Yazar:
Gotthold Ephraim Lessing
Çevirmen:
Yüksel Pazarkaya
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
80
Basım Tarihi:
2000
Yayınevi:
Cumhuriyet Kitapları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Uzun zamandır merak ettiğim Alman yazarlardan biri idi Gotthold Ephraim Lessing. Alman edebiyatında ve özellikle Alman tiyatrosunda öncü rol üstlenmiş ve “Aydınlanma Dönemi”nin baş aktörlerinden biri kabul edilen bu yazarı kısacık bir oyunu ile tanıma fırsatı bulduğum için mutluyum.
Oyun kısa, ancak çok çarpıcı. Lessing mesajını evirip çevirmeden, direkt veriyor izleyicisine. Başlarına gelen her kötülük için Yahudileri suçlayan ve Yahudi toplumunu dışlayan Alman halkı üzerinde rahatsız edici bir farkındalık yaratmak hedefi: Baron, Yahudi kılığına girmiş kendi yakınları tarafından soyulmak üzereyken tesadüfen bir yabancı tarafından kurtarılır; ancak onu kurtaran bu yabancı gerçek bir Yahudidir.
Lessing bir Yahudinin iyi, inançlı Hristiyanlar zannedilen kimilerinin de kötü olabileceğini gösterirken önyargıların adaletsizliğine ve insanı insan yapan temel değerlere dikkat çekmek ister: “Ah, hepsi sizin gibi olsaydı, ne kadar saygıdeğer olurdu Yahudiler” der örneğin Baron; kurtarıcısını çok sevmesine karşın onun bir Yahudi olmasını hala kabullenememiştir. Cevap vurucudur: “Ve Hristiyanlar ne kadar sevimli olurlardı, hepsi sizin niteliklerinize sahip olsaydı” der kurtarıcı. İnsanları sadece inançlarına göre gruplayıp yaftalayan Hristiyan inancının adaletsizliğini ve çelişkisini ortaya böyle serer.
Oyunun temeli, Hristiyan dünyasındaki Yahudi düşmanlığına dayanır. Hristiyan dünyasında uzun yüzyıllar boyunca Yahudilerin dışlandığını, ikinci sınıf insan sayıldığını, kamu hizmetine alınmadığını, tüm kötülüklerin onlara atfedildiğini ve hatta katledilmeleri için bahaneler arandığını unutmayalım. Hristiyanlık dini, sonradan gelen din olarak öncekini ortadan kaldırmıştır; dolayısıyla hala Yahudilikte ısrar edenler sapkındırlar ve dine tehdit oluşturmaktadırlar. Bu nedenle
9/10
2019 38. kitabı
Lessing'in eseri dramaturji anlamında kurucu bir tiyatro olarak karşımıza çıkmaktadır. Anlattıkları 18. yüzyıl Aydınlanması'na örnek teşkil etmektedir. Bununla beraber yazdıklarıyla soylu kesime hitap eden Aristocu tiyatrodan burjuvaya hitap eden Shakespeare anlayışıyla hazırlanan tiyatroya öncülük etmiştir.
Lessing'in anlattıkları evrenseldir. İnsan hakları, özgürlük ve ön yargısız bir toplum anlayışı onun eserlerinin ana temasını oluşturmaktadır.
Lessing'in döneminde yaptıkları takdire şayan işler. Umarım yaşamında da her insana Yaradan'ın bir kulu olduğu için saygı duymuştur (biz buna hümanizm demiyoruz bu arada). Fakat kitabın sonundaki bazı ifadeler (şimdi burada anmak istemiyorum) yazarın görüşleriyle uyuşmadığı gibi bilakis Lessing'in fikirlerini delmektedir. Ben de buna şaşıyorum. Şaşmaya da devam edeceğim.
Yazar Hakkında
Gotthold Ephraim LessingYazar · 7 kitap
Gotthold Ephraim Lessing (22 Ocak 1729 - 15 Şubat 1781), Alman yazar, filozof, gazeteci ve Alman Edebiyatının ilk önemli eleştirmenidir. Aydınlanma Çağı'nın önde gelen temsilcilerindendir. Antik Yunan ve Roma eserlerini taklit etmek yerine, William Shakespeare'nin eserlerini temel alarak, özellikle dramaüzerine yoğunlaşmış ve 1779 yılında, son büyük dramı olan, Haçlı Seferleri sırasında Kudüs'te geçen olayda Musevilik, Hristiyanlık ve İslam'ı simgeleyen "üç halka" konusunu ele aldığı, dinsel bir sorgulama niteliğindeki Bilge Nathan'ı (Nathan der Weise) yazarak; güçlü bir savunucusu olduğu aydınlanma felsefesini, aklın kullanılmasını etkili bir biçimde ifade etmiştir. Bıraktığı eserlerle, "Milli Alman Edebiyatı"nın gelişimini hızlandıracak bir zemin oluşturmuştur.
Lessing Saksonya eyaleti'nde küçük bir kasaba olan Kamenz'de dünyaya geldi. Babası bir papaz ve dini yazılar yazan Lessing, Kamenz'deki Latin okulu (1737) ve Meissen'deki Fürstenschule St. Afra okulunu bitirdikten sonra (1741)Leipzig'de 1746-1748 yılları arasında Leipzig'de teoloji ve tıp eğitimi aldı. 1748 - 1760 yılları arasında Leipzig ve Berlin'de yaşadı ve Vossische Zeitung isimli gazetede editör olarak çalıştı. 1752 yılında Wittenberg'de yüksek lisans yaptı ve 1760 - 1765 yılları arasında Breslau'da (bugün Wroclaw) General Tauentzien'in sekreteri olarak çalıştı. 1765 yılında Berlin'e döndü; ancak 1767 yılında Hamburg'da drama yazarlığı veMilli Alman Tiyatrosu'nun danışmanlığını yaptı. Orada, eşi Eva König ile tanıştı.
