Bir çırpıda okuduğum harika risale. Çehov'un ölümünden sonra irrasyonalist filozof Şestov'un Çehov'un öykü anlayışını irdelediği kısa ama etkileyici bir kitap. Şu cümleyi aktarmadan yapamayacağım: "Çehov'un eğilimini tek bir kelimeyle tanımlayacak olsam, umutsuzluğun şairi olduğunu söylerdim." Oldukça çarpıcı bir tespit. Başka yerlerde de Çehov'un öykü anlayışının pesimizme yaslandığını biliyorduk ama bu tespit başka. Çehov'un büyük anlatılardan nefret ettiğini ve öykü anlayışının 1888, 1889 yıllarında değişime, dönüşüme uğrayarak birdenbire irrasyonalist bir zemine oturduğunu Şestov'dan öğreniyoruz. Çehov'un biyografisi yazılsa bu dönüşüme neden olan şeyi merak ettiğini söyleyen yazar, o dönemde bunun ortaya konmasının zorluğunu anlatıyor. Şestov, yukarıya aktardığım cümlenin devamında şunları yazıyor:" Israrla, hüzünle, tekdüze bir şekilde, yaklaşık çeyrek asır süren edebî yaşamı boyunca, Çehov hep aynı şeyi yaptı: Bir şekilde insanca umutlarını öldürdü. İşte bu, onun yaratımının özüdür diye düşünüyorum." Ne kadar çarpıcı ve keskin bir tespit. Yazarlık kariyerinde kolay kolay rastlanılmayan bir husus insanın genç yaşında hep kötücül olması, umutsuz olması, insanlığın iyimser bir geleceği olduğuna inanmaması. Kimi yerlerde Çehov'un nihilist eğilimli bir yazar olduğunu okuduğumu hatırlıyorum. Çehov her türlü düşünceden arınmış ve yaşama dair olanlar arasındaki bağlantı düşüncesini de kaybetmiştir Şestov'a göre. Çehov, çözümsüz olaylara, çaresizliğe, sonuçsuz kalan girişimlere ilgi duyar. Geleceğe inanmaz, iyimser değildir. Karakterlerini hep ortada bırakır, sonuçsuz kalır tüm girişimler. Çehov bir itirafında her türlü düşünceyi içinde barındırdığı, zihninde tuttuğu hâlde, bunların her birinin birbirinden kopuk hâlde bulunduğunu itiraf eder. Bu kopukluğu bir zayıflık

Edebiyat

Anton ÇehovLev Şestov · Yedinci Kat Yayınları · 20245 okunma

Yazar Hakkında

Lev ŞestovYazar · 3 kitap

(1866-1938) Yahudi kökenli Rus varoluşçu filozof. Zengin bir ailenin oğlu olarak 31 Ocak 1866'da (Gregoryen takvimine göre 12 Şubat) Kiev’de dünyaya geldi. 1884’te başladığı Moskova Üniversitesi’nde önce matematik, sonra hukuk öğrenimi gördü. Siyasal ve toplumsal eylemlere katılması nedeniyle üniversiteden atıldı. 1889’da Kiev Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. Kiev’de babasının yanında çalışırken kendini yoğun bir şekilde edebiyata ve felsefeye verdi. Berdyaev, Merejkovski, Rozanov gibi Rus aydınlarıyla tanıştı. 1895’te ağır bir depresyon geçirdi, tedavi için yurtdışına gitti. 1896’da Roma’da Ortodoks bir Rus olan Anna Berezovskaya’yla evlendi. 1898’de ilk eseri Shakespeare ve Eleştirmeni Brandes’i yayımladı. 1914’e kadar yurtdışında (Fransa, İsviçre) yaşadıktan sonra yurda döndü. 1920’de ailesiyle birlikte Rusya’yı terk ederek ölene kadar yaşadığı Fransa’ya göç etti. Çağdaşları olan Berdyaev, Husserl, Buber gibi filozoflarla yakın dostluk kurdu. Dostoyevski, Tolstoy, Nietzsche, Pascal, Descartes, Spinoza ve Platon gibi yazar ve düşünürlerle ilgilendi; 1929’da kendi düşüncesine en yakın filozof olarak gördüğü Kierkegaard’ın felsefesiyle tanıştı. Paradoks ve aforizmalardan oluşan felsefesinde evrensel genel geçer doğrulara ve felsefi sistemlere karşı çıktı. Geleneksel akılcı felsefeye karşı, merkezinde insan varoluşunun çelişkilerinin olduğu trajedinin felsefesini, felsefi spekülasyona karşıysa Tanrı’nın bahşettiği vahyi koydu. - Shakespeare ve Eleştirmeni Brandes (1898), - Tolstoy ve Nietzsche’nin Öğretisinde İyilik (1899), - Dostoyevski ve Nietzsche – Trajedinin Felsefesi (1903), - Temelsizliğin Tanrılaştırılması (1905), - Kierkegaard ve Varoluşçu Felsefe (1936), - Atina ve Kudüs (1938) belli başlı eserleridir. 19 Kasım 1938’de Paris’te hayata veda etti. Kaynak: tr.wikipedia.org/wiki/Lev_Şestov