İzzet Eroğlu
@izzeteroglu
Zeki Velidi Togan’ın Türkiye’ye gelmeden önceki hayatını içeren Hatıralar’ında; ailesi ve eğitim hayatı, sosyal, kültürel ve ilmi hayat ile Başkurdistan ve Türkistan’daki özgürlük mücadelesi detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Eser Orta Asya Müslümanlarının 20. yüzyıldaki modernleşme bunalımlarını siyasi krizlerle birlikte somut şekilde anlatmaktadır. Başkurdistan’ın Kuzen köyünden Basmacı Ayaklanması ve Enver Paşa’ya, ilmi hayattan Freud’a komşuluğa kadar farklı sosyal ve siyasi olaylar yer almaktadır. Başkurdistan bağımsızlık hareketinin önderi olan yazarın Hatıralar’ı Orta Asya ve Türk tarihine ilgili olanların istifade etmesi gereken bir eserdir.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
“… çoktan beri görmedim Gökçen hanımı, nasıl, sağlığı iyi mi?”
“…yalan rızkın bereketini eksiltir.”
Hacı Bektaş-ı Veli’nin hayatının anlatıldığı eser maalesef detaylı bir çalışmanın ürünü olduğu izleniminden ziyade ısmarlama bir eser olduğu izlenimi uyandırmaktadır. Tarihî şahsiyetlerin üzerinde gereği gibi çalışma yapılmadan tüketilmesi ne yazık ki çok acı bir durum. Yunus Emre’nin anlatıldığı Bin Ben Vardır Bende Benden İçeri adlı eser yazar maharetini ortaya koymuşken bu eserde Hacı Bektaş-ı Veli’nin hayatının ele alınışı sathi ve yüzeysel kalmıştır. Detaylı bir tarihî araştırma neticesinde daha geniş kapsamlı ve doyurucu bir eserin hazırlanması mümkündür. Zaten eserin ilk sayfalarında belirtilen eserin Makalat, Vilayetname ve Tarih Boyunca Bektaşilik eserleri üzerine kurulu olduğu bilgisi de kaynakların sınırlı olduğunun itirafı niteliğindedir. Eserde anlatılan dönemin sosyo, kültürel ve ekonomik yapısı hakkında genel geçer bilgilerin ötesinde yeni bir şey ortaya konamamıştır. Bunun yanı sıra eserde görülen yazım yanlışları da özensizliğin alametlerindedir.
