Aydınlanma Çağı
Alejo CarpentierYazar:
Alejo Carpentier
Çevirmen:
Murat Tanakol
Tahmini Okuma Süresi:
10 sa. 39 dk.
Sayfa Sayısı:
376
Basım Tarihi:
21 Mayıs 2021
Yayınevi:
Alakarga Yayınları
ISBN:
9786057746504
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
10/10
2021 25. kitabı
Benim inandığım şey aslında bizim ‘büyülü gerçekçilik’ dediğimiz akım, Güney ve Orta Amerikalılar icin sadece ‘gerçekçiliktir’...
Marquez, Kafka gibi ustaların öncüsü Alejo Carpentier’den Fransız Devriminin; başta Haiti olmak üzere bütün dünya ve Karayipler’de yarattığı etkiye dair eşsiz güzellikte bir roman. Hatta bir romandan daha fazlası... Çünkü Bu romanda anlatılan her şey aslında bire bir dönemin olayları, kişileri ve mekanları ile örtüşüyor.
Uzun cümlelerin, betimlemelerin ve çoğu sıradan insan için ‘gereksiz’ sayılacak bilgilerin tadına varmak ve Haiti, Fransız Devrimi ve donemin Fransız kolonileri hakkında bilgi edinmek isteyenler için en az tarih kitapları kadar değerli bir roman. Tabiki de Kübalı bir komünistin beyninden...
18. yüzyılın sonunda Havana’dan başlayıp Karayipler’e uzanan bu roman devrim ideallerinin sömürgelerde nasıl bambaşka bir biçim aldığını gösteriyor. Carpentier, özgürlük ve eşitlik gibi kavramların herkes için aynı anlama gelmediğini, çoğu zaman şiddet ve baskıyla iç içe geçtiğini vuruluyor bu tarihi gerçeklere dayanan eserinde.
Romanı Victor, Sofia ve Esteban’ın serüvenleri üzerinden okumak mümkün; çünkü her biri Aydınlanma’nın farklı bir yüzünü ve insana dair farklı bir kimliği temsil ediyor.
Karakterler arasında en çarpıcı isim kuşkusuz Victor Hugues. Çünkü o yalnızca romanın kurgusal evreninde var olan bir figür değil gerçekten yaşamış bir tarihsel kişilik. Fransız Devrimi’nin özgürlük ve eşitlik ideallerini Karayipler’e taşıyan bu adam, zamanla öyle bir güç zehirlenmesine kapılıyor ki, sonunda adeta bir insandan çok giyotini andıran bir figüre dönüşüyor; umut taşımak yerine keskin ve acımasız bir yok edişi simgeliyor.
Victor’un varlığı romanı yalnızca tarihsel bir anlatı olmaktan çıkarıyor; güç ve iktidar üzerine evrensel bir sorgulamaya dönüştürüyor. Onun hikâyesi, hem devrimin karanlık yüzünü hem de iktidarın zehirleyici cazibesine kapılan tüm liderlerin kişiliğine tutulmuş bir ayna gibi okunuyor. Bu yüzden Carpentier’in romanında Victor, tarihe olduğu kadar bugüne de seslenen en güçlü karakterlerden biri hâline geliyor.
Esteban’ın hayallerle başlayan yolculuğu, idealizmin gerçeklerle çarpıştığında nasıl sarsıldığını gösteriyor.
Sofía, sessizliği ve gözlemciliğiyle insani değerleri koruyarak ayakta kalmayı başaran tarafı temsil ediyor.
Carpentier, Fransız İhtilali ile başlayan Aydınlanma’nın yalnızca Avrupa’ya özgü bir düşünce olmadığını; Latin Amerika’dan Karayipler’e kadar sancılı, kanlı ve bambaşka biçimlerde yaşandığını gösteriyor. Romandaki
Aydınlanma Çağı, 17. ve 18. yüzyıllarda gelişen, akılcı düşünceyi eski, geleneksel, değişmez kabul edilen varsayımlardan, önyargılardan ve ideolojilerden özgürleştirmeyi ve yeni bilgiye yönelik kabulü geliştirmeyi amaçlayan düşünsel gelişimi kapsayan dönemi tanımlar.
Aydınlanma, bilimsel gelişmelerin ve hükümdarlara ve dine karşı şüpheciliğin büyüdüğü bir dönem iken, aynı zamanda köle ticaretinin geliştiği bir dönem olur çıkar.
Böylece “aydınlık” için bağımsızlık, kardeşlik, eşitlik adı altında, kölelik ve sömürünün karanlığının sardığı bir düzenin kapıları da açılmış olur.
Yazar odağına aldığı Fransız Devrimi’nin tsunami etkisi yaratan etkisinin, Orta Amerika ve dahi Karayip Denizi’nin aydınlık ve karanlığın dev dalgalarına nasıl teslim olduğunu tarihi atıflar ve benzersiz betimlerle dillendiriyor.
Carpentier okurunu sadece tarihin tozlu sayfalarında bir zaman yolculuğuna çıkarmıyor.
Bireyin ışığıyla birlikte taşıdığı gölgelerini, muazzam bir “büyülü gerçekçilik” ve derin bir “felsefî sorgulama” ile ufuk açıyor.
Aydınlanma Çağı; Carpentier’in müthiş dehasıyla ördüğü bir dualite.
Aynı zamanda Murat Tanakol’un olağanüstü çevirisiyle müzikal, alegorik bir diktomi. Alejo Carpentier 
Aydınlanma Çağı
Çeviri : Murat Tanakol
Alejo Carpentier Aydınlanma Çağı
Çeviri : Murat Tanakol
Aydınlanma Çağı Alejo Carpentier
Bu kitabı okurken hissettiğim en belirgin şey, tarihin sadece Avrupa merkezli anlatılamayacağını, aynı dönemde dünyanın farklı yerlerinde çok daha farklı, çok daha çetin mücadelelerin yaşandığını görmek oldu. Carpentier’in romanı tam da bunu yapıyor: Fransız Devrimi’nin “özgürlük, eşitlik, kardeşlik” söylemlerini alıp Karayipler’e, Latin Amerika’ya taşıyor ve bu ideallerin sömürgelerde nasıl dönüştüğünü gösteriyor.
Hikâyeyi Victor, Sofía ve Esteban üzerinden takip ediyoruz. Üçü de adeta Aydınlanma’nın farklı yüzlerini temsil ediyor:
Esteban: İdealist, hayallerinin peşinden koşan ama gerçekle yüzleşince sarsılan.
Sofía: Sessizliğiyle insani değerleri koruyan, gözlemci, vicdanı temsil eden taraf.
Victor Hugues: Tarihten bire bir alınmış, gerçek bir figür. İlk başta devrimin umut dolu yüzünü temsil ederken, zamanla iktidar hırsının nasıl yozlaştırıcı bir güce dönüşebileceğini gösteriyor. Onun hikâyesi bence sadece devrim dönemine değil, her çağa seslenen evrensel bir sorgulama niteliğinde.
Romanın dili zaman zaman ağır ve detaylı, uzun cümleleriyle okuru zorladığı noktalar oluyor ama bu aynı zamanda metnin gücünü de besliyor. Tarihi arka planı, gerçek olayları ve karakterleri kurguyla iç içe geçirmesi romanı bir adım öteye taşıyor. Sadece kurmaca bir eser okumuyoruz; sanki hem tarih kitabı hem de felsefi bir sorgulama içeren bir metinle karşılaşıyoruz.
Carpentier’in büyülü gerçekçilik akımının öncüsü kabul edilmesi boşuna değil. Buradaki “büyü”, doğrudan fantastik ögelerden değil, Latin Amerika’nın kendi gerçekliğinin içinden doğuyor. Bizim “büyülü gerçekçilik” dediğimiz şey aslında onların gündelik hayatının doğal bir yansıması. Bu yüzden romanda kimi sahneler hem gerçek hem de hayal gibi geliyor.
Çeviri açısından da şanslı olduğumuzu
Puan vermedi·344 syf.·
2025 56. kitabı
Babasının hastalığı ve ölümü üzerine adaya dönen Carlos'u kızkardeşi Sofia ve kuzenleri Esteban karşılar. Babalarının yasını tutmaya devam ettikleri günlerde, babalarının ölümünden habersiz onunla iş yapmak için gelen Fransız tüccar Victor kapılarını çalar. Böylece kitaplara düşkün Sofia, tablolar ve müziğe hayran Carlos ve fizik sevdalısı Esteban' in hayatında bir yenilik başlar. Babalarının aslında herkesin bildiği şekilde ölmediğini, uzun zamandır güçsüz ve hasta Esteban'ın hastalığının bir çaresi olduğunu ve vasilerinin kendilerini kandırdığını öğrenirler. Bir gece çıkan fırtınada Karayipler felaketi yaşarken gençlerin sonu Fransa'ya uzanan, Victor ve dostu Dr Ogé ile olan macerası başlar.
Fransız Devrimini konu alan romanda kölelik, devrim, iç savaş, devrim diye çıkılan yolda amaçtan sapılması, karakterlerinden sokak adlarına kadar gerçek olan romanı kurgu olmanın bir adım ötesine taşıyor. Edebiyatta büyülü gerçeklik akımının babası olarak tanınan yazarın bu kitaptaki önsözü akımın manifestosu olarak kabul ediliyormuş. Bizler de ne şanslıyız ki çevirmen Murat Tanakol sayesinde kitabı İspanyolca aslından çeviri ile okuyoruz. Beni bir miktar zorlayan, bilmediğim kimi şeyleri araştırmaya iten, diğer yandan çok da zevk aldığım bir okuma oldu. Belki kitapta dipnotlar olsaydı daha akıcı bir okuma olabilirdi. Fransız Devrimi veya Latin Amerika edebiyatına ilgi duyanların hoşuna gideceğini düşünüyorum. Kitaplığımda yazarın bir diğer kitabı uzun zamandır bekliyor. Yaz sonu onu da okuyayım
Reklam
Yazar Hakkında
Alejo CarpentierYazar · 6 kitap
Alejo Carpentier y Valmont (26 Aralık 1904 - 24 Nisan 1980) Kübalı gazeteci, yazar. Latin Amerika edebiyatının 20. yüzyılın önde gelen roman yazarlarından biridir. Aynı zamanda müzikolog, eleştirmen ve oyun yazarı da olan Carpentier, büyülü gerçekçilik akımının ilk örneklerini vererek, kendisinden daha genç olan Gabriel Garcia Marquez gibi yazarları da etkilemiştir.
