İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
19. yüzyıl Fransız toplumunu ve özellikle Paris yaşamının sosyolojik bakımdan takip etmek için Balzac’ın eserleri son derece önem arz etmektedir. Alt tabaka, suçlular ve kibar tabaka ve kısaca toplumun hemen hemen tüm katmanlarının hâli pürmelalini Balzac’ın eserlerinde görmek mümkün. Şeytan’a pabucunun tersten giydirecek tıynette ve kabiliyette bir kürek mahkûmu kaçkının sıra dışı hayat hikâyesi etrafında şekillenen olaylarda aşklardan cinayetlere, devlet yönetiminden mahkemelere kadar birçok konu eserde ele alınmaktadır. Toplumu adeta canlı bir organizma gibi resmeden Balzac bu eseriyle dönemin ilişkiler ağı ve olayın görünmeyen yönlerini derinlemesine anlatmaktadır. Cemil Meriç nefis tercümesiyle eser, her hâliyle okunmayı hak etmektedir.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki sistem değişikliğinden kaynaklanan buhran, Türkiye’yi farklı maksatlarla ziyaret eden iki Fransız’ın âşık olduğu iki Türk kadını üzerinden ele alınmıştır. Son derece yavan ve içerikten yoksun olan eser hem imla hem de tercüme bakımından da tam bir faciadır. Geçmişin inkârı üzerine kurulan yeni rejimin insanların hayatlarında meydana getirdiği değişiklik ve bunalımlara kısmen değinilmekle birlikte eser gezi tarzında iki aşk hikâyesine odaklanmıştır. 1930’ların Ankara’sı ile ilgili yetersiz de olsa fiziki ve sosyal gözlemler eserde yer almaktadır. Yazar kendince yeni rejimin geçmişi ve dinin dışlamasının sebeplerini aramaktadır.
Eserde yığınla imla hatası bulunmaktadır. Bir harfin bile yazımına dikkat edilen Fransızcadan tercüme edilen eserdeki imla hataları son derece yaygındır. Eserin tercümesi de tercümenin hiç de özenli olmadığını göstermektedir. Haliç’in Altın Boynuz, namazın dua olarak tercüme edilmesine kadar eserde çok sayıda tercüme hatası bulunmaktadır. Fransızca bilmemekle birlikte genel kültür bilgisiyle bile tespit edilen tercüme hataları gerçek bir inceleme yapıldığında herhalde durumun vahametini ortaya koyacaktır.
Esasında eserin adı, eseri tam olarak yansıtmamaktadır. “Balzac & Altın Gözlü Kız” olmalıydı eserin adı. Eserin hacim olarak hem hemen yarısı Balzac ile ilgili değerli etüde hasredilmiş. 250 sayfalık Balzac etüdünün yayınevinde kayboluş öyküsü tam bir içler acısı bir durum. Niçin Balzac’ın okunması gerektiği Cemil Meriç’in özlü etüdüyle harikulade bir şekilde ortaya konulmuştur. Eser Balzac’ı tanımak ve Balzac’ın neden okunması gerektiği fehmetmek ve bu bağlamda eserlerinden küçük birini tatmak için okumaya değer. Altın Gözlü Kız’da Paris’in sosyal hayatına dair son derece tatminkâr tasvir ve ilginç bir aşk hikâyesi mevcuttur.
Yırtıcılar reisi Ferragus’un sıra dışı hayat hikâyesinin anlatıldığı eser; şüphe, mahremiyet ve tecessüs ekseninde aşkı ele almaktadır. 1800’lü yılların Paris’in sosyal yaşantısını yansıtan eseri; Cemil Meriç, latif ve zarif Türkçesiyle okuyucularla buluşturmaktadır.
1830’lu yıllarda Fransa’da geçen olayların ele alındığı eserde kadın erkek ilişkileri, ilk aşk, mutsuz evlilik ve sevgisiz büyüyen çocuklar gibi dönemin sosyal yapısını aksettiren konular ele alınmıştır. Sırf Cemil Meriç’in latif ve zarif tercümesi için bile eser okumaya değer. Günümüzde pek kullanılmayan az sayıda kelimenin karşılığının kelimenin yanında parantez içerisinde verilmesi isabetli olmuştur.
