Yazar:
Janne Teller
Çevirmen:
Abdulgani Çıtırıkkaya
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
“Ağaçtaki”, basit bir cümleyle başlayan ama insanın içini paramparça eden bir hikâye: “Hiçbir şeyin anlamı yok.”
Janne Teller bu romanında çocukların dünyasını kullanarak aslında yetişkinlerin görmezden geldiği en büyük soruyu yüzümüze çarpıyor: Anlam nedir ve kim belirler?
Kitap ilerledikçe, çocukların masumiyeti yavaş yavaş eriyor. “Anlam yığını” fikri ilk başta umut verici gibi görünse de kısa sürede insan doğasının karanlık tarafını açığa çıkarıyor. Teller burada çok cesur bir şey yapıyor: Çocukları bile acımasızlaştıran bir sistemin aynasını tutuyor.
Bu hikâyede kimse gerçekten “kötü” değil ama herkes zamanla kötülüğün bir parçası oluyor.
Ağaçtaki Janne Teller
Ağaçtaki Janne Teller
AĞAÇTAKİ fuarda ON8 yayınevi standındaki Burcu’nun önerisi ile aldığım bir kitap.
Hikayemiz , Danimarka’nın Tearing kasabasında sıradan bir okulda öğrenci olan 14 yaşındaki Pierre Anthon’un "Hiçbir şeyin anlamı yok. Zaten epeydir biliyordum bunu. Ama şimdi fark ediyorum ki, bir şey yapmanın da anlamı yok." diyerek sınıfı terk etmesi ile başlıyor.
Sonrasında , okul yolunda ki erik ağacının üstüne çıkıp orada oturan Pierre, her seferinde geçen arkadaşlarına “anlamsız, her şey anlamsız! “ tarzı cümleler söyleyerek ve üstlerine erik atarak onları kışkırtıyor.
Bu durumdan çok rahatsız olan ve onu oradan indirmek konusunda her türlü şeyi deneyip başarılı olamayan bu bir grup ergen en sonunda kendilerince anlamlı olan şeyleri bir yerde biriktirip bunu Pierre’e göstermeye karar veriyorlar ve sıra sıra birbirlerine göre en değerli şeyleri “anlamlarını” birbirlerinden istemeye başlıyorlar.
13-14 yaşındaki çocukların böyle zararsız , masum bir düşüncelerinden ne çıkabilir ki diye mi düşünüyorsunuz ?
Neler olacağını tahmin bile edemezsiniz !!
Eğer merak ettiyseniz ve okumaya karar verirseniz şunu belirtmek isterim. Çok hızlı okuyacaksınız ama bu okuma kesinlikle sakin, keyifli ve huzurlu olmayacak.
‘ağaçtaki’ anlam(!)
kitap, “bunu okusana lütfen, seninle üzerine konuşmak çok başka olacak, birlikte demlenelim mi?” ile sunulunca bi eridim ben:) kitabı inceledim, yazar janne hakkında bilgi de edinince başladım kitaba.
günışığı kitaplığına ait on8 yayınlarından çıkan kitabın ilk baskısı 2000 yılında yapılıyor. danimarka gençlik kitap, libbylit ve michael printz onur ödüllerini alıyor.
içlerinde pierre anthon’un da olduğu bi grup yedinci sınıf öğrencileri arasında geçen binlerce anlamsızlık içinde “anlam” arayışına çıkma serüvenleri, diyorum lâkin ne yazık ki masum bi serüven olmuyor bu yolculukları.
pierre’den düşündürten, kuşkulandıran, sorgulatan, afallatan derin felsefik düşüncelerle başlıyor!
ana karakterimiz pierreciğimiz, “hiçbir şeyin anlamı olmadığı için, bir şeyler yapmanın da değersiz ve gereksiz olduğunu fark ettiği gün ‘okulu bıraktı’ !” okulu bırakmasına, söylemlerinin çoğunun bir kısmına hak vermeden edemedim.
pierre’in arkadaşları - okul, toplum, aile, dünya düzeni, kapitalist rejim vs çoğaltabiliriz etkenleri bunların baskısında kalan arkadaşları- “hepimiz bu hayatta bir şey olmak durumundaydık.” ile pierre’e karşı durmaya çalışıyorlar, koca çaba gösteriyorlar bunun için.
bence pierre, çevresindeki herkesin her şeyin ona atfetmeye çalıştığı ‘evrensel tabu’lara karşı durmak için “hiç” olmak istedi, pierre’e karşı durmak isteyen diğer çocuklar ise hiçbir şeyin anlamı olmamasını tahayyül edemedikleri için ebeveylerinin, dinlerinin, değerlerinin, kültürlerinin onlara atfettiği tabuya hapsoldular, anlam uğruna anlamsızca hırpalandılar.
her şeyin anlamlandırdığımızdan daha anlamlı olduğuna inanan ben, “hiçbir şeyin anlamı yok” diyen pierre’in neredeyse tüm cümlelerinin altını çizmişliğim, vardır, doğrudur :).
pierre de bir şey var “evet tamam ama
2019 TÜYAP Kitap Fuarı'nda On8 Kitap standında, standdaki bir arkadaşla sohbet ederken, konusu itibariyle ilgimi en çok çeken kitaptı diyebilirim. Ama kitabı bitirdiğimde maalesef umduğum o merakı gideremedim. Bu aslında beklentimi çok yüksek tutmamdan kaynaklanıyordu ama yine de okunması gereken bir kitap olarak görüyorum.
Hikayemiz, küçük Pierre'in hayatın anlamını sorgulamasını konu alıyor. Bir ağaca çıkarak, hayatın anlamının olmadığını ve bulana kadar da ağaçtan inmeyeceğini söylüyor. Arkadaşları ise ona katılmıyor; hayatın bir anlamının olduğunu söylüyor ve bunu da ona kanıtlamak için birlikte bir arayışa girişiyorlar.
Kitap, o yaştaki çocukların bu arayışı ve mücadelesi açısından eşsiz bir konuya hakim. Ağaçtaki Janne Teller
Ağaçtaki Janne TellerAğaçtaki, Janne Teller
Ağaçtaki, Pierre Anthon adındaki bir çocuğun, "Hiçbir şeyin anlamı yok, bunu uzun zamandır biliyorum. O yüzden hiçbir şey yapmaya değmez," diyerek erik ağacına tırmanmasıyla başlar. Pierre Anthon artık ağaçtadır ve aşağıdakilere sürekli hayatın ne kadar boş, anlamsız olduğunu hatırlatır.
Pierre'in sınıf arkadaşları, hiçlik felsefesini sarsmak ister ve hayatın bir anlamı olduğunu kanıtlamak için bir anlam yığını oluşturmaya karar verirler. Herkes kendisi için hayatta en değerli olan şeyi bu yığına feda eder. Bu masum çocuk oyunu zamanla karanlık ve psikolojik bir şiddete dönüşür. Yazar Janne Teller’ın bu bilinçli tercihi, okuru sadece rahatsız etmekle kalmaz, aynı zamanda toplumun kutsal saydığı inançları, aidiyetleri ve değer yargılarını sorgulamasını sağlar.
Küçücük bir kitapta, küçük insanların dünyasında, kısa ve küçük cümlelerle ancak böyle büyük bir etki yaratılabilirdi. Muazzam güzeldi. Büyük küçük herkese tavsiyedir.
Kimseye tavsiye etmem. Okuyan arkadaşlar sadece anlam peşinde koşmuşlar. Kitabın içerdiği şiddet ve nefreti gözardı etmişler. Sizin çocuğunuz
böyle şeyler yapsa ne yapardınız? Resmen çocukluk travması.
Ne diyeceğimi bilemediğim bir gençlik romanı. Jane Teller'ın yazdığı Ağaçtaki'nin Çevirmeni Abdülgani Çıtırıkkaya.
Buram buram Nihilizm içinde yüzen bir kitap bu. Anlam arayışı o kadar büyük ki! Her şeyin anlamsız olduğu bir evrende anlam aramak, bulmak, kaybetmek, yüzünüze vurulan anlamsızlıklar. Siz hiç anlamınızı buldunuz mu? Peki sonra kaybettiniz mi?
🪻
Her şeyin anlamsız olduğunu söyleyerek okula gitmeyi bırakan ve bir ağacın üzerinde yaşamaya başlayan Pierre Anthon. Ve ona anlamın varlığını kanıtlamaya çalışan sınıf arkadaşları. Yedinci sınıf öğrencilerinin bu anlam arayışı nereye varabilir derseniz her yere, her şeye varabilir. Ben çocukların bu kadar ileri gidebileceklerini görebilen biri olarak yazara hayran kaldım.
Okuyun. Merak etmeyin alacağınız darbe iyi olacak.
Bazı kitaplar vardır; bir an önce bitirip üstüne kafa patlatayim hatta arkadaslarinizda okusun beraber yorumlayalim diyebileceğiniz. İşte tam da öyle bir kitap. Kitap "hiçbir şey anlamlı değildir" düşüncesi antitezi olarak anlamı ispatlamaya çalışan cocuklar üzerine kurulu. "Her gün yapmakta olduklarımiz, üstünde fazla fazla kafa yormadan surdurduklerimiz, bir şey ya da biri olmak için... Her şey anlamsız diyen biri çıksa ne kadar dayanabilir?" Her düşünce ve davranışın yüzünüze tokat gibi çarpacağı, etkileyici bir kitap. Hayati daha anlamlı kılmak adına kafa patlanlar için ideal bir kitap.
Oldukça sert bir kitap.
Batının gençlik üzerinden anlam arayışına tanık olmak mümkün. Anlam ve değeri nerede ve nerelerde aradıklarını okuyup gördükçe şaşıracaksınız.
Hiçbir gence okumasını tavsiye etmem. Hayatının baharındaki gençlerin daha pembe tablolar görmesini isterim. Taşın sert olduğunu Tarancı gibi, yolun yarısında öğrensinler. Zararı yok.
Yazar Hakkında
Janne TellerYazar · 2 kitap
1964’de, Kopenhag’da doğan, Avusturya ve Alman kökenli bir aileye sahip Janne Teller, New York ve Berlin’de yaşadı. 1988-1995 yılları arasında Darüsselam, Brüksel, New York ve Mozambik’te makroekonomist olarak AB ve BM danışmanlığı yaptı. 1995’den beri kendini yazmaya adadı. İlk romanı, modern bir İskandinav destanı niteliğindeki, siyasi, tarihi ve dini parodi özellikleri de taşıyan Odins ø (Odin’in Adası,1999). Okuru, yaşamın büyük felsefi sorularıyla yüzleştiren, ZEIT tarafından “derinlikli bir tabu yıkıcı” olarak tanımlanan ve uzun süre yasaklı kaldıktan sonra yayımlanan Ağaçtaki (Intet, 2000) kitabıyla, 2001 Danimarka Kültür Bakanlığı Gençlik Kitap Ödülü, 2008 Libbylit Ödülü ve 2011 Michael L. Printz Onur Ödülü’ne değer görülen yazarın aynı kitabı, Alman Gençlik Edebiyatı Ödülü’ne aday gösterildi. Bu yapıtlarını, göç ve yabancı düşmanlığı üzerine yazdığı ve pasaport formunda yayımlanan Hvis der var krig i Norden (Savaş – Düşün ki Burada, 2004) ve ahlak ile sanat üzerine yazdığı kısa romanı Kom (Gel, 2008) izledi. Kısa hikâyelerden oluşan Alles – Worum es geht (Her Şey – Neyle İlgili Olursa) 2013 yılında Almanca yayımlandı. Yazarın son kitabı, Afrikanske veje (Afrika Yolları, 2013). Kitapları yirmi farklı dile çevrilen Teller, düzenli olarak denemeler ve makaleler de yayımlıyor. Yazar, yılın bazı aylarında New York’ta, bazılarında Berlin’de yaşıyor.
