Yunus Emre Ayhan
@kaptanvandijk
Görme duyu organının aydınlanma çağından itibaren nasıl da hayatımıza sindiğini bu güzel iki eserle gözler önüne seriliyor. Görmek burada sadece bakmak anlamında değil, aynı zamanda bakılan, seyredilen takip edilen anlamında da. Görmenin öznesi olduğumuzda iktidarımızın bencilliğiyle küstahlaşırken görmenin nesnesi olduğumuzda ne kadar da masumlaşıyoruz. Bürokrasinin ve yönetenlerin görme çabasını halkın görülmek istememesi üzerine çıkan çatışmayla kurgular eserini Saramago. İktidarın retorik dili, çok konuşup hiçbir şey anlatmaması, çıkmazları, çatışmaları, absürtlükleri, halktan kopuşları gibi konular ironik bir dille okuyucuya sunulur. Bize yazılan kaderin kalemini kırmaya kalkarsak sonucunda ne olur?
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Yılanların Öcü romanı Fakir Baykurt'tan okuduğum ilk roman. Uğruna hapis yattığı dışlandığı bedel ödediği bir roman. Roman Karaköy'de yaşayanların başından geçen iktidarlaşma, hak arama, köy yaşamı, siyasi otorite vb. gibi konulara eleştirel bir bakışla romanda bahsedilmiş.
Benim dikkatini çekmek istediğim yönü ise romanın bir erkeklik krizi üzerine tasarlanışıdır. Romandaki tüm erkekler ya zihnen ya bedenen ya cesaret olarak ya da karakter olarak eksiktirler. İktidarın erkeklikle algılandığı edebiyat metinlerinde Fakir Baykurt kurguladığı bu erkeklik kriziyle Cumhuriyet eleştirisini çarpıcı bir şekilde sunmaktadır. Erkek yaradılışı bakımından anneye muhtaçtır. İlk gücü eline aldığında öldürdüğü kişi düşmanı olan babasıdır. Güçleşen erkek yıkar, döker medeniyeti yok eder. Kadın ise daha çok gücünü tabiatın doğurganlığından alır. Bu sebeple gücü tanrısal formda yaradılışında mevcuttur. Romana baktığımızda ise Irazca ananın destanını takip etmekteyiz. Erkeklerle savalı yoktur sadece(muhtarla savaşı, Haceli'yi tehdit etmesi, Kaymakamın karşısına çıkması gibi) aynı zamanda baba figürünün yokluğunda evin tek hamisidir. Bayram'ın anası ve babası Hatça'nın ise kaynanası ve kaynatasıdır. Oğluna erkekliğini göstermesi için Fatmayla birlikte olmasını söyleyen odur. Torunu Ahmet yılanı onun için öldürür. Hatça iş yapar söylenir ama Irazca'ya korkusundan bir şey diyemez. Aslında roman tabiat anayla (Irzaca'nın) yılanların (muhtarın çevresindeki iktidar, erkekler) savaşıdır. Anlatı şiirsel gücüyle Irazca'nın Köroğlu'ya dönüşümünü anlatmaktadır.
800 yıllık musikimizin en önemli parçalarından biri olan neyin bir kamıştan çıkan o mucizevi sesinin peşinden gitmiş bu eser. Mevlevilik geleneğinin nasıl ortaya çıktığını nasıl kurumsallaştığını ve Osmanlıdaki yeri kısaca anlatılmış. Kitabın asıl konusu ise üç dedenin anlatılmasıdır. Bunlar Aziz Dede, Emin Efendi ve Halil Dikmen'dir. Kısaca hayatları anlatılmış tanık oldukları olaylar üzerinden okuyucuya bilgi verilmiştir. Eser neyin son ustalarının portleri görevi görmektedir. Kitabın sonunda da ekler kısmıyla ney hakkında yazılan şiirler, yazılar verilmiştir. Musikimizin yerini ortaya koyması açısından değerli bir eser olsa da Mustafa Kemal eleştirileri pek de keyif vermedi bana. Haklı olan eleştiriler bir yerden sonra haklılığını kaybederek devam etmektedir.
Vassaf Bey
Vassaf Bey romanına başlamadan önce Vassaf Bey'in yaşayacağı maceraların anlatımıyla ilerleyen bir eser olacağı yanılgısına kapıldım. Fakat tahmin ettiğim gibi çıkmadı. Eser daha çok Perihan'ın evlenme çabasının anlatımı şeklinde gerçekleşiyor. Vassaf Bey daha çok romanda adeta bilge motifi gibi Perihan'ın yanlış kararlarını düzeltecek ve onun hayatını düzenleyecek konumda yer almış. Perihan özelinde roman kadınların evlilik ile ilgili düşünceleri kadın-kadın, kadın-erkek ilişkilerinin kadınlar bakışıyla verilmesi ve dönemin Ankara zihniyetini anlatması açısından önemli. Romanın çoğu diyaloglar şeklinde ilerliyor bu da insana sanki tiyatro metni okuyormuş gibi hissettiriyor. Karakterlerin konuşturulma kısımları ise romanın en kuvvetli yönünü teşkil ediyor.
Jean Teulé'nin yazdığı İntihar Dükkanı (Fransızca: Le Magasin des Suicides), kara mizah öğeleriyle dolu, toplum eleştirisi yapan bir romandır. Hikâye, intihar etmek isteyen kişilere yardım eden bir aile işletmesini ve bu ailede yaşanan dönüşümleri konu alır. Kitapta çok sayıda edebi, felsefi ve toplumsal gönderme bulunmaktadır. İşte bunlardan bazıları:
1. Toplum Eleştirisi: Kapitalizm ve Tüketim Kültürü
Gönderme: İntihar Dükkanı'nın varlığı, insanların acılarını bile ticarileştiren bir toplum eleştirisidir. Roman, kapitalist sistemin insan duygularını ve hatta ölüm arzularını bile sömürebileceğini ima eder.
Örnek: Dükkan sahipleri müşterilerine intiharları için ürün satarken, tamamen ilgisiz bir tavır takınır. Bu, insanları sadece birer tüketici olarak gören şirketlere göndermedir.
2. Felsefi Gönderme: Yaşam ve Ölüm Üzerine Düşünceler
Gönderme: Kitapta, ölüm fikri ve yaşamın değeri sık sık sorgulanır. Bu, Albert Camus'nün Sisifos Söyleninde geçen "Felsefenin temel sorusu yaşamın yaşanmaya değer olup olmadığıdır" cümlesine bir atıftır.
Örnek: Aile, intihar etmeyi "doğal bir çözüm" olarak sunarken, en küçük çocuk Alan'ın hayat dolu tavırları yaşamın güzelliklerine işaret eder. Alan, Camus’nün absürt bir dünyada bile yaşamı seçme fikrini temsil eder.
3. Aile Dinamikleri ve Düşünce Çatışması
Gönderme: Aile üyeleri karamsar bir dünya görüşünü benimserken, Alan'ın sürekli pozitifliği onlara meydan okur. Bu, Nietzsche'nin "hayat-evetçiliği" (yaşamı olduğu gibi kabul etme) felsefesine bir göndermedir.
Örnek: Alan, müşterilere mutluluğun küçük şeylerde bulunabileceğini göstermeye çalışır. Bu, intiharı bir çözüm olarak gören ailenin değer sistemini sarsar.
4. Sanatsal ve Kültürel Göndermeler
Gönderme: Dükkanın ürün isimleri ve aile üyelerinin isimleri, tarihi veya sanatsal
