Ancak fikirler, Schopenhauer’in dediği gibi her zaman akmayan ahlaki değerler musluğu açıldığında, iyi duyguları içinde toplayan ve zamanı geldiğinde doğru kanallara dağıtacak olan bir hazne gibidir.
Ve Mill’in şu satırları yazarken haklı olduğu açık değil mi? “Diğer insanlarla aramızdaki birlik hissi, normal yetiştirilmiş genç bir bireyin suç işlemekten korkması gibi, doğamızın bir parçası olarak varlığımızın derin köklerine kadar dayanır.”
Moliere’in kitabındaki Cimri Harpagan’ın kendi cimriliğini görmeyip başkalarının cimrilikleriyle alay etmesi gibi, bizler de çoğu zihinsel sorunu kendimize yakıştıramaz ve durumu görmezden geliriz.
Eğer dehanın, aslında “sonsuz bir sabır” olduğu konusunda hâlâ şüpheleriniz varsa gelin Darwin’in itirafına kulak verelim: “Düşündüğüm ve okuduğum süre boyunca, yalnızca gördüğüm ya da muhtemelen göreceğim konuları seçtim. Bilim adına yaptığım ne varsa, hepsi bu disiplinim sayesindedir.”