Prof. Dr. Nadir Devlet kıymetli bir tarihçiydi. Türk Dünyası tarihi ihtisas alanıydı ve alanında en iyilerden biriydi. Denebilir ki "adı gibi nadir" idi. 30 Nisan 2021'de vefat ederek alanında büyük bir boşluk bıraktı. İlber Ortaylı kadar popüler bir müverrih olmadı-belki de olamadı ya da olmak istemedi- ama en onun denginde bir değerdi ve onun gibi bir Tatar asilzadesiydi. Bu asalet öyle kendi yakıştırdığım bir şey değil gerçekten ailesi İlber Ortaylı'nınki gibidir ve "Devlet-kildi"ler de aristokrat bir familyadır. Nadir Bey, Çin'in Liaoning eyaletinin başkenti ve en büyük şehri olan Şenyang'da eski adı ile "Mukden"de doğmuştu. Elimde 1952 yılına ait Milliyet Gazetesinden bir kupür var. "Mançurya'dan Türkiye'ye 200 kadar soydaşımız dün vasıl oldu" şeklinde. O kafilenin içinde ailesi ile gelenlerden idi muhtemelen. 1945 yılında Kızıl Ordu, Mançurya ile Kore’yi işgal etti ve rejim aleyhtarı saydıkları arasında Devlet-kildi çiftini de tutuklayıp çalışma kampına yolladı. Tuhaftır ki bu ihbarı yapan da kendi aralarında bir soydaş Tatardı ve imamlık vazifesiyle Uzak-doğu Türk-Tatar toplumunda yer etmişti. Tutuklandığında hamile olan Rukiye Devlet Kildi'nin kampta doğan kızı Feride, üç buçuk yaşına gelince elinden alındı ve bir yetimhanede büyüdü. Nadir Beye ise dedesi sahip çıktı ancak kısa bir süre sonra yaşlı adam öldü. İki yaşındaki çocuğu 1946 yılında Şanghay’dan İlyasov ailesi evlat edindi. Aile sonrasında Devlet soyadını aldı. Nadir Devlet kızkardeşini çok yıllar sonra gördü. Rusya Mültecileri eseri işte bu serüvenleri anlatıyor yalnız sadece kendisininkini değil kendisiyle beraber diğerlerini de "milli" bir gözle. Açıkça söylemek lazımsa ben Nadir Devlet'e Kazan Tatarı bir hocamdan dolayı mesafeli olmayı yeğlemiş ve eserlerini de Gaspıralı'dan sonra okumamıştım.

Rusya MültecileriNadir Devlet · İstanbul Aydın Üniversitesi Yayınları · 20172 okunma

Yazar Hakkında

Nadir DevletYazar · 9 kitap

Prof. Dr. Nadir Devlet Türk Dünyası tarihi ve uluslararası ilişkileri uzmanıdır. 20 ve 21. yüzyılda Rusya, Kafkasya ve Orta Asya’daki Türk halklarının geçmişi, bugünü, siyasi, sosyal, kültürel, ekonomik yapıları üzerinde yoğunlaşmıştır. Sırasıyla Marmara (1984-2001), Columbia (1989/1990), Wisconsin-Madison (1996/1997), Yeditepe (2011-2007), İstanbul Ticaret (2008-2015) Üniversitelerinde idari ve akademik görevlerde bulundu. Halen İstanbul Aydın Üniversitesinde İİBF Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümünde çalışmaktadır. Kitaplarının sayısı otuza ulaşmıştır (Türkçe, Tatarca, İngilizce ve Rusça). Son eseri “Rusya Mültecileri: Uzak Diasporaya Savrulan Tatarlar” üniversite yayını olarak 2017’de yayımlanmıştır. Sayıları iki yüz civarında makaleleri başta Türkçe, kalanları İngilizce, Tatarca ve Rusça olarak yayınlanmıştır. 1991 yılında UNESCO’nun Orta Asya’ya düzenlediği İpek Yolu: Projesine katılmıştır. Rusya Federasyonu Tataristan Bilimler Akademisi Yabancı üyesidir. Özgeçmiş : aydin.edu.tr/tr-tr/akademik/... biyografi.net/kisiayrinti.asp... groups.google.com/forum/#!topic/milli-maksat/BHuhoJ4WdGQ devletkildi.net/index.php/Ana_s... eksisozluk.com/nadir-devlet--3...