Yazar:
Lucretius Carus
Çevirmen:
İsmet Zeki Eyüboğlu
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 32 dk.
Sayfa Sayısı:
160
Basım Tarihi:
2001
Yayınevi:
Cumhuriyet Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Varlığın YapısökümüFelsefe-Düşünce
Bu kitabı okurken sadece bir felsefe metni değil, aynı zamanda uzun bir şiirin içinde ilerlediğimi hissettim. Kitap, varlığın ne olduğunu büyük laflarla değil, atomlardan ve boşluktan başlayarak anlatıyor. “Her şey en küçük parçalara ayrılabilir ve biz, korkularımız dahil, bundan ibaretiz.” gibi.
Lucretius’un amacı yalnızca teori anlatmak değil; senin benim gibi insanların içindeki korkuları azaltmak. Ölüm korkusu, tanrılardan çekinme, kaderin belirsizliği… Bunların hepsinin bilgisizlikten doğduğunu söylüyor. Doğayı anlayınca insan biraz rahatlıyor, “tamam ya, mesele bundan ibaretmiş” diyorsun.
Mesela ruhun bile maddi olduğunu, bedenden ayrı ve ölümsüz olmadığını savunuyor. Ölümü, atomların dağılması olarak anlatıyor. Yani ölümden sonra sonsuz bir acı ya da ceza yok; sadece dağılma. Bu bakış açısı, ister istemez ölüm düşüncesini yumuşatıyor.
Edebi tarafına da ayrı parantez açmak lazım. Lucretius bunları kuru bir ders notu gibi anlatmıyor; doğayı, gökyüzünü, oluşumu şiirleştirerek aktarıyor. Yer yer sert sahneler, özellikle veba tasviri, insanın yüzüne gerçekliği çarpıyor.
Tabii ki her şeyi doğru kabul etmek gerekmiyor. Antik fiziğe dayanıyor, bazı yerleri bugünkü bilimle uyuşmuyor. Ama bence kitap asıl gücünü tam da bundan alıyor: Binlerce yıl önce bir insan çıkıp “korkma, doğayı anlamaya çalış” diyebiliyor.
Kısacası, De Rerum Natura benim için sadece bir okuma değil, biraz da düşünme egzersizi oldu. Eğer varlığın yapısı, ölüm, yokluk, boşluk gibi kavramlar seni hapsediyorsa bu okuma seni biraz hafifletebilir.
Yazar Hakkında
Lucretius CarusYazar · 4 kitap
Lukretius (Titus Lucretius Carus), MÖ 95 - MÖ 55 yılları arasında yaşamış Romalı şair ve filozoftur.
Eksik kalan yazılarını ölümünden bir süre sonra Cicero sona erdirmiş, derleyip düzenlemişti. Michel de Montaigne adlı yazarın denemelerinde de, bu ünlü şairin sözlerine rastlanabilir.
« İnsanlar yaşatarak yaşar birbirini ve hayat meşalesini birbirine devreder koşucular gibi. »
Altı kitaptan oluşan De rerum natura (Doğa Üzerine) adlı eserinde Epikür'ün öğretisini açıklamaya çalışan Lukretius maddenin sakınımı yasası da açıkça ifade ediliyordu,
1. hiçten hiçbir şeyin çıkmayacağı ve
2. hiçbir şeyin ortadan kaldırılamayacağı
Varlığı madde ve boşluk olmak üzere iki parçaya ayırarak, bunlardan maddenin atomlardan meydana geldiğini öne sürmüştür. Lukretius, daha sonra cismi de, bileşik ve basit diye, ikiye ayırmıştır. Bunlardan bileşik cisimler nesnelere, şeylere karşılık gelirler; buna karşın, basit cisimler atomlardır. Atomun varoluşunu öne sürdüğü için, maddenin sonsuzca bölünebilirliğine karşı çıkan Lukretius, bir yandan da atomların şekil ve ağırlıkları olduğunu, fakat renk, ses, koku ve tat gibi ikincil niteliklere sahip olmadığını iddia etmiştir. Maddenin temel yapı taşı olan atomların sınırlı türlere sahip olduğunu, fakat sınırsız sayıda olduklarını iddia etmiştir. İnsan da, bir beden ve ruhtan oluşmuştur ama aynı maddeden ya da atomlardan meydana gelmiştir. Fakat ruhu oluşturan atomların bedendeki atomlardan daha ince bir yapıya sahip olduğunu ifade etmiştir. Roma dünyasının Stoacılık'la tanışmasına yardımcı olmuştur.
Evren konusunda da Aristoteles evrenin sınırlı, küre biçiminde olmayıp, merkezi olmayan olarak tasarlamasına karşın, Lucretius, evrenin sınırsız, küre biçiminde olduğunu savunmuştur. Lucretius’un evreninde, her biri canlılar gibi doğan, büyüyen ve ölen Dünya’lar vardır.
Ontoloji konusunda, "Beden ve ruh, birlikte doğar ve birlikte ölürler, yani beden öldüğünde, ruh da ölecektir. O halde, öldükten sonra dirilme inancı yanlıştır" der.
Epistemoloji de "Duyum, yani hissetme, duyumu oluşturan nesnelerden çıkan atomların duyu organlarına ulaşmasıyla gerçekleşir. Tat alma, görme, koklama, işitme gibi duyumlar, farklı atomların farklı alıcılar tarafından algılanması ile meydana gelir. Canlılar, zamanla, değişim ve evrimleşmeye uğrayarak, basitten karmaşıklığa doğru giderler" gibi düşünceleri vardır.
Türkçede Lukretius
- Evrenin Yapısı, Çeviri: Tomris Uyar, Turgut Uyar, İyi Şeyler Yayıncılık
- Varlığın Yapısı, Çeviri: İsmet Zeki Eyüboğlu, Milli Eğitim Bakanlığı Klasikleri
