Mimi Si Çakula1000Kitap
"Ləpirçi: Mən yeməli deyiləm" əsəri Rövşən Abdullaoğlunun qələmindən oxuduğum ilk kitab oldu. Kitabın ideya mərkəzində dayanan "insan olmaq nədir?" sualı, əslində bioloji bir varlıqdan mənəvi bir şəxsiyyətə keçid prosesinin nə dərəcədə sancılı olduğunu göstərir. Müəllif bizə xatırladır ki, insanı heyvandan fərqləndirən əsas amil sadəcə dik gəzməsi və ya mürəkkəb alətlər düzəltməsi deyil, onun öz instinktləri üzərində hakimiyyət qura bilmək qabiliyyətidir. Bir aslan ac qaldıqda ovuna qarşı amansız olması onun təbiətinin gərəyidir və burada heç bir "qəddarlıq" axtarmaq olmaz, çünki o, sadəcə sağ qalmaq instinkti ilə hərəkət edir. Aslanın heyrətamiz bir mizanı var. O, yalnız doyacaq qədər ovlayır, qarnı toxdursa, yanından keçən ceyrana belə toxunmur. Heyvanlar aləmində qətl ehtiyacla məhdudlaşır, lakin insan şüuru bu nöqtədə ən böyük sınağı ilə üzləşir. İnsan acgözlük edir, ehtiyacından qat-qat artığını mənimsəyir, yığır və talayır. Heyvanlar qarınlarını doydurduğu halda, insan gözünü doydura bilmir. Şüur sayəsində seçim etmək iqtidarında olan insan, ya öz içindəki yırtıcını cilovlayıb aliliyə yüksələ bilər, ya da zəkasını bu doyumsuz acgözlüyün və qəddarlığın xidmətinə verib təbiətdəki ən təhlükəli varlığa çevrilə bilər.
Təbiətdə ən ağıllı varlıq olmağımız bizə hər şeyi etmək haqqı verirmi? Rövşən Abdullaoğlu bu sualla bizim "antroposentrik", yəni insan mərkəzli təkəbbürümüzü darmadağın edir. Biz zəkamızı çox vaxt hökmranlıq vasitəsi kimi istifadə edirik, halbuki şüurun əsl məqsədi məsuliyyət daşımaqdır. Ən güclü olmaq hər şeyi məhv etmək icazəsi vermir, əksinə, zəif olanı qorumaq öhdəliyini verir. Əgər bir insan öz şüurunu sadəcə digərlərini istismar etmək və ya təbiəti talamaq üçün istifadə edirsə, o, əslində heyvandan daha aşağı bir pilləyə enmiş olur. Çünki heyvanın
Salam, bu gün sizinlə Corc Oruelin "Heyvanıstan" əsəri ilə bağlı fikirlərimi bölüşmək istəyirəm.
İlk öncə onu qeyd edim ki, əsərin dili çox sadədir. Əsəri həm azyaşlı uşaqlar, həm də böyüklər oxuya bilər. Uşaqlara nağıl kimi gəlsə də, böyüklər əsərdə çatdırılmaq istənilən əsl mənanı dərk edəcəkdir. Corc Oruell bu əsəri 1945-ci ildə qələmə alıb. Əsər alleqorik povestdir.
Hadisələr fermada baş verir. Heyvanlar insanların zülmündən bezərək inqilab edir və fermanın idarəçiliyini ələ keçirirlər. Məqsəd bərabərlik və ədalətin hökm sürdüyü bir cəmiyyət qurmaqdır. Lakin zaman keçdikcə "Bütün heyvanlar bərabərdir" şüarı altında qurulan bu cəmiyyət qorxu və haqsızlıqlarla idarə olunmağa başlayır.
Əsər qorxu ilə cəmiyyətin idarə olunması məsələsini çox real bir şəkildə qələmə almışdır. Oruell bu əsərlə birbaşa 1917-ci il Rusiya inqilabını və sonradan qurulan totalitar rejimini əks etdirmişdir.
Məsələn, Napoleon Stalin obrazını, Boksyor (At) obrazı işçi sinfinin sadiqliyi və gücü, lakin həm də istismarını təmsil edir.
Əsəri oxuyarkən insan boşluğa dalır. İnsan öz olduğu mühitin də bu formada ifadə edildiyini anlayır. Və bu "ədalət", "bərabərlik" adı altında sadəcə aldadılan təbəqə olduğumuzu görürük.
Bir sözlə, "bütün heyvanlar bərabərdir, amma bəzi heyvanlar daha çox bərabərdir"
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Heyvanıstan ilk baxışda sadə bir hekayə kimi görünür: fermadakı heyvanlar üsyan edib sahiblərindən qurtulurlar. Əslində bu sadə hekayənin altında XX əsrin ən böyük siyasi dramlarından biri gizlənir. Heyvanıstana rəhbərlik edən donuz Napoleon təsadüfi obraz deyil. Onun simasında Joseph Stalin ümumiləşdirilmiş şəkildə canlandırılır. Hakimiyyətə münasibəti sadə və sərtdir: qorxu yaratmaq, gücü əlində toplamaq və həqiqəti dəyişdirmək. Əsərdə Napoleonun əsas rəqibi digər lider donuz Snoubolldur və o, Leon Trotsky obrazının alleqoriyasıdır. Üsyan zamanı Snouboll daha fəaldır, daha enerjilidir. Gözəl natiqdir, intellektualdır və Napoleondan fərqli olaraq daha ziyalı, daha demokrat təsiri bağışlayır. İnqilabın gələcəyi haqqında təsəvvürü də fərqlidir. Lakin tarixdə tez-tez gördüyümüz bir qanun burada da işləyir: ideyalar çox vaxt güc qarşısında məğlub olur. Necə ki, Joseph Stalin Trotskini Sovet İttifaqından qovmuşdu, Napoleon da Snoubollu fermadan - Heyvanıstandan didərgin salır. Bundan sonra bütün repressiyalar onun tərəfdarlarına qarşı yönəlir. Napoleonun hakimiyyətini qoruyan əsas mexanizm isə təbliğatdır. Bu təbliğatın siması Çığırğandır. Bu obraz həm Vyacheslav Molotov fiqurunu, həm də sovet təbliğatının əsas ruporu olan Pravda qəzetini təcəssüm etdirir. Çığırğan həqiqəti dəyişdirmir, sadəcə yenidən izah edir. O, dili elə manipulyasiya edir ki, prinsiplərin dəyişməsini heyvanlar hiss etmir. Beləcə onların düşüncəsini idarə edir. Bir tərəfdən də qoyunlara baxsaq, onların öz düşüncələrinin olmaması bir qırağa dursun, həm də onlara təlqin olunan şüarları təkrarlamaqla düşünə bilən heyvanları da susdururlar. Bu da kütlə psixologiyasının təhlükəsini göstərir. Göstərir ki, avtoritar rejimlərin hakimiyyətini qoruyub saxlamasında ən əsas istifadə etdikləri düşünməyən
Waris sadəcə dünyada əzab çəkmiş qadınlardan biridir. Zəif kişi eqosunun qurbanları həmişə qadınlar, uşaqlar heyvanlar və.s olacaq.
Bir qadının sırf "təmiz" olduğunu sübut etmək məcburiyyətində olması, və bunun sadəcə qadına tətbiq olunması dünyanın iyrənc tərəfini qısaca göstərir.
Bir də dünyaya qadın olaraq gəlmək istərəmmi? Bilmirəm.
Dilərdim ki, dünya yeni Warislər doğmasın. Bu səhranın sarı naxışları, boyunları üzülmədən yaşasın!
HeyvanıstanDuygu ve Düşünce
Kitab hakimiyyətin necə pozulduğunu, inqilabın necə diktaturaya çevrildiyini göstərir. Heyvanlar insanlara qarşı üsyan edir, amma sonda donuzlar insanlardan da zalım olur.
Dennetin Şüur manifesti...Felsefe
Ağlın Arxitekturası: Niyə Bəzi Canlılar Daha “Ağıllıdır”?
Daniel C. Dennet "Ağlın növləri"
Ağlımız varmı, ağlın növləri olduğunu bilirdinizmi...?!
Bizi digər canlılardan fərqləndirən əsas cəhət şüurumuzdur, amma bu canlılardada, şüur varsa, bizi fərqləndirən nədir...?!
Fəlsəfəçi Daniel Dennet ilə ağlın növlərini kəşf edib, bir ağlımız olduğuna necə əmin ola bilərik suallarına bərabər cavab tapacağıq.
Dennetdən oxuduğum ilk kitab idi.
Bəyəndim, Dennet'in kitablarını davamlı oxumağı fikirləşirəm. Terminlərin hədsiz çoxluğu yora bilər sizi, kitab səbir tələb edir.
Yazıçı vurğulayır ki, bəzi makromolekullar (DNT və RNT) münbit şəraitdə öz-özünü kopyala bilir və bu molekullar ağıllı deyillər, canlı da sayılmırlar.
İnsan ağlının və davranışını ən uzaq kökü, öz -özünü kopyalayan bu molekullardır.
Dennet bu can alıcı fərziyyəni vurğulayır:
"Bizim Ulu nənəmiz robotlardır"
Bir varlığın düşünməsi üçün müəyyən anlayışlara və bu anlayışlar sistemi arasındakı əlaqələrə sahib olması lazımdır. İnsanlar bunu asanlıqla edə bilir, bəs heyvanlar. Onlardamı, belə sistematik anlayışlara malikdir..?!
21-ci əsrə yaraşan bir düşüncə axını var kitabda:
Fəlsəfə, genetik biologiya, süni intellekt, robotika, neyrobiologiya və s.
Biz başqa insanların düşüncələrini bilsə idik nə olardı...?!
Bu sual mənə hal-hazırda izlədiyim "Plur1bus" serialını xatırlatdı.
Botlara duyğu sistemləri, düşünmə bacarığı yüklənsə, insan zehninə məxsus xüsusiyyətləri göstərə bilərlərmi..?!
Ən aktual mövzulardan biridir və texnologiyanın sürətli inkişafının bizi hara aparacağı sual altındadır.
özünü təkmilləşdirən, davamlı öyrənən, öz qərarlarını əsaslandıra bilən, dünya haqqında kompleks modellər quran ,süni zehinlər yaranmağı bəlkə uzaq gələcəkdə deyildir.
Süni ürək yaratmaq mümkün olduğu kimi, süni ağılda