərqiDüşünce
Bəzən insanlar deyir ki, “Təbiətdə də qəddarlıq var, bu normaldır.” Amma burada bir incə fərq var. Təbiət qəddar deyil, sadəcə hisssizdir. Aslan balasını öldürəndə o, qisas almır. Delfin rəqibin körpəsini boğanda o, kin saxlamır. Pişik ovunu canlı saxlayıb onunla oynayanda əylənmir. Bunlar hamısı instinktdir — genlərin, aclığın və yaşamaq mübarizəsinin diktəsi. Onların beynində bu qərarı verən soyuq bir mexanizm var: yaşamaq üçün lazım olanı et.
İnsanla heyvan arasındakı əsas fərq odur ki, heyvanın beynində bu davranışın arxasında çox vaxt limbik sistem (emosiya və instinkt mərkəzi) dayanır, yəni düşüncə prosesi minimaldır. İnsanda isə həm limbik sistem, həm də prefrontal korteks işə düşür — bu da zərər verməyi şüurlu seçim halına gətirir. Biz bəzən öldürmədən əvvəl necə öldürəcəyimizi düşünürük. Bəzən zərəri elə veririk ki, qarşı tərəf ölməsin, amma ağrını hiss etsin. Biz nifrətimizlə, qısqanclığımızla, sadist zövqümüzlə hərəkət edirik. Təbiətin heyvanlara verdiyi soyuq mexanizmi biz hisslərimizlə bəzəmişik — nəticə isə daha mürəkkəb və çox vaxt daha qorxunc olur.
Heyvanlar zərər verəndə bunun bir funksiyası var: aclığı doyurmaq, özünü qorumaq, nəsil artırmaq. İnsanda isə bəzən heç bir funksiyası yoxdur. Biz bəzən sadəcə görə-görə, bilə-bilə, hiss edə-edə zərər veririk.Təbiətdə qəddarlıq sadəcə bir mexanizm, insanda isə həm mexanizm, həm də seçimdir. Bizi digər növlərdən ayıran ən başlıca fərq də budur: heyvan yaşamaq üçün öldürür, insan bəzən sadəcə öldürür.