Bir Emevi mirası: Sorumluluğu Allah'a atmakAlıntı
Kur'an'da anlatılan "kader" kozmoloji için konan ölçüleri-yasaları ifade eder. 1
Bu bağlamda insanın kaderi de "özgür iradesi ile yaptığı seçimler" ekseninde ölçülendirilir. 2
Bu sebepledir ki seçimlerimizin sonuçlarının getirdiği sorumlulukları vardır.
İşte bu sorumluluklardan kaçınmak isteyenler kendi tercihlerinin, kararlarının yol açtığı sorunlarla yüzleşmekten kaçmanın yolu olarak tüm bunların kendileri dışındaki faktörleri sonucu olduğunu bunun önceden belirlenmiş bir plan/kader olduğunu iddia ederler.
Özellikle de sorumluluk toplumsal ise yani siyasi liderler kendi sorumluluklarındaki eylemleri meşrulaştırmak, bu icraatları sorgulatmamak için "Biz yapmıyoruz; bunları bize Allah yaptırıyor" derler.
Bu tarihin en eski siyasi manipülasyonudur: Allah'ı kendine kalkan edinip, sorumluyken kendilerini sorgulanamaz kılmak…
Yöneticilerin kaderi kullanıp Allah'ı istismar etme taktiklerinin Müslümanların tarihindeki ilk izdüşümünü Muaviye'de rastlıyoruz.
Peygamberimizin arkadaşlarından Hucr b. Adiy'i Hz. Ali taraftarı olduğu için öldüren Muaviye, tepkiler karşısında zor durumdaydı. "Biz yapmadık, Allah yaptırdı bize" diyerek kendisini sorgulanamaz kılmaya çalışmıştı.
Emevilerle birlikte "Zillullahi fi'l-Arz" (Allah'ın yeryüzündeki gölgesi) ve "Sultânullahi fi Arzihî" (Allah'ın yeryüzündeki gücü) gibi sıfatlarla kutsallık kazandırılıyor, sultanların her icraatı, Allah adına sayılıyor dolayısıyla eleştirilemiyordu. Çünkü bu yapan, Allah adına(!) iş yapan birisiydi.
Muaviye'den sonra yerine sultan olarak varis bıraktığı Yezid döneminde Kerbela, Harre gibi travmatik katliamlarına, kadınlara tecavüzlere, yağma ve yolsuzluklara vb. büyük yıkımlarına gerekçe olarak bunların Allah'ın önceden belirlediği planı/kaderi olduğunu camilerden vaaz ettirmişti.
Bir başka Emevi
Hicrî 125 (M.S. 743) yılına yaklaşırken Şam’da, Bâb el-Ferâdîs “Cennet Kapısı” denilen kuzey sur kapısının önünde bir kalabalık toplanmıştı. Kapının altında, az sonra idam edilecek, elleri ve ayakları kesilmiş bir adam vardı; bazı rivayetlere göre, son sözünü söyleyemesin diye dili de kesilmişti. Yanında, bir zamanlar adaletiyle ünlü Halife Ömer b. Abdülaziz’in muhafızlığını yapmış olan müridi Sâlih b. Süveyd duruyordu, o da asılacaktı.
İnfazı emreden, dönemin güçlü hükümdarı Hişâm b. Abdülmelik’ti. Asılan adamın adı Gaylân ed-Dımaşkî’ydi. Suçu bir isyan, suikast ya da ihanet değildi. Suçu, tek bir cümleydi: “İnsan, yaptığından kendisi sorumludur.”
Bugün bize sıradan bir hakikat gibi görünen bu cümle, sekizinci yüzyıl Şam’ında bir adamın hayatına mal oldu. Çünkü o cümlenin arkasında, düzeni sarsabilecek bir cümle gizliydi: Eğer insan yaptığından sorumluysa, halife de yaptığından sorumludur ve zulüm “Allah böyle takdir etti” diyerek meşrulaştırılamaz.
ŞAM’IN KÂTİBİ, SARAYIN İÇİNDEKİ YABANCI
Gaylân ed-Dımaşkî’nin hayatına dair elimizdeki bilgiler sınırlı ve yer yer tartışmalıdır. Tam adıyla Ebû Mervân Gaylân b. Müslim, nisbesiyle el-Kıbtî ed-Dımaşkî, muhtemelen Mısırlı bir Kıptî ya da Himyer’in Kıbt koluna mensup bir aileden geliyordu. Her halükârda Arap aristokrasisinin dışında, mevâlî (azatlı) tabakasına mensuptu. Babasının Emevî hanedanına bağlı bir azatlı (yani köleliği sona erdirilmiş kimse) olduğu aktarılır. Kendisi ise Şam’da, imparatorluğun kalbinde, devlet kâtipliği yapıyordu.
Kaynaklar onu, Abdülmelik b. Mervân’ın oğlu Saîd’e öğretmenlik yapacak kadar saraya yakın gösterir. Daha da önemlisi, sonradan “İslâm’ın en âdil halifesi” diye anılacak olan Ömer b. Abdülaziz onu yanına almış, vaazlarını dinlemiş ve bazı reformlarda ona dayanmıştı.
ADALET SÖZ DEĞİL,
Reklam
Ey ihvan-ı iman, bu ahval ile,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
Şeriata bakın, bu ahval ile,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Zül-celal bizleri halk etti İslam,
İmânı irfânı eyledi ikrâm.
Ümmet-i Muhammed ne oldu encâm?
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Cenab-ı Mevla’dan ne güzel ihsan,
Nâzil oldu bize hazret-i Kur’an,
Ferman-ı Kur’an’a eyledik isyan,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Ruz-i ezel verdik beli-yi ahdi,
Kabul ettik o dem takva-yı zühdü,
Emri şeriatte etmedik cehdi,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Bu vaâdi ahd ile geldik dünyaya,
Tâbi olduk bu gün hubb-u sivaya,
Rağbet eylemedik ahde vefaya,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Kitaba sünnete yok bizde rağbet,
Cenab-ı Mevla’ya var mı muhabbet?
Heva-i nefsinde tâbi-i şehvet,
Acep ALLAH bizi kabul eder mi?
****
Sübhâneke yâ Müheymin te‘âleyte yâ Müleggin
ecirnâ mine’n nâr bi ‘afvike yâ Rahmân.
Ey tüm kusur ve noksanlardan mukaddes, kullarını en güzel
şekilde koruyup gözeten Müheymin. Ey üstün ve yüce kudretiyle
mevcudata fıtri vazifelerini en doğru şekilde ilham ve telkin eden
Müleggin. Bizi cehennem ateşinden kurtar. Sonsuz rahmetin ve
أَسْتَغْفِرُاللّٰهَوَأَتُوبُإِلَيْكَيَا مُهَيْمِنُ.merhametinle bizleri aff eyle yâ Rahmân
Estağfirullâhe ve etûbu ileyke yâ Müheymin {3, 11, 33, 100 tekrar}
Allahım; isim, sıfat, emir ve yasaklarına karşı işlediğimiz tüm şirk,
isyan ve günahlarımızdan tevbe edip rahmet, mağfiret ve aff ını istiyorum ey koruyup gözeten Müheymin.
"İsrailoğullarını denizden geçirdik. Firavun da, askerleriyle birlikte zulmetmek ve saldırmak üzere, derhal onları takibe koyuldu. Nihayet boğulmak üzere iken, "İsrailoğulları'nın iman ettiğinden başka hiçbir ilâh olmadığına inandım. Ben de müslümanlardanım" dedi.
Şimdi mi?! Oysa daha önce isyan etmiş ve bozgunculardan olmuştun.
Biz de bugün bedenini, arkandan geleceklere ibret olman için, kurtaracağız. Çünkü insanlardan birçoğu âyetlerimizden gerçekten habersizdir."
Yunus Sûresi, 90-91-92. ayetler 🌷
Kuran-ı Kerim Türkçe Meali
Kuran-ı Kerim Türkçe MealiReklam
Reklam