Evdalê Zeynikê (Şaire Kurda ye Efsanewi)

·
Okunma
·
Beğeni
·
481
Gösterim
Adı:
Evdalê Zeynikê
Alt başlık:
Şaire Kurda ye Efsanewi
Baskı tarihi:
Kasım 2018
Sayfa sayısı:
213
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786055053420
Dil:
Kürtçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Nûbihar Yayınları
Evpirtûka 18 sal bere hatibû çapkirin. Ji we deme vir da min çend kilamen Evdal yen dinjîbi destxistin. Ji wan kilamen evındariye yek bigotina küre nebye Evdal Hecî Mihyedîn, yekjîji kilama "Dersim"e, dübeş min di ve çape de bi cih kirin. Xencı vana, min penc hevpeyvînjî li pirtûke zede kirin. Bi van hevpeyvînan va ez bawer dikim xwehdevanen me we di derheqe jiyana Evdale Zeynike da zedetir bibin xweyîzanîn.
213 syf.
·14 günde·Puan vermedi
Sözlü edebiyat bütün edebi eserlerin esin kaynağıdır , kürt edebiyatının günümüze kadar gelmesinde de sözlü edebiyatın yeri yadsınamaz. Kürt sözlü edebiyati da Dengbejlik ile oluşmuştur.
Dengbejlik türkü anlamına gelen "kılam" veya "stran" ile oluşmuştur. Dengbej bu alanda uğraşan kişiye denir. Bu türküler günlük yaşamdan , dönemin kültürel ve tarihi özelliklerinden de bilgi verir.
Dengbejlerin önde gelen isimlerindendir Evdalê Zeynikê.
Evdal kürt halk şairidir. 1800 lü yıllarda ağrıda dunyaya gelmiş, 110 yıl yaşamış birçok tarihi olaya şahit olmuştur ve bu olayları eserlerine yansıtmıştır. köylerdeki illerdeki beyler onu evine davet eder onu büyük bir istekle dinlerlerdi. Evdal gittiği yerlerde sevilmiş sayılmış bir şairdir. karşılaştığı kişileri türkülerine yansıtmış onlari eserlerinde yaşatmış hatta bazen onlarla birlikte türkülerini dile getirmiştir.
Evdal birgün bir ermeni köyüne gider ve orada kendisini tanimayan bir ermeni kızına kılam ( turku) okur. okuduğu türküde kürtçe , türkçe , arapça , farsça ve ermenice kelimelerle aşkı , sevmenin güzelliğini dile getirir. .
Dengbej Evdal doğduğu yerde kalmamış ve onun mal mülk edinme derdi olmamıştır. bunu türkülerinde de dile getirmistir. "
wezê nemînim li dunyayê"
( bu dünyada kalmayacağım)
Evdal sadece günlük yaşamdan kendinden değil tarihten savaştan da bahsetmiştir eserlerinde. Osmanli devleti 1865 yılında Adana yöresindeki Kozanoğlu isyanını bastirmak için büyük bir askeri güç gönderirken Sürmeli mehmet paşadan da destek istemişti. Sürmeli M. Paşa ünlü ishak paşanın torunu ve dönemin Eleşkirt Beyi' dir.
Mehmet Paşa askerleriyle kozan üzerine giderken yanında Evdal i da götürür. Evdal ın orada ünlü Türk ozani Dadaloğlu ile karşılaştığı bilinir. Evdal bu savaşı ' wey xozane' adli eserinde dile getirmiştir.
Kitap Dengbej Evdal in yaşam öyküsünü eserleriyle iç içe veriyor. Oluşan eser öncesinde eserin öyküsü yada donemin koşulları anlatılıyor.
Kitabin yazari Ahmet Aras yazılı edebiyat olmadığı için uzun ve titiz bir çalışma sonrası bu kitabi oluşturmuştur. Kitabı oluşturulurken birçok şehir gezmiş bir çok insan tanımış ve kitapta onlarla olan konuşmalara da yer vererek Yaşar kemal' in " benim fikir babam " dediği Dengbej Evdal' ı daha yakindan tanımamıza vesile olmuştur.
213 syf.
·2 günde·Beğendi·Puan vermedi
HER MİLLETİN MUTLAKA SÖZLÜ BİR EDEBİYATI VARDIR. SÖZLÜ EDEBİYAT BİR DİLİN BİNLERCE YILLIK HAFIZASIDIR, BİR KÜLTÜR HAZİNESİDİR; BİR MİLLETİN GEÇMİŞİ, KAİNATA, DÜNYAYA,HAYATA, OLAYLARA BAKIŞ AÇISIDIR.

Kürtlerde de çok zengin bir sözlü edebiyat hazinesi mevcuttur; milyonlarca hikaye, masal, ağıt, ninni, destan, bilmece, tekerleme ve daha bir sürü. Hemen her köyde, her ailede mutlaka düşünmeden, kaleme sarılmadan anında doğaçlama ama edebi bir şekilde türkü, destan söyleyebilen, masal hikaye anlatabilen, ağıt yakabilen, her gördüğü şeyle ilgili kafiyeli, redifli (kafiye ve redifin ne olduğunu bilmeden) şiir, tekerleme, bilmece söyleyebilen onlarca insan vardır. Öyle ki elektriğin olmadığı yegane meşgalenin geçim derdiği olduğu o uzun kış gecelerinde (büyük küçük kadın erkek herkes) mutlaka köydeki, mahalledeki bir evde toplanılır, saatler boyu masal, hikaye, destanlar okunur, türküler söylenir. Böylelikle bu eşsiz hazine yüzlerce, binlerce yıl kuşaktan kuşağa günümüze aktarıla gelmiştir. Her türkü, her destan her ağıt bir hazine barındırır bağrında; tarih barındırır, felsefe barındırır, tasavvuf barındırır, inanç barındırır, zihniyet barındırır.

Kürtlerde bu sözlü geleneğin en önemli ürünü DENGBEJLİK GELENEĞİDİR. Yüzyıllardır süre gelen DENGBEJLİK tamamen doğaçlama olarak aşk, savaş, kahramanlık, deprem, sel, göç, yergi ve daha bir sürü konu üzerine söylenen uzun manzum ürünlerdir,- bu ürünlere Kürtçede Stran denilir.- DENGBEJLİK Kürtlerde o kadar sevilir ki her aşiretin, her beyin, her ağanın hatta her köyün mutlaka dengbeji/dengbejleri olur; bu dengbejler ister yaylada, ister ovada, ister savaşta, ister newrozda kısacası hayatın her alanında mutlaka en başa oturtulurdu, himaye edilirdi. Özellikle Dengbejlerde atışma çok sevilirdi, öyle ki Beyler, ağalar dengbejlerini aynı divana getirir ya da farklı bölgelerdeki dengbejler aynı divana gelip birbirlerine üstünlük sağlamaya çalışırlardı, bu atışmalar kimi zaman günleri hatta haftaları bulurdu.

Günümüzde de çok aktif olarak devam eden bu gelenek sadece kürtlerde değil komşu halklar Türklerde, Ermeniler, Farslar ve Araplarda oldukça sevilmiştir.
(Tabi olumsuz durumlarda olmuştur, zira 1960-70 li yıllarda onlarca "Stran" Türkçeye çevrilerek müzik severlere sunulmuştur, tabi kaynağı belirtilmeden. Özellikle İbrahim Tatlısesin şarkılarının çoğu Dengbejlerin söylediği bu stranlardan alınmadır. Ve daha nice stran bu şekilde çevrilmiştir.)

İNCELEMESİNİ YAPTIĞIM BU KİTABIN KONUSU DA EVDALÊ ZEYNİKÊ DİR, YANİ DENGBEJLERİN ŞAHI. KİTAP EVDALE ZEYNİKE NİN HAYATI İLE İLGİLİ BİLGİLERİN HANGİ ZORLUKLARLA TOPLANDIĞINI, EVDALE ZEYNİKENİN AİLESİNİ, AŞİRETİNİ VE NERDEN GELDİĞİNİ, DENGBEJLİĞE BAŞLAMASINI VE DAHA SONRA YAŞADIĞI ATIŞMALARI VE ÖNEMLİ OLAYLARI, BU OLAYLARLA İLGİLİ EVDALE ZEYNİKENİN SÖYLEDİĞİ STRANLARI ANLATIYOR. ESERİN DİLİ KÜRTÇE OLUP KİTABIN SONUNDA DA KAYNAK KİŞİLERİN EVDALE ZEYNİKE İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİNE, ANILARINA YER VERİYOR.

KİTAPTAN ÇIKARILABİLECEK BİR DİĞER ÖNEMLİ NOKTA DA EVDALE ZEYNİKEDEN SONRA GELEN DENGBEJLERİN BÜYÜK ÇOĞUNLUĞUN ONUN YOLUNDAN GİTMİŞ OLMASIDIR.. BUNLARDAN EN ÖNEMLİSİ DE ŞAKİRO.

EVDALE ZEYNİKENİN SADECE ADINI BİLİYORKEN ARTIK HAYATINI VE STRANLARINI BİLMEK ÖNEMLİYDİ. DEĞERLİ YAZARA BİN BİR ZORLUKLA BU BİLGİLERİ BİR ARAYA GETİRİP BİZE ULAŞTIRDIĞI İÇİN MİNNETTARIM.

BİR HATAM OLDUYSA AFFOLA, HERKESE İYİ OKUMALAR...
Evdal digo Temo lawo bavê te kor e, de wî wî Evdal kor e
Ez dengbêjê Surmelî Memed Paşa bûm, kes nabê keremke were jor e
De tu rabe bi destê min bigire, min biavêje ser Ocaxa Şêx Bekirê Sor e
Ew zatekî mezin e, bila gilî û gazinên min bibe bigihîne dîwana rebê jor e
Ax dilêm yar yar, dilêm yar yar
Dilêm yar yar, dilêm yar yar...

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Evdalê Zeynikê
Alt başlık:
Şaire Kurda ye Efsanewi
Baskı tarihi:
Kasım 2018
Sayfa sayısı:
213
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786055053420
Dil:
Kürtçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Nûbihar Yayınları
Evpirtûka 18 sal bere hatibû çapkirin. Ji we deme vir da min çend kilamen Evdal yen dinjîbi destxistin. Ji wan kilamen evındariye yek bigotina küre nebye Evdal Hecî Mihyedîn, yekjîji kilama "Dersim"e, dübeş min di ve çape de bi cih kirin. Xencı vana, min penc hevpeyvînjî li pirtûke zede kirin. Bi van hevpeyvînan va ez bawer dikim xwehdevanen me we di derheqe jiyana Evdale Zeynike da zedetir bibin xweyîzanîn.

Kitabı okuyanlar 14 okur

  • Ramazan Gül
  • Ferşad şen
  • Wedat Sinbag
  • Celal Kaçmaz
  • Remziye Eşin
  • Xelef Caymaz
  • Fikret ÖLMEZ
  • Jaro Jaro
  • Şêrko jan
  • M҉îz҉g҉în҉e҉_İs҉l҉âm҉

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%33.3 (1)
9
%33.3 (1)
8
%0
7
%33.3 (1)
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0