Sansaryan Hanı
Demirtaş CeyhunYazar:
Demirtaş Ceyhun
Yorumlar ve İncelemeler
Sansaryan Hanı·167 syf.·
5/10
2025 12. kitabı
Sansaryan Hanı beklediğimin aksine içinde çeşit çeşit öyküyle beni karşılayan bir kitap oldu. Öyküler farklı da olsa hepsinde anlattığı ortak bir sorun var: Türkiye'nin sosyoekonomik problemleri. Düşünün bu kitap yarım asır öncesinde kaleme alınıyor ve biz yarım asır önce yaşadığımız sorunlara bir çözüm getiremediğimiz gibi o yıllara dair bir özlem duyuyoruz. İçerisinde bulunduğumuz durumun vahametini kavramak isteyenler için güzel bir kitap.
Kitapta belirgin olmasa da özellikle 70'li yıllarda başlayan göç dalgasıyla sarsılan kentlerde meydana gelen olayların yol açtığı sosyal ve siyasi problemlere değinilmiş. O yıllardan söz edeceksek göçü ele almamak olmaz fakat kimi yapıtlarda -bana kalırsa- yeterince ele alınmamıştır zirâ kentlerde yetişen aydınların da birçok soruna yeterince duyarlı yaklaşamadığı gerçeği vardır. Ancak işçi sınıfının problemlerine değineceksek bence göçü de bu noktada ele almak gerekir. Zaten kitapta taşralı ve kentli çatışması oldukça belirgin bir şekilde fark ediliyor.
Kimi zaman Nişantaşı'nda oturan bir burjuva kimi zamansa masa başında oturan bir memur oluyorsunuz. Toplumun alt sınıfına iniyor, oradaki gerçeklerle karşı karşıya gelip geçim derdine düşüyorsunuz. Hoop, dönüyorsunuz taşraya. Çocuklarınızın okuyup memur olmasını, kendini kurtarmasını diliyorsunuz. Taşradaki gerçeklerden birisi de budur mesela: memuriyet sevdâsı. Ancak karşılaştığımız sorunlar memur olmakla da son bulmaz bu coğrafyada. Kitapta bir sistem eleştirisi vardır, o zamanların diliyle söyleyecek olursak sakıncalı bir kitaptır.
Kısacası bir toplumcu gerçekçi romanda hangi konulara değinilmişse onlardan besleniyorsunuz. Beni en çok kitaba da adını veren Sansaryan Hanı hikayesi etkiledi. Çağlardan beri süregelen bir işkence merkezi hâline gelmiş olması bir yana, oradan
Reklam
Yazar Hakkında
Demirtaş CeyhunYazar · 30 kitap
Adana'da doğan Demirtaş Ceyhun, ilk ve orta öğrenimini Adana'da tamamladı. 1953 yılında Adana Lisesi'nden mezun oldu. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nden 1959 yılında mezun olan Demirtaş Ceyhun, Adana Belediyesinde memurluk yaptıktan sonra serbest mimar olarak da çalıştı. Bir süre İstanbul Mimarlar Odası Genel Sekreteri oldu. Ankara Büyükşehir Belediyesinde danışmanlık yaptı. İstanbul'da açtığı bir kitabevinin yöneticiliğini (1972-76) yaptı. Politika gazetesi genel yayın müdürlüğünün ardından, özel şirketlerde danışman ve genel koordinatör olarak çalıştı. Sis Çanı Yayınevi’ni kurdu ve yönetti.
Genelde toplumsal konuların irdelenmesine yönelen eserler veren Demirtaş Ceyhun'un hikâyeleri 1955'ten itibaren Yeni Ufuklar, Pazar Postası Yelken, 1960'dan sonra Türk Dili, Antalya, Ataç, kendi çıkardığı Edebiyat Cephesi (1979-80) dergilerinde yayımlandı. Yazarlığının ilk döneminde kişisel sorunlar üzerine eserler veren Demirtaş Ceyhun'un konulara bakış açısı, cinsel ve ruhsal sorunlara getirdiği farklı yaklaşımlar dikkati çekti. Ancak yazarın günümüzde kitlelerce tanınması, daha sonraları çağdaş içeriği ağır basan, toplumsal gerçeklerin kökenlerine yönelen inceleme eserleri ile olmuştur.
Demirtaş Ceyhun'u pek çok sanatçıdan ve edebiyatçıdan ayıran özellik; edebiyatı başından itibaren, bilinçli olarak hem akıl ve mantıkla hem de duygu, düşlem ve sezinlemeyle birlikte ele almasıdır. Bir yandan öykü ve romanlarıyla, bir yandan da araştırma, inceleme ve denemeleriyle, yazınsal türlerde ortak bir imgelem yaratmış ve edebiyatı toplumbilim ve siyaset bilimle, kültür bilimle, kuramsal düşünceyle beslemiştir. Tarih çerçeveli araştırma ve incelemelerinde, tarihi deneme tadında okutmayı başarmıştır.
Demirtaş Ceyhun, "Asya" adlı romanıyla 1970 TRT ödülünü, "Çamasan" adlı eseriyle 1973 Sait Faik Hikaye Armağanı'nı kazandı. "Apartman" kitabıyla 1975 Türk Dil Kurumu Hikâye Ödülünü kazanan yazarın ayrıca "Horozlu Ayna" isimli bir çocuk hikâye kitabı da bulunmaktadır.
Demirtaş Ceyhun, Mimarlar Odası İstanbul Şubesi Başkan Yardımcılığı görevi sırasında özel yüksekokulların devletleştirilmesi için mücadele etmiş ve Anayasa Mahkemesi'nin 1971 yılında aldığı kararla 44 yüksekokul devletleştirilmiştir.
1984 yılında Aziz Nesin ve Yalçın Küçük'ün de aralarında bulunduğu bir çok aydınla birlikte "Aydınlar Dilekçesi"ni hazırlayanlar arasında yer aldı.
Demirtaş Ceyhun haftalık Aydınlık'ta köşe yazıları yazmaktaydı. İşçi Partisi üyesi ve partinin 2007 yılında ilan edilen Milli Hükümeti'nin Kültür Bakanı'ydı.
Zatürreye yakalanan Demirtaş Ceyhun 29 Temmuz 2009 günü İstanbul’da hastanede hayatını kaybetti ve İstanbul Aşiyan Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Eserleri
- Tanrıgillerden Biri (Ataç, 1961) (Hikaye)
- Sansaryan Hanı (Barış Kitaplığı, 1967) (Hikaye)
- Haçlı Emperyalizm (Habora, 1967)
- Yağma Edilen Türkiye (Habora, 1968)
- Asya (Ok, 1970) (Roman)
- Çamasan (Sinan, 1972) (Hikaye)
- Apartman (Bilgi, 1974) (Hikaye)
- Yağmur Sıcağı (Cem, 1976) (Roman)
- Bir Yeni Dev - Çağımızın Trajiği (Tekin, 1977)
- Yüz Yaşındaki Delikanlı, Bulgaristan (Habora, 1978)
- Avşalı Çocuk (Işık, 1979) (Çocuk Kitabı)
- Savaş ve Küçük Barış (Abece, 1979) (Çocuk Kitabı)
- Yirminci Yüzyıl ve Edebiyat (Çağdaş, 1979)
- Ada'nın Kuşu (Cem, 1979) (Çocuk Kitabı)
- Cadı Fırtınası (Yazko, 1982) (Roman)
- Babıali'nin Şu Son Kırk Yılı (Milliyet, 1984)
- Çağımızın Nasrettin Hocası Aziz Nesin (Milliyet, 1984) (Anı)
- Can Çekişen Kitap (Cem, 1985)
- Babam ve Oğlum (Cem, 1985) (Hikaye)
- Ah Şu Biz Kara Bıyıklı Türkler (E, 1988)
- Bütün Dünyadan Özür Diliyorum (Cem, 1988)
- Entelektüelden Entele (E, 1989)
- Horozlu Ayna (Cem, 1993) (Çocuk Kitabı)
- Ah Şu Biz Göçebeler (Sis Çanı, 1994)
- Asılacak Adam Aziz Nesin, söyleşi (AD, 1994)
- Yaşasın Aziz Nesin (Sis Çanı, 1995) (Anı)
- Türk Edebiyatındaki Anadolu (Sis Çanı, 1996)
- Ayı İzi: Eylül Öyküleri (Sis Çanı, 1997) (Hikaye)
- Osmanlılarda Aydın Kavramı (Sis Çanı, 1997)
- Kod Adı Ulu Hakan (Sis Çanı, 1998)
- Eskimedi Bendeki Umutsuz Umut (CKK, 1999)
- Ah Şu Osmanlılar (Sis Çanı, 2000)
- Soğuk Savaş Yazıları (Sis Çanı, 2001)
- Modernizm, Postmodernizm, Türban (Sis Çanı, 2003)
- Erikler Çiçek Açtı mı (Dünya, 2004)
- Belki Yarın Anlarlar (2004) (Hikaye)
- Edebiyatımı Geri İstiyorum (Sis Çanı, 2005)
- Yakılacak Adam Aziz Nesin (Dünya, 2006)
