Niyetinin saflığını keşfetmiş öğretmen, mükemmel olmaya çalışmaz. Mükemmel insan yoktur ki mükemmel öğretmen olsun. Öğretmen olan her an, şimdi-burada niyetinin saflığını elinden geldiğince yaşamaya çalışır. Mükemmel öğrenci aramaz, mükemmel öğrenci yetiştirmeye çalışmaz. Hayatında dürüstçe, kendisi olarak var olma cesaretini gösterecek öğrenciler yetiştirmeye çalışır. "Hiç hata yapmadığınız haftalar hiçbir şey öğrenmediğiniz haftalardır" der öğrencilerine. Onun öğrencileri hata yapmaktan korkmazlar; hayatı yaşamamaktan, kendileri olamamaktan, hiç denememekten korkarlar.
Her insan bir anlamda içinde geçmişini taşır; kimi zaman ananın içine geçmiş anılarıyla dolduruverir. Bir koku, bir melodi insan çocukluğuna götürür, anıları tüm yoğunluğu ile yaşatabilir. İnsan, farkına varmadan, şimdi-buradaya, çoğu kez geçmişin gözlükleri ile anlam verir.
Eğitim vatan evladı yetiştirmek için en çok lazım olan bir derstir. Terbiye, rübüv maddesinden büyütmek manasındadır. ... Terbiyenin maksadını açıklayabilmek için büyüyecek bir canlı lazımdır. Evvela büyütmek mânâsını ele alalım. Büyümek iki türlüdür: Birisi cisim diğeri hacim olarak büyümektir. Bir taş parçasına başka bir taş parçası eklenir, büyür. Hayvanlar ve bitkiler de büyür. O halde büyümenin mânâsı maddenin hacim olarak artması demektir. İnsanların, toplulukların, hayvanların ve bitkilerin büyümesinde önemli bir fark vardır. Topluluklar alma isteği ile büyür. Bir topluluğu kendi alacağı bir şey ile arttırırız. ... Hayvanlar ve bitkiler ancak beslenme yolu ile büyür, bu çeşit büyümesine varlıksız denir. Özetle taşlar cismen katkı ve çoğalma yolu ile beslenmesiz büyürken, bitki ve hayvanlar hücresel olarak, beslenerek büyürler. ...
Gelelim insanların büyümesine: İnsanlarda birtakım niyetler vardır. En önemlisi iki tanedir. Biri bedenîdir, diğeri düşünseldir. Düşünmek, hissetmek, korkmak gibi insanî düşünceler bu kuvvet ile büyür. Diğer taraftan yeni doğan bir çocuk eliyle bir şeyi kaldıramaz, büyüdükçe kuvveti artar ve kaldırır. Beden tasarısı ve fikirleri büyür.
Terbiye ilmini uygulamak için, birinci derecede büyüme eğiliminde olan bir vücut lazımdır. İkincisi o şeyi büyütmek için bir hacim, üçüncüsü büyütecek bir inanç lazımdır. Terbiyenin mânâsı şu üç parçadan oluşur. Bunlardan biri bulunmazsa terbiye mümkün olmaz.