Geniş bir başlangıç;feodal sistemin, çetelerin, zalimlerin ve zulüm görenlerin panoraması.Özellikle Mihail kilit bir simge, türdeşlerinin güçlü bir emsali.Aradan on yıllar, yüz yıllar geçse de düzenin çarkları aynı dönüyor.Devletin kurallarının herkese aynı işlemediği, otoritenin "seçerek" boyun eğdirdiği güzel anlatılmış.Uzun bir anlatı sonucunda Arap Ali'ye erişiyoruz.Arap Ali'nin önce savaştaki azmini sonra bir tarım işçisinden yılmaz bir nefere dönüşen kahramanlaşan hikayesini okuyoruz.Kitap Çanakkale Savaşı ile başlıyor, Filistin 'in kavuk sıcağında devam ediyor.Sonra Milli Mücadele Dönemi ile Kuvayı Milliye destanının bir parçasını görüyoruz.Hem Ali hem de Yüzbaşı Cemil dürüst, düzgün, onurlu insanlar;fedakar ve kahraman birer askerler.Cemil'in abisinin gölgesinde başlayan hayatı,annesinin evlat ayıran tavrına rağmen ahlakın,erdemin,onurun rehberliğinde vatana adanan vefakâr bir hayata evrildi.Ve Cemil'in öngörüsü beni çok etkiledi.Kitap savaşı,cepheleri ve K. Milliye 'ye evrilen süreci, dönemi çok kanlı canlı aktarmış Gani Dayı, Maya, Hacı Bey,Cemil özenle ete kemiğe bürünmüş karakterler.Adnan Bey, Zaim Kahya gibi tipler, çakalları,her şeyden nemalananları, düzen değiştikçe kabuk değiştirenleri, zalimleri, halkın sırtına binenleri çok iyi temsil etmişler.Her dönemin insanlarının (çok tanıdık) eski zaman örnekleri.Savaşın kiri pası,hem düşmana hem bazı yerlerde halka karşı verilen mücadele, Çerkez Ethem, çeteler, K.Milliye, yakılan köyler, saklanan cephaneler, kıyıma uğrayan bir halk, direniş, umut, Anadolu'nun hâli, en batıdan dile gelmiş.Arap Ali ise başlı başına bir dünya.Saf yüreği, cesareti, yiğitliği, zalimin karşısında mazlumun yanında olan hâli...
Velhasıl renkli kitap,efsanelerle, hikayelerle, doğayla, yiğitlikle,kanla, umutla bezeli.Arkadan Mustafa