Hakikati apaçık görmenin yolu gözlerini kapatmaktan geçer.Gözler kalbin önüne perde olur.Zikir esnasında dervişlerin cezbesi simalarına yansır.Kalplerindekini göremez,hissedemezseniz,bir şeyler eksik kalır.Devran ederken vücut,akıl,ruh,kalp bir olur.Cezbe hali hem insanın zerrelerine ayrılacak kadar parçalanması hem de âlemdeki vahdete katılmasıdır.
Gerçekliği inkârın bir yolu da aklın ve mantığın söylediğinin zıddını yapmaktır.Hayatımızı kaplayan yeisten,kara bulutlardan kaçabilmek için gerektiğinde gerçekliğin en yalın ve saf haliyle bile göz göre göre çelişmeyi,çatışmayı yahut onu büsbütün yok saymayı kabulleniriz.