Türklerin Çin hakimiyetinden kurtulup 2. Köktürk Devleti'nin kurulması. Ardından Köl Tegin'in ayaklanması ile Bilge Kağan'ın tahta oturması ve Bilge Kağan döneminde yaşanan mücadeleler ile dönemin Türk yazıtlarına ve Çin kaynaklarından yola çıkarak döneminin kültür ve sosyal hayatını da aydınlatıyor.

İnceleme

Köl TeginErhan Aydın · Kronik Kitap · 202426 okunma

Murad

@protonobilissimos·

Puan vermedi

Türk tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biri olan Köl Tigin üzerine Erhan Aydın tarafından kaleme alınan bu eser, yalnızca bir biyografi çalışması değil; aynı zamanda Göktürk siyasal yapısını, iktidar mücadelelerini ve Orhun Yazıtları’nın arka planını derinlemesine çözümleyen kapsamlı bir incelemedir. Kitap, Köl Tigin’i tarih sahnesine çıkaran olayları ele alırken, Türk tarihinin kayıt altına alınmış ilk ihtilal olarak nitelendirilebilecek iktidar değişimini de merkezine alır. Eserde, Kapgan Kağan’ın oğlu İnal’ı veliaht tayin etmesinin yarattığı siyasal kriz ayrıntılı biçimde ele alınır. Bu süreçte Köl Tigin’in fiilî güç kullanarak iktidarı ele geçirmesi, ancak hükümdarlığı kendisi üstlenmeyip ağabeyi Bilge Kağan’ı tahta çıkarması; hem devlet geleneğine hem de babalarından gelen hâkimiyet hakkının korunmasına verilen önemi açıkça gösterir. Bu yönüyle Köl Tigin, yalnızca bir askerî lider değil, devlet aklını temsil eden bir figür olarak karşımıza çıkar. Kitabın en dikkat çekici yönlerinden biri, Tonyukuk meselesine yaklaşımıdır. Türk tarihinin en önemli siyasal aktörlerinden biri olan Tonyukuk’un bu iktidar değişiminde neden hedef alınmadığı, neden müdahaleye uğramadığı ve yazıtının neden ayrı bir yerde bulunduğu soruları, tarihsel bağlam ve kaynaklar ışığında tartışılır. Ayrıca Tonyukuk Yazıtı’nda Kapgan Kağan ve İnal’dan hükümdar olarak söz edilirken Bilge Kağan ve Köl Tigin’in adlarının anılmaması, eserde önemli bir problematik olarak ele alınır ve farklı akademisyenlerin görüşleriyle desteklenerek yorumlanır. Kitap Köl Tigin adının okunuşu meselesiyle başlar. “Köl mü, Kül mü?”, “Tigin mi, Tegin mi?” soruları, dilbilimsel veriler ve yazıt okuma gelenekleri çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilir. Ardından Köl Tigin’in doğum ve ölüm tarihleri, olayların hangi

Köl TeginErhan Aydın · Kronik Kitap · 202426 okunma

Yazar Hakkında

Erhan AydınYazar · 15 kitap

1973 yılında Malatya’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini Malatya’da tamamladıktan sonra 1995 yılında Erciyes Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. 1995 yılında aynı bölümde araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı. 1997 yılında yüksek lisansını, 2002 yılında doktorasını Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebi yatı anabilim dalı, Eski Türk Dili bilim dalında tamamladı. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ile Moğolistan Aydın lanma Bakanlığı tarafından ortaklaşa yürütülen “Moğolistan’daki Türk Anıtları Projesi”nin, 2002 yılı Bilge Kağan Külliyesi kazı çalışmalarına epigraf olarak katıldı. 2003 yılında Erciyes Üniversi tesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümünde yardımcı doçent olarak çalışmaya başladı. 2010 yılında doçent oldu. 2013 ve 2014 yıllarında, Pekin’de bulunan Merkezî Milletler Üniversitesinde (Minzu University of China ) konuk öğretim üyesi olarak çalıştı. 2014 yılında İnönü Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde çalışmaya başladı. 2015 yılında profesör oldu. Hâlen İnönü Üniversitesi Fen-Ede biyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünde çalışmalarına devam etmektedir. Biri Çin’de olmak üzere yayımlanmış 18 kitabı, 9’u SSCI ve AHCI indekslerince taranan dergilerde olmak üzere 100’ün üzerinde makale ve bildirisi bulunmaktadır. Evli olup orta düzeyde Almanca, başlangıç düzeyinde İngilizce ve Çince bilmektedir.