Uzun süredir okumayı ertelediğim bir kitaptı. Yahudi soykırımı ile ilgili o kadar çok kitap, film benzeri içerik piyasaya sürülüyor bir yerden sonra insana bıkkınlık geliyor. Ancak bu kitap ajitasyon ve soykırım mağdurlarının güzelleşmesi niteliğinde değilmiş, ben hayatımın en zorlu dönemlerinden birinde okumam gerektiği için sürekli ertelediğim anlamını çıkarıyorum kendi açımdan bakınca.
Kitap üç bölümden oluşuyor: ilkinde yazar toplama kampına alınması ve orada yaşadıklarını sade bir anlatımla bize aktarıyor. Burada kullanılan dil oldukça objektif ve yazar yaşadıklarını dramatize etmeden aktarmış. Çok büyük acılar ve hayatın anlamını yitirdiği noktada gelen intiharlar, infazlar, krematoryumlar… ve yazarın basıma hazır bir kitabı da heder olmuş. Hoş binlerce insan gitmiş kitabın lafı mı olur diyebilirsiniz ancak yazarın yıllarca emek emek işlediği bir eserin yok olması da başlı başına bir vaka.
İkinci bölümde yazar logoterapi kavramından ve insanın hayatında anlam isteminden bahseden kuramını kısaca açıklıyor. Buna göre modern psikolojide Freudcu psikanalizde merkezi öneme sahip haz istemi ve Adler’in dayandığı üstünlük arayışına yani üstünlük istemini karşıt bir anlam istemenin temelleri atılıyor. Her ve özel bir yapıda olduğu bekletilirken insanın sonlu bir varlık olduğu ve özgürlüğünün sınırları olduğundan bahsediyor.
Hayatın anlamı bir iş yaparak, bir şey yaşayarak (bir insanla etkileşerek) ya da kaçınılmaz acıya yönelik bir tavır geliştirerek bulunur. Hepsinden biraz ama en çok da sonuncusu, “olanca varlığıyla olduğu haliyle bir insanı yaşayarak yani onu severek ortaya çıkar. Depresyon, madde bağımlılığı gibi durumlarda da insana bu anlamı bulmasına yardımcı olacak çözümlerin bireyin hayatını kolaylaştıracağını belirtmiş.
20. Yüzyıl insanının yaşadığı
Kitap iki bölümden oluşuyordu. İlk bölüm aynı zamanda psikiyatr olan yazarın nazi toplama kamplarında yaşadıkları, orada tanıdığı insanlar ve orada yaşanan zor durumları yine psikolojik bakış açısı ile aktarılmıştı. Çok çarpıcı satırlar yoğunluktaydı. İkinci bölümde ise, yazarın kendi geliştirdiği psikolojik kuram olan logoterapi ilkelerinden derinlikle bahsedilmişti. Logoterapi, hümanist ve varoluşçu bir felsefedir. Logoterapi ile üç yolun olduğunu aktarmış yazar. Bunlar; semptomdan uzaklaşma, takıntılı durumdan uzaklaşma ve kendini tanıma. Yazarın savunduğu psikolojik yaklaşım kısaca; herşeyde bir neden aranmaması, hayatta rutinlerin olması ve hayatın anlamının sürekli aranmaması, anlam bulmak için bir şeylerle meşgul olunmalı. Öğretici nitelikte, insana bir şeyler katan bir kitaptı bana göre. Fakat ikinci bölüm yer yer ağır geldi bana çok fazla psikolojik terim olduğu için. Bu tür kitapları seviyorsanız okumanızı öneririm.
Bu kitabı, çok sevdiğim birinin önerisiyle 4 Ocak 2019’da almıştım. O zamanlar okuma fırsatını bulamamıştım…
Ama bazı kitapların zamanı gerçekten sonra geliyormuş.
Hem kitap kulübümün listesinde olması hem de uzun zamandır aklımda yer etmesiyle sonunda okudum ve şunu net söyleyebilirim: çok çarpıcı bir kitap.
Yazarı Viktor E. Frankl, İkinci Dünya Savaşı sırasında toplama kamplarında yaşadıklarını anlatıyor. Eşini, anne-babasını ve kardeşini kaybetmiş… Kendi deyimiyle hayatta kalmanın anlamını bu acı deneyimlerin içinde keşfetmiş.
Bu kitap sadece bir anı değil; aynı zamanda bir düşünce sistemi: logoterapi.
Kısaca, insanın yaşamda bir anlam bulma çabası…
Belki de en zor koşullarda bile “neden yaşadığını” bilen insanın ayakta kalabileceğini anlatıyor.
Kitabın ilk bölümlerinde yaşadıklarını anlatırken, son kısımlarda bu deneyimlerin psikolojik yorumlarını ve logoterapinin temel ilkelerini sade ama etkileyici bir şekilde açıklıyor.
Altını çizdiğim o kadar çok yer oldu ki…
Sizlerle bol bol alıntı da paylaştım.
Mutlaka okunması gereken, insanı sarsan ve düşündüren bir kitap.
Şiddetle tavsiye ederim.
İnsanın Anlam Arayışı /Viktor E. Frankl
Bu kitap beni gerçekten düşündüren eserlerden biri oldu. Viktor Frankl, Nazi toplama kamplarında yaşadıklarını anlatırken aslında insanın neye tutunarak hayatta kaldığını da açıklıyor. Ona göre insanı ayakta tutan şey güç ya da mutluluk değil, bir anlam bulabilmek.
Kitapta en çok etkilendiğim cümle şu oldu:
“İnsanın elinden her şey alınabilir; ancak bir şey hariç: Koşullar ne olursa olsun tavrını seçme özgürlüğü.”
Frankl yaşadığı onca acıya rağmen umudu tamamen kaybetmeyen insanları anlatıyor. Hayatın her durumda bir anlamı olabileceğini savunuyor. Ayrıca geliştirdiği logoterapi yaklaşımını da kısaca açıklıyor ve insanın asıl sorusunun “Hayattan ne bekliyorum?” değil, “Hayat benden ne bekliyor?” olması gerektiğini söylüyor.
Kısa ama etkisi uzun süren bir kitap. Özellikle zor dönemlerden geçen herkesin okuyup üzerinde düşünebileceği bir eser.
Yazmak için kolları sıvadığımda “hadi bakalım kızım bu sefer hiç kolay olmayacak” dedim itiraf ediyorum. Önce yazar kim ona bakalım; Victor Frankl Logoterapinin kurucusu ve aynı zamanda Varoluşçu Terapinin önemli isimlerinden biri. Nazi döneminde yaklaşık 3 yıl boyunca Toplama Kampında tutuluyor. Kitabın ilk bölümü Auschwitz kampına ilk girdiği andan özgürlüğüne kavuşacağı ana kadar yaşadıklarını anlatıyor. Yaşadığı olaylara psikolojik bir boyut kazandırıyor eş zamanlı olarak. Okurken nasıl dayanabildiler’i içimden defalarca tekrarlamış olabilirim ancak Frankl’in buna da yanıtı gecikmedi “Yaşamak için bir nedeni olan insan her türlü nasıl’a katlanabilir.. Ama asıl zorlayan kitabın 2. Bölümüydü. Logoterapi’den ( insanın hangi koşullar altında olursa olsun hayata karşı tutumunu ve anlamını seçme özgürlüğünün kendi elinde olduğunu savunan görüş) bahsetmedinin yanı sıra bir logoterapi tekniği olan “Çelişik Niyet” ten kısaca bahsediyor. En son sayfasında Freud’a olan eleştrisini o kadar mükemmel betimlemiş ki “1 dakika ya galiba Freud’a kötü bir şey dedi” hissi geliyor insana
Özetle derseniz ki bu kitap ne diyor? Diyor ki koşulların her ne olursa olsun hayata dair bir amacın var ise, bir anlamın peşindeysen hayatta kalırsın. Logoterapiye göre de yaşama anlamını 3 yoldan keşfedebiliriz;
1- Bir eser yaratarak ya da bir iş yaparak
2- Bir şey yaşayarak ya da bir insanla etkileşerek
3- Kaçınılmaz acıya yönelik bir tavır geliştirerek.
İnsanın Anlam Arayışı Üzerine (Spoiler)1000Kitap
Vİktor E. Frankl İnsanın Anlam Arayışı Üzerine
Neden Yaşamak ?
Herkesin hayatında kendisine sorduğu sorular vardır;
— Hayatın anlamı nedir ?
— Benim hayatımın anlamı nedir ?
— Niçin intihar etmiyorum ?
Bu sorular muhakkak ki zaman zaman aklımıza gelmiştir.
Peki ya kaçımız gerçekten bu soruları dürüstçe yanıtlayabiliyoruz ?
Bu soruları cevaplamaktansa kaçmak daha kolay geliyor bizlere lakin bu kitap sizin kaçmanıza izin vermeyecek, sizi kendinizle yüzleştirecek!
Çayınızı, kahvenizi hazırlayıp kitabın kapağını açıp, usul usul sayfaları çevirdiğinizde sizi dumura uğratacak bir soruyla karşılaşıyorsunuz.
“Neden intihar etmiyorsun?” Soruyu okuduktan sonra düşünüyorsunuz, sizi bu yaşama bağlayan şeyi - şeyleri. Ben kitabın üstüne şu satırları yazdım; “Etmiyorum çünkü yaşamak istiyorum. Güzellikleriyle ve acılarıyla yaşamak, hissetmek istiyorum.”
Frankl, okuyucuya hayatın en acımasız anlarında bile anlam barındırdığını göstermek istiyor. Bunu da bizlere; Nazi Almanyası’ndaki toplama kamplarında bir mahkûm olarak yaşadıklarını anlatarak yapıyor.
Her şeye rağmen “hayata evet demenin” nasıl mümkün olabileceğini anlatıyor.
Acı, Anlam ve Hayatta Kalma
Toplama kampında olduğunuzu tahayyül edin. Eski yaşamınızın artık bir önemi yok. Sizin artık bir isminiz de yok yalnız bir sayıdan ibaretsiniz. Kampa alındığınızda; Tıraş edileceksiniz vücudunuzdaki en ufak kıla kadar. Ardından iç çamaşırınıza varılıncaya kadar çırılçıplak bırakılacaksınız. Ve bilin ki, bu olanlar daha yaşanacakların yalnızca başlangıcıdır.
Etnik kimliğinizden ötürü asağılanacaksınız ve ezileceksiniz.
Düşünün birkaç yıl önce siz saygın biriydiniz şimdiyse hiçbir şeysiniz.
Ağır şartlarda çalıştırılacaksınız. Kuru ekmek ve çorba bulursanız şanslı bile sayılırsınız. Kışın ise dondurucu soğukta çalışmak