İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Fevzi Güvemli’nin Doğu Karadeniz’in I. Dünya Savaşı’nda Ruslar tarafından işgal edilişiyle Ordu’ya zorlu göçleriyle başlayan ve memuriyetinin sona ermesiyle sonlanan Ordu’nun sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi görünümüne dair önemli bilgilerin verildiği ve anıların anlatıldığı dikkat çekici bir eser. Doğu Karadeniz’den Rus işgali nedeniyle yaşanan göç literatürde pek bilinmese de eserde zorlu göç koşulları hakkında bilgiler sunulmaktadır. Rum ve Ermeniler ile ilişkiler ve karşılıklı kültürel etkileşim ve rekabet ortamına de değinilmektedir. Ordu’daki kültürel yaşama dair önemli bilgi ve gözlemler bağlamında tiyatro müsamereleri ve futbol müsabakaları önemli yer tutmaktadır. Cumhuriyet ile birlikte yaşanan değişim de eser üzerinden takip edilebilir. Önce, Fevzi Güvemli hayali olan hukuk eğitimi için Ankara’ya gider. O zamanlar İtfaiye Meydanı’nda küçük bir ahşap yapıdaki Ankara Hukuk Mektebi’ne gider ancak sancak idadisi (lisesi) diplomasının kabul edilmemesiyle hayal kırıklığına uğrar ve beş aylık Şoför ve Makinist Okulu’ndaki tecrübesinden sonra Ordu’ya dönmek zorunda kalır. Sonrasında memuriyete intisap eden ve Ordu’nun değişik nahiyelerinde nahiye müdürlüğü yapan ve bu görevleri süresince de özellikle önemli yol çalışmalarına öncülük eden Güvemli 1958’de memuriyetten ayrılır.
Güvemli Fatsa’da kaymakam vekili iken Belediye Meclisinden karar çıkmasını sağlayarak çarşafı yasaklar. Bu, belki de Türkiye’de kadınların kıyafet zorunluluğu ile ilgili yerel düzeyde de olsa ilk karar olabilir.
Eserde yol yapımı çalışmalarına köylülerin zorunlu katılımının sağlanmasıyla ilgili ilginç gözlemler anlatılmaktadır.
Ankara Hukuk Mektebi
“Çünkü Ankara Hukuk Mektebi 5 Kasım 1925’te Türkiye Büyük Millet Meclisi binasında Atatürk’ün söyleviyle açılmış be sabahları öğretim iki ay gibi kısa bir süre için orada yapılmıştı.”
Hıfzı Veldet’in genel olarak Ankara Lisesindeyken başlayan Meclis memuriyetiyle bu memuriyetin burs kazanması üzerine yabancı ülkeye gitmeye kadar olan (1920-1929) döneme dair anıların anlatıldığı bir eser. Cumhuriyet ve TBMM’nin ilk yıllarına dair birinci elden gözlemlerin anlatıldığı bir eser olması nedeniyle okunmaya değer. Meclis memuriyetinden ve bu memuriyetin bir parçası olan istiklal mahkemelerine kadar ilginç anıların olduğu eserde Vehbi Koç’un Meclis Matbaasındaki kısa süreli memurluğundan I. Meclis Binası’nın müzeye dönüşmesine kadar farklı konulara dair anılarla karşılaşmak mümkün. Boş vakitlerinde Genel Kurul görüşmelerin takip eden lise öğrencisi Hıfzı Veldet, o dönem siyasilerine dair önemli gözlem ve değerlendirmelerde bulunmaktadır.
