İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
Uygarlık, medeniyet ve ideoloji ile ilgili önemli değerlendirmelerin bulunduğu kıymetli bir eserdir. Tunuslu Hayrettin Paşa’dan Cemaleddin Afgani’ye, İbn-i Haldun’dan Makyavelli’ye, iktidarın dayanağından meşruiyetine kadar önemli kişiler ve konular hakkında isabetli tespitler bulunmaktadır.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Ansiklopedi, İhvan-ı Safa Risaleleri, İslam’da kozmolojik doktrinler, Doğu Kütüphanesi, Kitab-ı Mukaddes, Kur’an ve Bilim, akıl ve cinnet, hermetik düşünce ve İslam’da tercüme gibi farklı konuların ele alındığı bir eser olup ismi geçen konulara ilgi duyanlar ile Meriç meraklıların ilgilenebileceği bir eserdir. Eserdeki bazı başlıklar ansiklopedi maddesi kalemi olarak yazılmışsa da bu şekilde yayımlanmamıştır. İhsan-ı Safa Risaleleri’nin İslam dünyasında ilk gerçek ansiklopedi hareketi olduğu bilgisi beni şaşırttı.
İki yüz yıl öncesine kadar bilinmeyen ve dolayısıyla da mevcudiyeti konusunda farkındalık olmayan milliyetçilik olgusunun kısa süre içerisinde gerçeklik olarak kabul edilmesi, siyasi sistemim buna göre inşası ve insanlarda bu ideolojinin sanki yüzyıllardır varmış gibi bir algıya sahip olmasının sağlanması esasında yaşadığımız düşünce dünyasının ne kadar sanal ve suni olduğunun açık bir göstergesidir. Yıllar geçtikçe insan bir konuyu anlamak için şöyle bir durup konunun evveliyatını ve gelişimini daha fazla irdeleme gereği duyuyor. Milliyetçi ideolojinin de her şeye rağmen dünyanın dört bir yanında suni bir düşünce akımını insanlara sanki gerçeğin parçası gibi sunabilmesi açıkçası bir başarıdır. Ancak dünya ve düşünce tarihine şöyle bir bakıldığında milliyetçilik düşüncesinin köksüz olduğu açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Alanında kült bir eser olan Hayali Cemaatler de böyle hayati bir konuyu ele alarak insanları aydınlatma konusunda önemli bir işlev görmektedir. Başarılı tercümesiyle eserin mütercimi takdiri hak etmektedir.
Tarihî Hesaplaşma
Yazar, Osmanlı tarihinin en tartışmalı ve hakkında muhtemelen en fazla yazı yazılan ve yorum yapılan padişahı II. Abdülhamid’in tahttan indirilişini müteakip Selanik’e sürgüne gönderilmesi ile Balkan devletlerince Selanik’in işgal tehlikesinin baş göstermesi üzerine Selanik’in tahliyesi kararı çerçevesinde Selanik’ten İstanbul’a dönüşüne kadar olan zaman dilimini konu olarak ele almıştır. II. Abdülhamid’in sürgün yılları, sürgün doktoru Atıf Hüseyin Bey’in kalemiyle anlatıma kavuşmuştur. II. Abdülhamid ve sürgündeki hanedan üyelerinin doktoru olan Atıf Hüseyin Bey, her günkü rutin sağlık ziyaretlerinde Padişah’ı konuşturmakta ve konuşulanlar doktorun eve dönmesini müteakip kâğıda dökülmektedir.
Romana özelliği veren temel konu hesaplaşmadır. Adeta eserde otuz üç yılın hesabı tarih karşısında okuyuculara sunulmaktadır. Osmanlı’nın en kritik otuz üç yılının 320 sayfaya sığdırılması mümkün mü? Asla mümkün olmamakla birlikte temel suçlamalar ve II. Abdülhamid’in bunlara yanıtları kapsamında genel bir çerçeve çizilmektedir.
Yazar esasında tarihimizde ideolojik yaklaşımların en fazla görüldüğü netameli bir alana el atarak cesur bir girişimde bulunmuştur. Efsanelerin, doğru ve yanlışların, ak ve karanın karıştığı, herkesin kendi açısından baktığı ve gerçekliği bir şekilde bilinçli veya bilinçsiz görmek istemediği tarihin bu tartışmalı alanına el atmak gerçekten büyük bir cesaret işidir. Gerçekliğe son derece susadığımız süreçte bir nebze de olsa tarihî hakikatlerin ortaya çıkmasını sağlamasıyla eserin önemli bir işlev gördüğünü söylemek mümkündür. “Bir karış toprak kaybedilmedi.” efsanesinden İmparatorluk’un satıldığı yaygarasına kadar gerçeklikten uzak ve her türlü suiistimalin olduğu bir alanda kalem oynatmak kolay olmasa gerek. Böyle durumlarda doğrucu Davut rolünü kimse
Yüzyıllara sari geleneksel Arap şiirine meydan okuyan Nizar Kabbani serbest şiirle karşımıza çıkmaktadır. Klasik şiire meydan okuma kitaba “Sunuş” yazısında Kabbani tarafından kısaca ilan edilmiştir. Yazar artık, kendi ifadesiyle, sevgilinin çadırı veya penceresi önünde on saat durup sevgiliyi bezdirmekten vazgeçmiştir. Yeni şiir sevgiliyi de pencereyi de canından bezdiren bir şiir değildir artık. Serbest şiir bilinenin aksine kolay olmayıp kolay gibi gözüküp son derece emek gerektiren bir türdür. Zaten gereği gibi emek vermeyen silinip gitmektedir. Türk şiirinde Orhan Veli’nin şiirlerinin lezzetini, samimiliğini ve tabiiliğini hangi klasik şiirde bulabiliriz ki! Kabbani de klasik şiirin kemikleştiği bir yapıda zor bir görevi üstlenerek okuyucu karşısına çıkmış. Çok güzel baskı kalitesi ve mütercimin akıcı Türkçesiyle Kabbani aşkı yeni şiirle fısıldamaktadır. Ayrıca Arapça bilenler için şiirlerin Arapça ve Türkçe yan yana sayfalarda yayımlanması da son derece isabetli olmuştur.
