Neyi düşünmeye başlarsa başlasın çözemediği ve
kendi kendine sormaktan vazgeçemediği aynı sorulara dö-
nüyordu. Sanki kafasının içine tüm hayatını bir arada tutan
bir ana vida sokulmuştu. Vida ne ilerliyor ne çıkıyor, aynı
oyuk içinde hiçbir şeye ilişmeden dönüyordu ve onu dur-
durmak da imkansızdı.
"Ne iyi olurdu," diye düşündü, "her şey Prenses Marya'ya göründüğü gibi sade ve basit olsaydı ne iyi olurdu. Bu yaşamda yardımı nerede arayacağını ve orada, tabutun içinde bizi nelerin beklediğini bilmek ne iyi olurdu! Şu anda 'Tanrım, bağışla beni!..' diye- bilsem ne kadar mutlu ve huzurlu olurdum."
Gökalp'in düşüncesine göre insanın kendisini öldürme isteği, intihar, ülküsüzlükten ileri gelir(miş). "Ülküsü olanlar, hiçbir zaman kendilerini öldürmezler(miş)."Ama gözlerini bile kırpmadan sayı- ları yüz binler ya da milyonlarla ifade edilen "ötekileri" öldürebilirler(miş)...