Yazar:
Ervand Abrahamian
Çevirmen:
Zeynep Rona
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 40 dk.
Sayfa Sayısı:
200
Basım Tarihi:
Kasım 2023
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
Coup 1953,The Cia,and the Roots Of Modern U.S.-Iranian Relations
ISBN:
9786254295737
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
İran'ın yakın tarihi hakkında kısa zamanda birkaç okuma yapacağım. Onlardan ilki 
Darbe 1953 idi. Kısa ama öz Muhammed Musaddık'a yapılan darbeyi anlatan akıcı bir kitap. 1900'lü yılların başında petrol keşif çalışmaları ile birlikte İngiltere'nin iştahı İran üzerinde kabarıyor. Türkiye tarihini okuyanlar Chester projesini de duymuştur. ABD ve İngiltere özellikle 1800'lü yılların sonunda itibaren Ortadoğu'da demiryolu yapımı bahanesiyle kapsamlı imtiyazlar almaya çalıştı. Türkiye bu imtiyazı kesinlikle vermedi. Ama Irak, İran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Bahreyn'de başarılı oldular.
İngiltere İran'dan elde ettiği petrol gelirlerinden çok ufak bir miktarını paylaşıyordu. Elde edilen gelirin büyük bir miktarından vergi kesilip İngiltere hazinesine ödeme yapılıyordu. Kârın büyük bir kısmı hisse sahiplerine dağıtılıyordu. İran'da istihdam edilen personel sayısı 65.000 kişiydi. Onun dışında pek de bir faydası olmadı ülkeye.
Muhammed Musaddık Fransa ve İsviçre iyi bir eğitim aldı. Görev yaptığı süre boyunca çeşitli makamlarda dürüstlüğü, çalışkanlığı ve açık sözlülüğü ile ön plana çıkmıştı. Kaçar Hanedanı'ndan gelmesine rağmen soyluluk ayrıcalıklarını hiç kullanmadı. Sade ve mütevazı bir hayat yaşadı. Maliye bakanlığı döneminde israfı azalttı, saray bütçesini kıstı. Başbakan olurken en büyük icraatı petrolü millileştirmekti. Aslında en büyük derdi yıllar önce yapılan imtiyazlı anlaşmalarda İran adına iyileştirmeler yapmak istemeseydi. Batılılar tarihi taraflı ve tahrif ederek anlattığı için Musaddık'ı inatçı, Şii milliyetçisi ve uzlaşmaz olarak gösterdi. Bu yüzden darbe olduğunu anlattılar. Halbuki ABD ve İngiltere 1951 yılından itibaren adım adım darbeyi planladı. Şah'a rüşvet verdi.
Çok basit bir soru? Neden petrolün millileştirilmesi İngiltere ve ABD için bu kadar büyük
Darbe 1953 idi. Kısa ama öz Muhammed Musaddık'a yapılan darbeyi anlatan akıcı bir kitap. 1900'lü yılların başında petrol keşif çalışmaları ile birlikte İngiltere'nin iştahı İran üzerinde kabarıyor. Türkiye tarihini okuyanlar Chester projesini de duymuştur. ABD ve İngiltere özellikle 1800'lü yılların sonunda itibaren Ortadoğu'da demiryolu yapımı bahanesiyle kapsamlı imtiyazlar almaya çalıştı. Türkiye bu imtiyazı kesinlikle vermedi. Ama Irak, İran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Bahreyn'de başarılı oldular.
İngiltere İran'dan elde ettiği petrol gelirlerinden çok ufak bir miktarını paylaşıyordu. Elde edilen gelirin büyük bir miktarından vergi kesilip İngiltere hazinesine ödeme yapılıyordu. Kârın büyük bir kısmı hisse sahiplerine dağıtılıyordu. İran'da istihdam edilen personel sayısı 65.000 kişiydi. Onun dışında pek de bir faydası olmadı ülkeye.
Muhammed Musaddık Fransa ve İsviçre iyi bir eğitim aldı. Görev yaptığı süre boyunca çeşitli makamlarda dürüstlüğü, çalışkanlığı ve açık sözlülüğü ile ön plana çıkmıştı. Kaçar Hanedanı'ndan gelmesine rağmen soyluluk ayrıcalıklarını hiç kullanmadı. Sade ve mütevazı bir hayat yaşadı. Maliye bakanlığı döneminde israfı azalttı, saray bütçesini kıstı. Başbakan olurken en büyük icraatı petrolü millileştirmekti. Aslında en büyük derdi yıllar önce yapılan imtiyazlı anlaşmalarda İran adına iyileştirmeler yapmak istemeseydi. Batılılar tarihi taraflı ve tahrif ederek anlattığı için Musaddık'ı inatçı, Şii milliyetçisi ve uzlaşmaz olarak gösterdi. Bu yüzden darbe olduğunu anlattılar. Halbuki ABD ve İngiltere 1951 yılından itibaren adım adım darbeyi planladı. Şah'a rüşvet verdi.
Çok basit bir soru? Neden petrolün millileştirilmesi İngiltere ve ABD için bu kadar büyük
Reklam
Yazar Hakkında
Ervand AbrahamianYazar · 2 kitap
İran'da doğup İngiltere'de büyüyen Ermeni asıllı Ervand Abrahamian, lisans ve lisanüstü eğitimini Oxford Üniversitesi'nde, doktorasını ise Columbia Üniversitesi'nde tamamladı. Şu anda City University of New York, Baruch College'da tarih profesörü olan Abrahamian'ın başlıca eserleri arasında Iran Between Two Revolutions (1982), Radical Islam (1989), Inventing the Axis of Evil (2006) ve A History of Modern Iran (2008) sayılabilir.
