Yazar:
Peter Weiss
Çevirmen:
Ülkü Tamer
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 33 dk.
Sayfa Sayısı:
302
Basım Tarihi:
Haziran 1996
İlk Yayın Tarihi:
Şubat 1972
Yayınevi:
Yar Yayınları
Orijinal Adı:
The Iron Stream
ISBN:
2789785959533
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Nasıl anlatmalı ki böyle bi' kitabı? Hâlâ şokunda sayılırım. Cümlelerim o yüzden savruk, aklı başında olmayabilirler. Ama hislerim çökmemeli de, o yüzden yazmalıyım.
Kitap, bi' tiyatro metni. Ben, en çok tiyatro okumalarında zorlanan biri olmama rağmen bu kitabı bi' günde okudum. Kuşkusuz çevirinin akıcılığı(Ülkü Tamer), kitabın 1972 basım olup eski kitaplara has iri puntolu daktilomsu bi' karakterinin olması, kitabın genel olarak boşluklu bi' hacmi olması da etkiliydi bu hızlı okumamda ama en etkileyici olan bunların hiç biri değildi, konuydu. Kitabın konusu, Hitler'in toplama kamplarının birinde gerçekleşen şeyler.
Bu "şeyler"in yerine eziyet, zulüm, insanlıkdışı eylem pek çok şey gelebilir. Ama tüm bu isimler yapılanı hafife indirger. O yüzden belirsizliği, kesinkes olmayışını vurgulamak adına "şeyler" en uygunu. Yapılan "şeyler"in haddi hesabı yok çünkü. Yapılanların kişileri sadece bedensel değil, çok derin psikolojik, ruhsal yönden suistimalleri de var çünkü. Okurken kanımın donduğunu hissettim, kitap elimden hızla akıp giderken ben de kayıp gidiyormuşum hissine kapıldım. Elbette daha önceleri Nazi kamplarında neler olduğuna dair şeyler okumuştum ama bunu bi' olay örgüsü içinde katakterlerin hislerini giyinerek, o ruhu yaşayarak anlamak çok daha farklı, çok elektrikli bi' his. Okurken farkına vardığım şeylerden biri de bu oldu; bizim geçmişi öğrenmeyi değil, geçmişi yaşamaya ihtiyacımız var ve bunu cömertçe sunan tek şey kitaplar.
Kitap hiç aklımda değildi fakat, kütüphanedeyken Tezer Özlü'nün Yeryüzüne Dokunabilmek İçin'inde rastladığim bi' isim olan Peter Weiss'le karşılaştım. Daha sonra okumaya başlayınca zaten gerçekliğin topraklı, acımasız ve korkunç haliyle kurguya bağlanarak devam ettim kitaba.
Yaşamın en insanlık dışı dönemlerinden biri olan bu olay
1941 ve 1945 yılları arasında Auschwitz Toplama kampında öldürülen dört milyona yakın insan nedeniyle yapılan mahkemelerin tutanaklarına dayanarak yazılmış.
Peter Weiss kısa ve öz biçimde her türlü cinayeti aktarmış.
Hakkında hiçbirşey okumadan bodoslama kitaba başladım sonra dayanamayıp ara verdim. Soğukkanlılıkla işlenen cinayetlerin bu kadarını kalbim kaldıramadı. İnsan olduğumdan utandım. Hayır hayır içerik Hakkında daha fazla bir kelime bile söyleyemem. Okuyun ki tarih tekerrür etmesin.
Peter Weiss kısa ve öz biçimde her türlü cinayeti aktarmış.
Hakkında hiçbirşey okumadan bodoslama kitaba başladım sonra dayanamayıp ara verdim. Soğukkanlılıkla işlenen cinayetlerin bu kadarını kalbim kaldıramadı. İnsan olduğumdan utandım. Hayır hayır içerik Hakkında daha fazla bir kelime bile söyleyemem. Okuyun ki tarih tekerrür etmesin.Sanıklar yüksek sesle sanık 1’i desteklerler
Kitap İkinci Dünya Savaşı sırasında toplama kamplarında yapılan insanlık dışı olayların ve cinayetlerin savaş sonrası mahkeme sürecini anlatıyor.Tiyatro metni şeklinde Yargıç, savcı, tanıklar ve sanıklardan oluşan mahkeme sürecini okuyoruz.Suçlamalar, savunmalar, tanık ifadeleri ve daha bir çok yaşanmış olayın soruşturması yapılıyor.
Nazilerin iktidarda olduğu bir dönemde bu kamplara doktorlar, bekçiler, askerler ve diğer meslek gruplarına mensup insanlar görevlendiriliyor.Bir insanı bile bile isteyerek öldürmek çok zordur fakat 10 yıldan fazladır nazilerin beyin yıkaması ve propaganda yapması sonucu bu meslek gruplarına ait insanlar adeta bir ölüm makinesine dönüşmüş.
Onlar mecbur olarak yukardan gelen emirleri uygulamak zorunda aksi taktirde gaz odalarına giden bir sonraki kafilede kendilerinin olacağını biliyorlardı.
Bu konuyu anlatan harika bir kitap herkesin okumasını tavsiye ediyorum.
kitap güçlü bir mevzuya sahip. "güçlü" derken onun ihtivasındaki "güç"ten meramımı aynı anda iki farklı mefhum kabil kılıyor aslında, öyle demeye getiriyorum yani: (1) zor, çetin; (2) kapasite, gizilgüç. peter weiss'ın kitabın hiçbir yerinde noktalama işareti kullanmamış olması gayri tabii bir olay, ihtimal ki sayfalar dolusu bir deneme yazılabilir bunun üzerine, o derece takdir edilesi bir tercih. başkaca (hem marksizm-leninizm hem de onun hasebiyle bertolt brecht sağ olsun) yadırgatma etkisi kitapta dibine kadar hissediliyor, buna bayıldım. kitaba değgin tek tenkidim evrenselliği sebep belleyip de normal şartlar altında kullanılması gereken bazı kelimelerin (örneğin yahudi, alman, vs. gibi) kullanılmaması oldu.
Yazar Hakkında
Peter WeissYazar · 4 kitap
Peter Weiss, 8 Kasım 1916'da sonradan Hristiyanlığı kabul eden Macar kökenli bir tekstil fabrikatörünün ve İsviçre kökenli bir oyuncunun oğlu olarak Nowawes'te dünyaya geldi. 1935'te ailesiyle birlikte İngiltere'ye iltica etti. Burada ilk tablolarını yapmaya başladı. 1936'da Prag'a gitti ve burada 1938'e kadar sanat eğitimi aldı. *Gartenkonzert* (Bahçe Konseri) adlı tablosuyla Akademi Ödülü'ne layık görüldü. Ailesi, Ekim 1938'de İsviçre'ye kaçmak zorunda kaldı. Weiss önce İsviçre'ye, sonra da Stockholm'e yerleşti. Ölümüne kadar burada yaşadı. Bu dönemde hayatını desinatörlük ve resim öğretmenliği yaparak kazandı. 1946'da İsveç vatandaşlığına geçti.
1949'da *Der Turm* (Kule) adlı oyununu yazdı. 1952'de yazdığı *Der Schatten des Körpers des Kutschers* (Arabacının Gövdesinin Gölgesi) adlı romanı, 1960'ta yayınlandı. 1952-1955 yılları arasında deneysel filmler çekti. 1961'de otobiyografik romanı *Abschied von den Eltern* (Anne Babaya Veda) yayımlandı. 1963'te *Fluchtpunkt* (Kaçış Noktası) adlı romanıyla İsviçre'de Charles-Veillon Edebiyat Ödülü'nü kazandı. 1964'te Batı Berlin'de Schiller Tiyatrosu'nda sahnelenen *Marat/Sade* adlı oyunu büyük bir başarı kazandı. 1967'de İngiliz yönetmen Peter Brook tarafından sinemaya aktarılan bu oyun, Türkiye'de de birçok kez sahnelendi.
1972'de, Ülkü Tamer tarafından dilimize kazandırılan *Die Ermittlung* (Soruşturma) adlı belgesel oyunu, 1965'te Almanya'nın birçok kentinde aynı anda sahnelendi. 1965'te Lessing, 1966'da ise Heinrich Mann Ödülü'ne layık görüldü. 1973'te, Can Yücel tarafından *Saloz'un Mavalı* adıyla Türkçeye çevrilen *Gesang vom Lusitanischen Popanz* adlı oyunu, 1967'de sahnelendi. Bu oyunları, 1968'de *Viet Nam Diskurs* (Vietnam Tartışması), 1971'de *Trotzki im Exil* (Troçki Sürgünde) ve aynı yıl *Hölderlin* adlı oyunlar takip etti. *Die Ästhetik des Widerstands* (Direnmenin Estetiği) yazarın son yapıtıdır. Bir üçleme olan bu romanın birinci cildi 1975'te, ikinci cildi 1978'de, üçüncü cildi ise 1981'de yayımlandı.
Peter Weiss, 10 Mayıs 1982'de, 65 yaşında Stockholm'de hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Georg Büchner Ödülü'ne layık görüldü.
