İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
Eserde Ahmet Cevdet Paşa’nın hayatı ve eserleri ile Mecelle hakkında detaya girilmeden bilgi verildikten sonra Mecelle’nin genel ilkeleri açıklanmaya çalışılmıştır. Eserin Mecelle’nin genel ilkelerini izahına dair kısmı doyurucu olmaktan uzaktır. Çok sayıda yazım yanlışı olan eser özenli ve derince bir inceleme sonucu telif edilmiş intibaını uyandırmamaktadır. Örnekler güncel olmadığı gibi konular Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu ile hiçbir mukayese yapılmadan ele alınmıştır. İlkelerin uygulandığı dönemde uygulama alanına dair bilgiler yetersizdir. Eser nitelik bakımından, esas iştigal alanı hukuk olmadığı hâlde Mecelle’nin oluşmasına katkı sağlayan Ahmet Cevdet Paşa’nın ruhunu muhtemelen muazzep etmektedir.
Ahmet Cevdet Paşa ve Mecelleden DüsturlarEkrem Buğra Ekinci · IQ Kültür Sanat Yayıncılık · 202117 okunma
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Osmanlı’da ilmiye sınıfında gelmesine rağmen Cumhuriyet döneminde İstanbul Hukukta medeni hukuk dersleri veren ve ismi gibi yaşamı ilginç bir Osmanlı bakiyesi âlimin hayat hikâyesi, eserleri, Osmanlı’da Cumhuriyet’e geçiş zorlukları ve uyum süreci ve ilmi çalışmalarının ele alındığı okunmaya değer bir eser. Hukuk tarihine meraklı olanların kaçırmaması gereken bir eser olup Türkiye’de yeni bir hukuk sisteminin kurulması süreciyle ilgili olarak ilginç bilgi ve anektodlara değinilmektedir.
Yazım kurallarına riayet edilseydi eser daha güzel olacaktı.
Hukuk ve edebiyat; özellikle ABD ağırlıklı olmak üzere Batı’da bir yüz yılı aşkın süredir üzerinde düşünülen ve son derece mesafe kat edilen alanlardan biri olup ülkemizdeki konu hakkında çalışmalar biraz gecikmeli de olsa bulunmaktadır. Alana katkı sağlayan önemli çalışmalar Cemal Bali Akal, Gülriz Uygur, Yalçın Tosun ve Faik Turinay tarafından telif edilmiştir. Hukuk eğitiminde de yer alan hukuk ve edebiyat derslerinin çeşitli faydaları vardır. Bunlardan insanların hukuku nasıl algıladığı ve anladığı konusunda hukukçunun bilgilendirilmesi, hukukçunun dikkatine somut uygulamaya ve yasanın evrimine dair bir bilincin sunulması ve hukukçunun insan tabiatı konusunda eğitilmesi (“Edebiyat ve Hukuk Dersini Kim İcat Etti?”, Cemal Bâli Akal, Edebiyat, Hukuk ve Sair Tuhaflıklar, Hazırlayanlar: Cemal Bâli Akal, Yalçın Tosun, Dost Kitabevi, Ankara, 2015, s. 17.) gibi hukuk ve edebiyat konularından hiçbiri eserde ele alınmamıştır. Sadece mahkeme, hâkim, kadı, adalet, savcı ve benzeri hukuk ve adaletle ilgili konuların yer aldığı şiir, hikâye ve roman gibi eserlerden bazılarına sistematik olmayan bir şekilde değinilmiştir. Eser teorik alt yapıdan yoksun olup günümüzde Türkiye’de edebiyat ve hukuk çalışmalarının geldiği seviyenin kat ve kat gerisindedir.
Eser hâkim ve savcılara verilen hukuk ve edebiyat derslerinin kitaplaşmış hâlidir. Eserde akademik olarak hukuk ve edebiyat üzerine bir şeye rastlamak adeta son derece güçtür. Zaten eserin kaynakçasında da konuyla ilgili önde gelen yazarlardan hiçbirinin eserine rastlanmaması bu durumu açıkça doğrulamaktadır. Eser hukuk ve edebiyat üzerine değil, adalet edebiyatı üzerinedir. Hatta eserin ekine konulan örneklerin bir kısmının adalet edebiyatıyla da ilgisi bulunmamaktadır. Mesela Rıza Tevfik Bölükbaşı’nın “Abdülhamîd’in
Ulus devlet mantığı ile Osmanlı Devleti’nin Tepedelenli Ali Paşa’nın vali olduğu Arnavutluk (Şkiperya, kartalların vatanı) ile ilişkilerinin eleştirel tarzda ele alındığı bir eser olup kurgusu ve muhtevası ile vasatın üzerindedir. Yazar; Tepedelenli Ali Paşa’nın isyanı üzerinden Osmanlı Devleti’ni eleştirmekte ve devletin yönetim anlayışına dair kendi verilerini ve delillerini sunmaktadır. Yazar özellikle yerel dillere müdahale konusunda tamamen ulus devlet bağlamında devlete yöneltilen eleştirileri Osmanlı’ya yöneltse de, bu George Orwel’vari yaklaşım, modern ulus devletlere ait olduğundan sırıtmakta ve yapay kaçmaktadır. Düşünsel akışların da olduğu eser mütercim tarafından başarılı bir şekilde tercüme edilmiştir. Bununla birlikte abdest yerine “aptes” (s. 126), küçümseme yerine “küçükseme”nin (s. 127) kullanılması kanaatimce doğru olmamıştır.
II. Abdülhamit’in hayatı ve dış politika konuları seksen sayfada özetlendikten sonra başta Amerika Birleşik Devletleri, Avusturya-Macaristan, Balkan ülkeleri, Fransa, İngiltere, İtalya ve Rusya ile ilgili irade-i seniyyelere (padişah emirnamesi) yer verilmiştir. Eserin bel kemiğini söz konusu padişah emirnameleri teşkil ettiğinden eserin adı yanlış bir intiba uyandırmaktadır. Eserde yer alan padişah emirnameleri içeriği ve II. Abdülhamit’in konulara bakış açısını göstermesi bakımından incelemeye değer.
