Slavoj Žižek, felsefi ve psikanalitik düşüncenin köşe taşlarını sorgulayan, provokatif ve çoğu zaman kışkırtıcı önerileriyle tanınan bir düşünür. “Parallax View” adlı kitabı, Žižek’in bu tarzının çarpıcı bir örneği olarak karşımıza çıkıyor ve temelinde özne ile nesne arasındaki ilişkinin felsefi olarak nasıl kavranması gerektiği üzerine odaklanıyor. Žižek, eserde paralaks kavramını felsefi bir bağlamda yeniden ele alıyor. Paralaks, bir nesnenin bakış açısındaki değişim nedeniyle farklı görünülebileceği fikrine dayanırken, Žižek bu kavramı sadece bir algı farklılığı olarak değil, öznenin nesneye olan ilişkisini radikal bir şekilde değiştiren bir unsur olarak yorumluyor. Bu bağlamda, paralaks, öznenin ve nesnenin konumlandığı yerin, görüşün kendisini nasıl şekillendirdiğine dair derin bir sorgulama sunuyor. Žižek’in metinlerinde sıklıkla karşılaştığımız üzere, Jacques Lacan’ın psikanalizi ve G.W.F. Hegel’in diyalektiği önemli bir yer tutuyor. “Parallax View” de bu iki düşünürün etkilerini barındırıyor. Žižek, Lacan’ın 'Gerçek' kavramını paralaks çerçevesinde yeniden düşünüyor. Gerçek, algının ötesindeki bir şey olarak, paralaks öznesinin nesneyle olan ilişkisinde merkez bir konumda bulunuyor. Aynı şekilde, Hegel’in çelişkilerin birleşimi üzerine kurulu diyalektiği, Žižek’in paralaks özne ve nesne arasındaki farklılıkları anlamlandırma çabasında önemli bir rol oynuyor. Kitap, paralaks kavramını ideoloji eleştirisine de taşıyor. Žižek, ideolojilerin özne ile nesne arasındaki bu paralaks farklılığını maskelediğini ve bu nedenle bireyin gerçekliği tam anlamıyla kavrayamamasına yol açtığını iddia ediyor. Bu eleştiriyi, günümüz toplumlarındaki politik ve toplumsal yapıların nasıl çalıştığına dair derinlemesine bir analizle destekliyor. Kitap, gerçekten zihin açıcı ve meydan

ParalaksSlavoj Zizek · Encore Yayınevi · 201415 okunma

Yazar Hakkında

Slavoj ZizekYazar · 66 kitap

Lübliyana, Slovenya'da (o tarihte Yugoslavya'nın bir parçasıydı) doğdu. Felsefe doktorasını Ljubljana'da aldı ve Paris Üniversitesi'nde Psikanaliz eğitimi gördü. Batı ülkeleri tarafından saygı görmesinden ötürü sosyalist Yugoslavya'da fazla baskıya maruz kalmadığını belirtmektedir. 1990 yılında Slovenya Cumhuriyeti Başkanlığı için Slovenya Liberal Demokrat Partisi'nin adayıydı. Žižek popüler kültürün yeniden okunmasında Jacques Lacan'ın çalışmalarını kullanmasıyla ünlüdür. Şu konuları da içeren sayısız konuda yazmaktadır; ideoloji, köktendincilik, hoşgörü, politik doğruluk, küreselleşme, öznellik, insan hakları, Lenin, mit, internet, postmodernizm, çok kültürlülük, post-marksizm, David Lynch ve Alfred Hitchcock. Düşünürün sevdiği ve önerdiği filmler Hero'dan Korkunç Ivan'a kadar çeşitlilik göstermektedir. Çağdaş felsefenin görmezden gelinemeyecek önemli bir ismidir. Žižek Sosyoloji Enstitüsü, Ljubljana Üniversitesi, Slovenya'da uzman araştırmacı olarak görev yapmaktadır. Aynı zamanda, burada sıralanan üniversitelerin yanı sıra başka üniversitelerde de misafir profesör olarak ders vermektedir: The University of Chicago, Columbia, London Consortium, Princeton, The New School, The European Graduate School, The University of Minnesota, The University of California, Irvine and The University of Michigan. Bugünlerde Birkbeck Institute for the Humanities Birkbeck, Londra Universitesi'nde uluslararası yönetici olarak çalışmaktadır. Žižek 2004 yılında 26 yaşındaki Arjantinli model Analia Hounie ile ikinci evliliğini yaptı, daha önce Renata Salecl ile evliydi. Žižek mesleğinin başlangıcında 1970'lerin Yugoslavya'sının politik ortamında engellendi. 1975'te master tezinin siyasi açıdan şüpheli görülmesinden sonra Ljubljana Üniversitesi'nde bir yer sahibi olması önlendi. Takip eden yıllarda Yugoslavya Ordusu'nda görev aldı ve sonunda Jacques Lacan'ın psikonalitik teorisine dönük kuramsal odaklanmaları olan bir grup Slovenyalı bilgin ile yakınlaştı. Žižek'in büyük bir sosyal kuramcı olarak uluslararası tanınması 1989'da İngilizce basılan ilk kitabı The Sublime Object of Ideology'ye kadar sürdü. Žižek'in en dünya çapında en çok tartışılan kitabı The Ticklish Subject (1999), onu açıkça dekonstrüksiyonizmcilerin, Heideggercilerin, Habermascıların, bilişsel işlemlerle uğraşan bilimadamlarının, feministlerin ve Žižek'in New Age "obskürantizmciler" olarak tanımladıklarının karşısına koyar. Žižek'in çalışma ve düşünceleri belirlemedeki sorunlardan birisi onun kuramsal konumunu çok sık olarak kitapları arasında, hatta bazen aynı kitabın farklı sayfalarında değiştirmesidir (mesela, Lacan'ın yapısalcı mı yoksa post-yapısalcı mı olduğu konusunda). Bu nedenle onu eleştiren bazı kişiler, onu tutarsızlık ve entelektüel düzey eksikliği ile suçlamaktadır. Ne var ki Ian Parker herhangi bir "Žižekyen" felsefe sistemi bulunmadığını öne sürmektedir çünkü Žižek, bütün tutarsızlığıyla beraber, bize, bizim bir tek yazardan neyi almak ve onda neye inanmak istediğimiz konusunda daha derinlemesine düşünmemiz konusunda yardımcı olmaya çalışıyor.(Parker, 2004) Aslında, Žižek'in kendisi, bir felsefecinin tavrının, bizim kendi ideolojik ön kabullerimizi sorgulamak yerine bize dünyayı anlatan Büyük Öteki gibi davranmak olmaması gerektiğini tartışarak, Jacques Lacan'ın kendi kuramlarını sürekli yenilemesini savunmaktadır. Žižek için felsefeci, soruları yanıtlamaya çalışan birisinden daha çok, eleştiren birisidir. En son olarak Žižek Abercrombie & Fitch için hazırlanan bir katalogda yer alan Bruce Weber'in fotoğraflarına eşlik edecek bir metin yazdı. Büyük bir entelektüelin reklam metni yazmasının uygun olup olmadığı sorulduğunda, Žižek Boston Globe'a şunları söyledi: "Eğer para kazanmak için bu tür işler yapmak veya tam zamanlı çalışan Amerikalı bir akademisyen olarak imtiyazlı bir yer kapmak için kıç öpmek zorunda kalmak arasında bir seçim yapmam istenseydi böyle yerlerde yazı yazmayı seçmekten zevk alırdım!" Kendisine dönük ters ifadelerden utanmayan ateşli ve renkli bir öğretim üyesi olarak kabul edilmektedir. Üç bölümden oluşan 'The Pervert's Guide to Cinema' belgeseli İngiltere kanalı More4'da Temmuz 2006'da yayınlandı.