Saf Canavar, distopik bir gelecekte, Munzur Dağları çevresinde soyu tükenmiş hayvanları ve insan kalıntılarını aramakla görevli "bekçiler"in yaşadığı bir dünyada geçiyor. Bu dünyada devlet, nüfus azalmasına karşı ölüleri kemiklerinden genetik yöntemlerle diriltip sisteme eklemlendiriyor.
Hikâyeyi, hikâye anlatmak nedeniyle sıkça cezalandırılmış yasadışı bir hikâyeci olan Karabalık'ın ağzından dinliyoruz. Bekçi Leo, bir toplu mezarda bulduğu bir azı dişi vesilesiyle karakteristik bir dönüşüm yaşar. Bu diş, onun kendi diriltme isteğinin doğmasına yol açar. Kemikten yaratılan kimerik kardeş Mira, hafızası silinmiş olarak dünyaya gelir ama bedeni bir şeyler hatırlıyordur.
Kaygusuz, karakterler arasındaki ilişkiyi; bürokratik metinler, Mezopotamya dillerinden derlenen duygu sözcükleri ve mitolojik hikâyeleri yan yana getirerek kurmuş.
Roman için hem bir distopya hem de dilin, hafızanın ve varoluşun birbirini nasıl inşa ettiği üzerine felsefi bir soruşturma diyebilirim.
Spoiler içerir!!!
«Bir zamanlar annesiyle ırmakta yaşayan küçük bir karabalık vardı». Peki ya ne oldu da, küçük karabalık her şeyi bırakıp gitmeye karar verdi? Annesiyle güvenli bir yaşam sürdürüyordu. Ne uğruna vazgeçti?
«Balik birkaç gündür düşünceli ve çok az konuşuyordu». İşte burda aslında her şey başlıyor. İçimize kapanmak, çevremizi tartıp - düşünmək, merak etmek, sorgulamak. Toplumun bize gösterdiği yolu deyilde, başka bir yolu aramak.
«Irmağın nereye kadar gittiğini görmek istiyorum. Biliyor musun anneciğim, aylardır bu ırmağın sonu neresi diye düşünüp duruyorum... Nihayet, qigip ırmağın sonunu bulmaya karar verdim. Başka yerlerde neler olup bittiğini bilmek istiyorum», — küçük karabalık uykudan uyanmış, farkindalik kazanmış zihni temsil eder.
Elbette, derenin dışına çıkmak fikri, kimsenin hoşuna gitmez. Yaşlı balıklar kendi yolunu çizmek isteyen küçük karabalıka akıl öyretmeye çalışırlar. Ama mümkün mü böyle bir şey? Belki çoğu zaman evet, insan ne istediğini bilmiyorsa, vazgeçmesi çok kolaydır. Peki özgürlüğü isteyen, herkes gibi yaşamak istemeyen, yaşamın ne olduğunu arayan biri için nasıl?
Yuvayı terk etmek çok zordur, ama bireyin çocukluk evresinden çıkıp kendi yolunu çizmesi için zorunludur. Sancilidir, ama bizim özgür olmamız için önemlidir. Ve küçük kara balık yola cikar. Bu, sadece bir varoluş değilde, yaşamaya anlam katmak çabasıdır.
---
Benden bu kadar. Aslında anlatacak çok şey var, ama bu kadarı da yeterli.
Kısacası, yazar sadece bir "iskelet" sunar, o iskeleti ete kemiğe büründüren, ona ruh veren her okurun kendi iç dünyasıdır. Yani, hikayelerin içeriği hep size bağlıdır. Benim görüşüm bundan ibarettir.
Bu hikaye, çocuklar için masal ola bilir, ama bir yetişkin okursa, felsefe konularının icinde bulur kendini.
Anlamlı bir ölümün,
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
8/10
2026 100. kitabı
Bir eski zamandır gelecek yaşanmış geçmişin bükülmüş hali. Geleceğe dayalı yaşamlarımız daima kendi için iyiyi güzeli rahatı bir nevi cenneti düşler. Cennet ise ölüme yazgılıdır inananın yüreğinde kalbinde. Bu topraklar ise kadimdir. Çok uluslu çok ırklı bir geçmişin üzerine katman katman inşa edilmiştir. Geçmişin güzelliği ve özlemi gelecek planları için bir nirengi noktasıdır. Geleceğe baktığımız pencere geçmişin duvarları arasındadır. Bu duvarın katı yıkılmaz tarafının yanında geleceğin bulutumsu varlığı bizi bulunduğumuz anı yaşatmaz. Hep kaçmakla ulaşmak arasında bir şimdiki zamanda yaşamak farkındalığı azaltır.
Kitap bir şimdiki zaman öyküsü ama distopik bir gelecekte geçiyor. İnsanlık bir yokoluş içinde bir çorak dünya içinde varlık mücadelesi vermektedir. Toplum elbette sınıflara bölünmüştür ve kitabın konusu olan bekçilerin isimleri yoktur. Sadece organik bir kanıt aradıkları hayvan ismiyle anılan insanlar bekçiler. Karabalık bizim anlatıcımız. Arkadaşları ise Leo, Semender ve benzeri bekçiler. Ve bekçiler bir organik kanıt bulduklarında kendilerine kardeş kimerik bir organizma yaratıyorlar. Yani teknolji buna izin veriyor. Ama gelecekte bugün kavramı burada anlattığı simgesel olarak bu an. Bir sürü yasağın bir sürü dogmanın içinde geçmişin duvarları arasında pencereden sızan geleceğin güneşi. Umudu ertelemek için bulduğumuz mazeret hep var. Ulus devletin yerini kelimenin tam anlamıyla biyoiktidar almıştır ve iktidar daima kendini yaratanı ezer. Leviathanı yaratan biziz. Ama kitap bir çok eleştiri içeriyor sonu ise sürpriz bitiyor. İnsanın doğayı yok ederken kendini de yok ettiğini fark etmesi dileğiyle.
Küçük bir karabalık dünyayı değiştirir mi?
Ben artık inanıyorum ki evet, değiştirir.
Şule Akşun’un Dünyayı Küçük Karabalıklar Kurtaracak kitabını okurken, sadece Samed Behrengi’nin hayatını değil, aynı zamanda inancını, cesaretini ve çocuklara olan sarsılmaz güvenini de hissettim.
Ömrü kısacık ama etkisi büyük bir adamın; yoksullukla, eşitsizlikle, baskıyla savaştığı bir ömrün içinde ne çok umut saklıymış meğer.
Behrengi’nin şu cümlesi hala aklımda dönüp duruyor:
“Artık ölüm korkutmuyor beni… Ama önemli olan, benim yaşamımın ya da ölümümün başkaları üzerinde bıraktığı etkidir.”
Kendimi bazen küçük, etkisiz, yorgun hissediyorum. Ama bu kitap hatırlattı:
Bir kıvılcım bile karanlığı delen ilk ışıktır.
Ve dünyayı belki de hep o küçük karabalıklar kurtarır…
Samed Behrengi - Dünyayı Küçük Karabalıklar KurtaracakŞule Akşun · Destek Yayınları · 2020157 okunma
9/10
2023 78. kitabı
Samed Behrengi - Küçük Kara Balık
Çocukların yanı sıra yetişkinlerinde okuyabileceği bir hikaye. Fakat çocuk kitaplarında olan şeker tadında bir hikayeden farklı. Sorgulamayı öğreten, hayatın gördüğümüzden ibaret olmadığını anlatan bir hikaye.
Hayallerinin peşinden koşmak isteyenlere…
“Hayat küçücük bir yerde yüzüp durmaktan mı ibaret, yoksa dünyada başka türlü yaşamanın bir yolu var mı? Bu soruların cevabını bulmak istiyorum.”
İşte böyle söylüyor Küçük Kara Balık ve kafasına koyduğu dünyayı keşif macerasına gözünü kırpmadan çıkıyor. Cesaretin, azmin ve dayanışmanın açabileceği kapılar, bu balığın başından geçen macerada saklı.
Küçük Kara Balık, dünyayı keşfetmenin yolunun korkmadan yeni ufuklara yelken açmak olduğunu anlatan duygu dolu bir hikaye.
Kesinlikle tavsiye ederim…
Çocukluk
"Yaşlandığımız için oyun oynamayı bırakmıyoruz.
Oyun oynamayı bıraktığımız için yaşlanıyoruz ." Diyor BERNARD SHAW.. İnsan kaç yaşında olursa olsun çocukluğunu anımsamalı bazen oyun oynayarak bazen salıncak bazen böyle kitaplar okuyarak. Hayatımızın bir diliminde küçük kara balık olmuşluğumuz vardır elbette..