Puan
8.710 üzerinden
Küçüklüğümden bu yana denizcilikle ilgili romanları ve öyküleri hep sevmişimdir. Aylardır seferde olan bir gemi ya da bir gemi kazası, ada yaşamı. Yani bir nevi "Robinson'vari" hikayeler. Typee de bunlardan biri. Fakat bu, bahsedeceğim nedenlerden dolayı yalnızca yüzeysel olarak bu şekilde. İsmi, yazdığı ünlü Moby Dick romanı ile bilinen Herman Melville'in bir diğer romanı Typee. Typee ismi nereden geliyor peki? Typee Polinezya Adaları'nda yaşayan onlarca yerli kabileden yalnızca bir tanesinin ismi. Kısaca, bir cümlede özetleyecek olursak; bir denizcinin Typee adlı kabilenin içinde dört aylık bir 'tutsaklık' öyküsüdür Typee. Fakat buna ne denli tutsaklık adı verilir kitabı okuyanlarca tartışılabilir.
Moby Dick'ten de alışık olduğumuz gibi Melville yalnızca serüven romanları yazan basit bir yazar değil. Bana göre yazarlığın sınırı da budur bence, yazdıklarını çok katmanlı yazması, bunlardan birden çok anlam çıkarılabilmesi. Melville ise bu işi en iyi beceren yazarlardan biridir zannımca. Dolayısıyla Typee de bir adamın bir adada yerliler arasında geçirdiği 4 aydan fazlasıdır. Her şeyden önce Typee küreselleşmenin getirmiş olduğu bir sancı olan medeniyetler çatışmasını konu alıyor. Kitaptaki kahramanımız Typee halkını birçok açıdan uygar olarak tanımladığımız batı insanına göre derecelendiriyor.
Typee başka bir yönden bakıldığında ise tanıdık bir öykünün 19. yüzyıl versiyonu olarak da nitelendirilebilir. Nedir bu tanıdık öykü? "Beyazların" dünyanın çeşitli bölgelerindeki "barbarlara" demokrasi, din, hukuk götürme, uygarlık dediğimiz şeyi öğretme çabasıdır. Typee halkının yaşadığı Polinezya Adaları bölgesinde de çoğunlukla Fransız'lar vardır ve "yamyamlara" uygarlığı öğretmeye gelmişlerdir. Hangimiz uygarlık dediğimiz şeyi biliyor ve hakkıyla uygulayabiliyoruz da
typee, melville’in markiz adalarında mahsur kalıp typee kabilesiyle birlikte yaşadığı ve kaçmaya çalıştığı birkaç aylık sürede adalılara ait gözlemlerinden oluşan gerçek-kurgu karışımı bir roman, aynı zamanda melville’in ilk romanı. ama bu sadece harika bir macera kitabı değil, aynı zamanda moby dick’te çok iyi gördüğümüz felsefi ve düşünsel tartışmalardan bu kitapta da bolca var. özellikle beyazların dünyanın çeşitli bölgelerinde “barbar” diye nitelendirdikleri toplumlara medeniyet götürme ısrarı ve sömürgeciliği haklı kılmaya yönelik gerekçelerini eleştiriyor. vahşi adını taktığımız insanların sıfatlarını hak etmeye nasıl zorlandığını gösteriyor, barbar/uygar sıfatlarını sorgulamaya yöneltiyor sizi.
“yine de, bu ve diğer konulardaki günahlarına rağmen, fransızlar her zaman en insancıl ve zarif ulus olmakla övünmüşlerdir. ne var ki, üstün zarafet, aşağılık arzularımızı pek yumuşatmış gibi görünmüyor. eğer medeniyet, sonuçlarından bir kısmına bakılarak değerlendirilecek olsaydı, dünyanın barbar diye nitelenen kısmının olduğu gibi kalması belki daha hayırlı olurdu.”
okuması çok eğlenceli olan, sizi gerçekten de alıp markiz adalarına götüren bir roman, anlatılan olayların çoğunun ve adadakilerin yaşayışı hakkındaki detaylı gözlemlerin gerçeğe dayanıyor oluşu büyüleyiciydi benim için. kesinlikle öneriyorum
Reklam
Başlamadan önce, arkadaşımlar birlikte kitap incelemeleri yaptığımız Instagram sayfamıza göz atmak isterseniz:
instagram.com/epoha_kitap?igs...
Typee, Amerikalı yazar Herman Melville’in ilk kitabıdır. Kitap, basit olarak, yamyam oldukları söylenen bir kabilenin eline düşmüş iki arkadaşın macerasını anlatır (Kitabın adı olan “Typee” ise, bu iki arkadaşın içine düştüğü kabilenin adıdır. Typee kelimesin Türkçe karşılığı “vahşi”dir) . Bu maceranın içine, iki arkadaşın eline düştüğü kabilenin yaşayışını ve bu kabilenin bulunduğu adanın coğrafi özelliklerini de ustaca yaymıştır Melville. Kitap ayrıca: insanlık tarihinin; doğanın boyunduruğu altından çıkıp, yavaş yavaş aklın hükümdarlığını kuruluşunun ve bu yolculukta varacağı son yerin Batı dünyası olduğunu söyleyen Hegel’in tarih felsefesinin öyküleştirilmiş bir örneğidir. Çünkü yol almış olan insanlığın, onlara göre daha geride kalmış bir grup insanla karşılaşmasıdır. Melville’in bu gerçek-kurgu karışımı güzel romanını mutlaka okumanızı öneririm.
7/10
Kitap sevgisini bana 2005 yılında katan kitaptır kendileri :) yeniden okumak mutlu etti. Şu an kocaman bir kütüphaneye sahip isem bunun müsebbibi bu kitaptır, yatılı okul ve bu kitap...
