Müzik, Anlatı, Kimlik Tür-Abdin'de Bir Anlatım Biçimi Olarak Mıtrıplık

·
Okunma
·
Beğeni
·
110
Gösterim
Adı:
Müzik, Anlatı, Kimlik Tür-Abdin'de Bir Anlatım Biçimi Olarak Mıtrıplık
Baskı tarihi:
Aralık 2016
Sayfa sayısı:
195
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786051805566
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Gece Kitaplığı
Müzik sevinç, mutluluk, acı ve hüzünlerin ifade edilmesine ve bunların yeniden hatırlanmasına eşlik etmekte ve bu açıdan da toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçası ve kültürün aktarılmasında da önemli bir rol üstlenmektedir. Sözün başat olduğu toplumlarda ve dönemlerde her zaman bu görevi üstlenen kimseler, gruplar ortaya çıkmış; bu kişi ya da grupların özellikleri ve anlatım biçimleri toplumsal yapı ve kültürel şartlar içinde bir gelenek halini almıştır. Bu çalışmada yer alan mıtırblar ve mıtrıplık da Mardin ve çevresine (Tûr-Abdin) özgü böylesi bir gelenek olarak değerlendirilmektedir.

Mıtırblar, hayatın birbirinden uzak köylerde sürdüğü, haberleşme olanaklarının, televizyon, radyo gibi iletişim araçlarının olmadığı ya da kısıtlı olduğu zamanlarda, kemançe (ribab)leri eşliğinde köy odalarında civat adı verilen toplantılarda eskiye dair anlattıkları kahramanlık hikâyeleri ile toplumun kültürel belleği işlevini görmüş, hem kendilerinin hem de içinde yer aldıkları toplumun kimliğinin yeniden üretimini sağlayan bir geleneğin yaratıcısı ve devam ettiricisi durumuna gelmişlerdir. Kendileriyle özdeşleşen kemançeleri eşliğinde düğünlerde eğlence amaçlı çalıp söyledikleri dilok ve stranların yanı sıra, köy odalarında çalıp söyledikleri kahramanlık hikâyeleri olan şerler ile toplumsal belleği canlı tutan mıtırblar, Kürtler arasında başka bir anlatım biçiminin, mıtrıplığın, ortaya çıkmasını sağlamışlardır. Günümüzde de çeşitli şekillerde bu geleneksel anlatım biçimini sürdürmektedirler.
Oğuz Aktürk
Oğuz Aktürk Müzik, Anlatı, Kimlik Tür-Abdin'de Bir Anlatım Biçimi Olarak Mıtrıplık'ı inceledi.
195 syf.
·Beğendi·8/10
Gelirleriyle çocuklara kitap hediye edeceğim kanalımda bu kitabı da önerdim: : https://youtu.be/b1teQgT1toE

Hep Kürtlerin kültürünü merak etmişimdir.

Müziğin kendi kendine olan bir şey olmayıp insanların anlamlandırdığı bir şey olması açısından mıtırbların bu kavramı keşfetmesi açısından değerlidir. (Konuyla alakası yok ama müziğin kendi kendine olan bir şey olduğu bir örnek de var aslında : sayın Björk'ün oynadığı Dancer in the Dark filmi.) Özellikle de kitabın ana teması olan kültürel bellek ve hatırlama kültürü oluşturma çabası takdire şayan.

Artıları :
+ Konular sıralı bir şekilde ve anlam bütünlüğü bozulmadan akıcı bir şekilde anlatılmış kitap hemen bitiveriyor.
+ Kitapta gerçekten de eşsiz bilgiler bulunmakta. Bunların arasında "roman" kelimesinin Hint kültüründe aşağı bir sınıfı temsil etmekte kullanılan rom sözcüğünden gelmekte olduğundan tutun da etnomüzikoloji dalına kadar ya da Kürt kültürünün ulusallaşma çabasının tarihsel sürecine kadar değinilmiş. (Buna daha sonra tekrar değineceğim, sadece nesnel bilgi açısından yazmak istedim.)
+ Kaynakçası üst derecede. Tezden kitaba aktarılmış bir yapıt olduğu için alanında özgün ve bilgilerin kaynağının nereden oldukları teker teker belli.
+ Müziğin günah boyutuna da değinilmiş. Hatta dengbej ve mıtırbların arasında ayrım yapılırken müziğin dünyevi ve günah boyutuna da yer verilmiş. Kendi kişisel görüşümü sormak isterseniz ben de Allah'tan uzaklaştırıcı bir şekilde dünyevi zevkleri çağrıştıran ve tamamen argoya dayalı şeyleri gerçekten sevmiyorum.
+ Kürt kültürünün ulusallaşma mücadelesi açısından mıtrıplığın başlarda eleştirilen ve aşağılanan bir tür olmasından fakat 1980 yıllarından itibaren ulusal kimlik kazanma çalışmaları daha ön plana çıkınca mıtırbların değeri anlaşılmasından bahsedilmiş.
+ Aşiret mücadelelerinin sözlü anlatım teknikleriyle ne derece önemli olduklarını ve bu bir kültürün tanımlanmasında ne derece yer aldığını anlıyorsunuz.
+ İnsanları bir sınıfa koyma zorunluluğu da kitapta görülen diğer konulardan biri, çarpıcı bir şekilde anlatılmış.

Eksisi :
- Tezden kitaba aktarılma olduğu için fazlasıyla akademik bir dil kullanılmış gibi gelebilir. Fakat mecburen böyle didaktik ve kaynaklar belirtilerek salt bilgi olmak zorunda...

Ayrıca bir not olarak Kürt kültürünün ulusal kimlik kazanma açısından kültürel bellek ve hatırlama kültürü oluşturma ve daha geniş bir topluluğun üyesi olarak hayal etmeye başladıkları çabası zamanla kendini epey hissettirmiş. Kitapta da bazı yerlerde -özellikle yerel şiirler ya da destanlar gibi- bu ulusallaşma fikri dominantlaştığı için bunu bir kültür olarak görüp, bunu da gündemimizi de yoğun bir şekilde girmiş olan bağımsızlık kurma düşüncesinin içine katıyorum.

Yazımı başka güzel bir yönle bitireceğim.
Geleneksel Kürt müziği konusunda da çeşitli bilgiler veren kitap benim de Kürt müziğine karşı olan sempatimi güçlendirdi. Buna göre çoğunlukla vokale dayalı bir tür olan Kürt jazz müziğinden sayın Hakan Vreskala'yı örnek vererek diyorum ki :
"Kürt Türk kardeş falan değil, ayan beyan sevgilidir."
Selametle.
https://www.youtube.com/watch?v=xQFA-QqKknY
Kitaba henüz alıntı eklenmedi.

Kitabın basım bilgileri

Adı:
Müzik, Anlatı, Kimlik Tür-Abdin'de Bir Anlatım Biçimi Olarak Mıtrıplık
Baskı tarihi:
Aralık 2016
Sayfa sayısı:
195
Format:
Karton kapak
ISBN:
9786051805566
Kitabın türü:
Dil:
Türkçe
Ülke:
Türkiye
Yayınevi:
Gece Kitaplığı
Müzik sevinç, mutluluk, acı ve hüzünlerin ifade edilmesine ve bunların yeniden hatırlanmasına eşlik etmekte ve bu açıdan da toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçası ve kültürün aktarılmasında da önemli bir rol üstlenmektedir. Sözün başat olduğu toplumlarda ve dönemlerde her zaman bu görevi üstlenen kimseler, gruplar ortaya çıkmış; bu kişi ya da grupların özellikleri ve anlatım biçimleri toplumsal yapı ve kültürel şartlar içinde bir gelenek halini almıştır. Bu çalışmada yer alan mıtırblar ve mıtrıplık da Mardin ve çevresine (Tûr-Abdin) özgü böylesi bir gelenek olarak değerlendirilmektedir.

Mıtırblar, hayatın birbirinden uzak köylerde sürdüğü, haberleşme olanaklarının, televizyon, radyo gibi iletişim araçlarının olmadığı ya da kısıtlı olduğu zamanlarda, kemançe (ribab)leri eşliğinde köy odalarında civat adı verilen toplantılarda eskiye dair anlattıkları kahramanlık hikâyeleri ile toplumun kültürel belleği işlevini görmüş, hem kendilerinin hem de içinde yer aldıkları toplumun kimliğinin yeniden üretimini sağlayan bir geleneğin yaratıcısı ve devam ettiricisi durumuna gelmişlerdir. Kendileriyle özdeşleşen kemançeleri eşliğinde düğünlerde eğlence amaçlı çalıp söyledikleri dilok ve stranların yanı sıra, köy odalarında çalıp söyledikleri kahramanlık hikâyeleri olan şerler ile toplumsal belleği canlı tutan mıtırblar, Kürtler arasında başka bir anlatım biçiminin, mıtrıplığın, ortaya çıkmasını sağlamışlardır. Günümüzde de çeşitli şekillerde bu geleneksel anlatım biçimini sürdürmektedirler.

Kitabı okuyanlar 2 okur

  • Ceylin SARIGÜL
  • Oğuz Aktürk

Kitap istatistikleri

Okur puanlamaları

10
%0
9
%0
8
%100 (1)
7
%0
6
%0
5
%0
4
%0
3
%0
2
%0
1
%0