Puan
8.110 üzerinden
Kısa öyküler ama derin anlamlar seçkisi..Edebiyat
Vüs’at O. Bener’in Dost adlı öykü kitabını bitirdiğimde, karşıma çıkan şey klasik anlamda bir “toplumsal gerçekçilik” olmadı. Bu kitapta toplumsal gerçek, büyük olaylar ya da dış çatışmalar üzerinden değil; insanın iç dünyasında yaşadığı huzursuzluklar üzerinden kuruluyor.
Dost’taki öyküler, gündelik ve doğal olaylardan oluşan bir demet gibi ilerliyor. Hem geçmişte hem bugün yaşanabilecek sahneler var. Ancak bu sıradanlığın içinde güçlü bir ortaklık hissi oluşuyor: karakterlerin neredeyse tamamı, bulundukları ortamlarda huzursuz ve kendi iç dünyalarıyla sürekli bir kavga hâlinde. Bu öykülerde asıl hareket, dışarıda değil; iç monologlarda yaşanıyor.
Bener’in karakterleri sürekli bir sorgulama içinde. Ama bu sorgulama, insanı arındıran bir sorgulama değil. Daha çok kendini savunmaya, haklı çıkarmaya çalışan bir iç konuşma. İnsanlar başkalarını değerlendirirken, yargılarken ya da dinlerken bile çoğu zaman kendi çıkarlarını merkeze alıyorlar. Bu yönüyle öyküler, insanın iç dünyasının ne kadar bencil, hesaplı ve savunmacı olabildiğini açıkça gösteriyor. Ki yazarın tüm karaketeleri kaba, zalim, aşık, kurnaz v.b. nitelikte bireyler.
Bu kitapta yalnızlık, toplumdan kopuşla değil; tam tersine, toplumun içinde kalarak yaşanan bir yalnızlık olarak karşımıza çıkıyor. Karakterler kalabalıkların içindeler ama ait değiller. Aynı ortamı paylaşmak zorunda oldukları, aynı bakış açısına sahip olmadıkları insanlarla birlikte yaşamak onları daha da köksüz hissettiriyor. Dışarıdan bakıldığında uyumlu gibi görünen bu insanlar, içten içe sürekli bir sıkıntı hâliyle mücadele ediyorlar.
Öykülerin başlıkları da bu dünyanın önemli bir parçası. Başlıklar öylesine seçilmiş değil; her biri, anlatılan hikâyenin ruhuna doğrudan temas ediyor. Kimi zaman bir duyguya, kimi zaman bir nesneye ya da bir
Vüs'at O. Bener1000Kitap
Vüs'at O. Bener ile daha önce yollarımız kesişmemişti. Onu okuduktan sonra tarzının, anlatımının bana çok uygun olduğunu fark etmiş oldum. Onun "Dost" kitabını üç kelime ile tanımlamak istiyorum: rakı, detay, diyalog. Öykülerinde genellikle bir rakı sohbeti hâkimdi. Anlatımında verdiği detaylar sayesinde sizde karakterler ile birlikte o masada yerinizi alıyorsunuz. Öykü dilinde kullandığı diyaloglar metni daha akıcı bir hale getirmiş ve bunu ustalıkla kullanmış. Yazarla, karakterle sohbet ediyormuşsunuz hissini okuyucuya başarılı bir şekilde aktarmış. Özyaşam öykülerini yazmayı tercih eden yazar metinlerinde anlatmak istediklerini başarılı bir şekilde okuyucuya yansıtmıştır.
"Kitaplar. Yerin dibine batsın kitaplar! Ne öğrettiler bana? Sökebildiler mi içimdeki huzursuzluğu?"
Reklam
Kadıköy’e ilk gittiğim zaman kendimi yabancı hissetmiştim evsizler banka önlerinde yatanlar geçip giden envai çeşit insan gittiğim gördüğüm yabancı gelen yerlerde insanların hayatını hayal ederim bu kitaptaki öykülerdeki kişilerde bana yabancı geldi yazarın kurduğu diyaloglar masa tenisi izliyormuşum gibi çok seri üslubta Karagöz oyunu izlemeye gidiyorum oradaki oynatıcılar gibi anlatışı betimlemesi akıcı
Öykü yazma konusunda özgün özellikle 50 kuşağı için öncü de olsa Vüs’at Bener’in bu kitabı çok sarmadı beni. Betimleme duygu tasvirleri neredeyse hiç yok daha çok diyalog temelli öyküler. Kurgu ve gerçeklik iç içe geçiyor kurgunun da gerçekliğin de sınırları belli değil. Seveni sever elbette modern dönemin kült yazarlarından sayılır. Ben ise maalesef çok sevemedim.
“Dizime bir çekirge sıçradı. Çok kalabalık değiliz. Bu korku yeni girdi içine… Solucanı ortasından bölersin, iki parça kendi yoluna gider. Kişi Zeus’tan güçlü ama solucandan zayıf. Tek kalmaya yargılı. Mezarlara bile teker teker giriliyor…”
Vüsat O. Bener’in Dost Yasamasız adlı eseri, 32 kısa hikâyeden oluşan ve Türk edebiyatında nadir rastlanan yoğunlukta bir bilinç akışı deneyimi sunan özgün bir anlatı kitabıdır. Her hikâyede anlatıcı, bireyin zihinsel labirentlerinde dolaşırken okuyucuyu da kendi iç hesaplaşmalarına sürükler. Yazarın ustalıkla kullandığı bilinç akışı tekniği sayesinde okur, klasik hikâye yapısından uzaklaşır ve anlatının “devamını” kendi zihninde tamamlamak zorunda kalır. Bu da eseri pasif bir okuma deneyiminden çıkararak aktif bir düşünsel sürece dönüştürür.
Bener’in öykülerinde işlenen temalar, Türk toplumunun farklı dönemlerinden tanıdık izler taşır: yabancılaşma, yalnızlık, ikiyüzlülük, sosyal statü kaygısı, kuşak çatışmaları ve bireyin içsel sıkışmışlığı. Ancak bu temalar, doğrudan verilmekten ziyade imalarla, metaforlarla ve çoğu zaman anlatıcının zihin kıvrımlarında saklanmış şekilde sunulur. Bu da her okurun kendi yaşam deneyimlerine göre farklı anlamlar çıkarabileceği bir zemin yaratır. Bazı hikâyelerde bir kahvehanedeki sessizlik, bazılarında ise bir evin balkonundan dışarı bakarken geçen düşünceler; aslında büyük toplumsal çöküntülerin, içsel yaraların ya da çözülmemiş travmaların dışavurumu olarak karşımıza çıkar. Bu yönüyle Dost Yasamasız, kısa hikâye formatına rağmen hacimli bir içeriğe sahiptir.
Eserdeki anlatım, geleneksel olay örgüsüne meydan okur. Zaman çizgisi kırılmış, mekân belirsizleştirilmiş, karakterler çoğu zaman tanımlanmadan bırakılmıştır. Bu tercih, bilinç akışı tekniğiyle birleşerek okuru her hikâyenin bir “ortağına” dönüştürür. Okur, yalnızca hikâyeyi okumaz; tamamlar, yorumlar, eksik bırakılan boşlukları kendi zihniyle doldurur.
Reklam
Reklam