h
Hikemiyat
3 üye · 11 yeni gönderiTakip
"GÜZEL", İÇ'TEN DOĞAR...Hikemiyat
(…) İnsanın KUŞATILAN olma hakikatine nisbetle devam edersek… Kendi dışımızda var sayılan her şey, kendimizle bağıntılıdır; güzellik, doğruluk, iyilik, cisimler ve maddelerin keyfiyet ve kemmiyetleri, bütün ilmimiz, ruhumuzun yapısına göre bir değer, bir mânâ ve bir şekil kazanır… Bu itibarla, bizim dışımızda “güzel” yoktur; san'at eserlerine bu sıfatı veren biziz… San'at eserlerinin ahlâklılığı ve gayeliliği de, bu içten doğar…
(…) Bunun içindir ki, güzel san'atların gayesi, ruhumuzda bulunan ve bize mânevî bir değer veren gerçek güzelliği, gerçek yüceliği göstermektedir; ancak bu sûretledir ki, maddî küçüklüğümüz önünde ahlâkî büyüklüğümüzü hisseder, gelişmiş bir vicdan hürriyetiyle ahlâklılığımızın mutlak değerine sahip oluruz…" [*]
BATI TEFEKKÜRÜ ve İSLÂM TASAVVUFU...Hikemiyat
(...) Sistem olarak hikemiyat, felsefeyle aynı varlık alanına işaret etmesine rağmen, onun karşıtı ve ondan farklı bir mânâyı işaretliyor. Hikemiyat, felsefenin hem olumsuzlanmasını, hem de içerilmesini temsil ediyor. Diyalektik harekette nasıl ki sentez, antitezin bütün prensiblerini hem olumsuzlar, hem de onu farklı bir buuda, bir “üst mânâ”ya taşırsa, aynen o şekilde…
Bu yönüyle hikemiyat, Üstad Necib Fazıl‘ın şu ünlü formülasyonuna dayanıyor:
"Batı tefekkürü ve İslâm tasavvufu…"
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Nefsini Bilen...Hikemiyat
(...) Salih Mirzabeyoğlu fenomenolojik metodun hikemiyata uygulanışını -çok çok çok özetlenmiş hâliyle ele alırsak- şöyle anlatır:
"Dışta, “iç’i dış’ta takip” şuuruyla bulunmak; İslâm büyüklerinin ifâde ettiği, “kişi üzerinde bulunduğu işin zamanı içindedir” hikmeti…
Dış’ta, “dış’a bakan iç” şuuruyla bulunmak; bu birlikte hazır bulunuşu, içte ve o ânda teşekkül eden “yaşanan-ölçülendirme”den takip etmek…
Daire sırrı gibi, çevrede “merkez-ben”i görmek; ve merkezi çevreye nisbetle tâyin etmek şeklindeki bu iki hakikat, “Kişi kendi nefsini bildiğince Rabbini bildi” ölçüsünün içindedir; Allah’ın nefsini bilmek isteyen kimse âlemi bilmelidir, çünkü nefsini bilen, nefsinde beliren Rabbini de bilir… Kısaca, her iki bakış da müntehasında-nihâyetinde üstüste gelen bir BİRLİK’tedir." [*]
Egzistansiyalizmi de (Varoluşçuluk) kapsayan ve tepetaklak, amaçsızca duruşundan arındıran bir kuşatıcılık hâlinde…
YÜCE ve GÜZEL...Hikemiyat
Yüce ve Güzel… Salih Mirzabeyoğlu’nun “Şiir ve Sanat Hikemiyatı”nın iki temel kavramıdır: "İnsanda iki temel içgüdü vardır… Bunlardan biri, insanı kendi varlığını korumaya; öteki ise, toplum içinde yaşamaya zorlar… “Yüce” hissi, bunlardan birincisine; “güzel” ise, ikincisine dayanır… “Güzel” birleştirir, “yüce” ise ayırır; biri, içtimâî münasebetin özel biçimlerini öğreterek ve ahlâkı arındırarak medenîleştirirken, diğeri varlığımızın derinliklerine işler ve bu derinlikleri bize buldurur…" [*]
Demek ki, bizi, biri ferdâniyetimize, diğeri içtimaîliğimize götüren iki temel içgüdümüz var. Bunlardan birincisine “ferd malûmu”muz (malûm: geist anlamında) diyoruz ve “yüce” hissini onunla ilişkili görüyoruz; ikincisine ise “toplum malûmu”muz diyoruz ve “güzel” hissini onunla ilişkilendiriyoruz. Müziği daha ziyâde ikinci hissimize ait biliriz; hâlbuki burada onun birinci hissimize daha az âit olmadığı da görülmekte! Zirâ biz müziği sadece güzel bulduğumuz için dinlemeyiz; onda varlığımızın derinliklerine işleyen ve bu derinlikleri bize bulduran bir vasıf da buluruz.
HERKESİN HAKİKATİ KENDİNE...Hikemiyat
Hâsılı hikemiyat;
"En nihayet, İslâm büyüklerinin hikmetleri ışığında Batı tefekkürünü hesaba çekmek usulüyle, HİKEMİYYAT sahasının keyfiyet ve rolünü çerçeveleyebiliriz… Felsefe plânında büyük sentez için Hegel gibi muhteşem bir kafa şöyle der:
“Zamanın akışı içinde son felsefe, bütün önceki felsefelerin bir sonucu olup, hepsinin ilkelerini kendinde taşımak zorundadır.”
Bütün önceki düşüncelerin hepsinin ilkelerini kendi hakikatinde değerlendirecek düşünceler ise, ayrı ayrı uygunluk noktaları belirtirler, çünkü herkesin hakikati kendine… Yâni; hiçbiri “topyekûn zaman ve mekâna” şâmil bir bütünlüğe nisbetle zamanını bütünleyen değil, sanki “topyekûn zaman ve mekâna” şâmil bir bütünlük koymakta ve güya buna nisbetle öncekilerin hakikatlerini kapsamaktadır ki, kapsayamaz; çünkü “Mutlak” değil ve mutlak olmayınca da, herkesin bütünlük hakikati kendine… Diğer yandan; her sistemin, içinde bulunduğu çağın ihtiyaçlarına cevap zaruretinden doğuşu ve geçmişin hâlihazırda potansiyel olarak bulunuşu göz önünde tutulursa, böyle bir muhasebe ve murakabeye girememek, mensup olunan fikir adına peşin peşin keleşlik! [**]
Yâni: Felsefe tarihinin ilkeleri üzerinde bir İslâm düşüncesi, İslâm düşünce sistemi… İmâm-ı Gazalî‘den bu yana ilk defa, Müslümanların felsefe tartışmalarına katılımları da diyebilirsiniz; Müslümanca katılma yolu… Felsefeci olmadan, ama beşerî fikir macerasından da geri kalmadan!..