bookismylife
@laheee
𝓐𝓭𝓾
Aul
Baku/Azerbaijan
Bakü, 3 Mart
67 okur puanı
Ağustos 2022 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Qanad açmaq istəyən ruhların ən böyük arzusu
Hürr oxuyandan sonra onun təsirindən uzun müddət çıxa bilməyəcəyimi düşünürəm. Məncə bu roman sadəcə bir hekayə deyil, insan psixologiyasının dərin qatlarına enən bir əsərdir. Əsərdə hadisələr
İlk dəfə idi ki, Bukowski qələmini oxuyurdum. Düşünürəm ki, elə son olacaq. Bu kitabda Bukowski elə bil eyni həyatı dönə-dönə yaşayır və oxucunu da buna məcbur edir. İçki, qadın, yataq, dava… hamısı bir-birinin kopyasıdır. Əvvəlcə “həqiqətdir” deyirsən, amma sonra anlayırsan ki, bu həqiqət yox, bezdirici vərdişdir.
Əsərin əsas obrazı olan Chinaski qadınları sevmir, sadəcə onlardan istifadə edir. Qadınlar da kitabda insan kimi yox, bir gecəlik təsəlli kimi verilir. Onların fikri, ağrısı, həyatı maraqlı deyil. Bukowski bunu səmimilik adı ilə satır, amma əslində bu, məsuliyyətsiz bir baxışdır.Dilin kobudluğu bəzən real təsir bağışlayır, amma çox vaxt boş yerə söyüş kimidir. Hər şeyi açıq demək dərinlik demək deyil. Bir yerdən sonra adam soruşur: “Bəs sonra nə?” Cavab yoxdur. Eyni içki masası, eyni yataq,eyni boşluq.Kitabda həyat dərsi yoxdur, sadəcə yorğun bir adamın özünü haqlı çıxarma cəhdi var. Qadınlar günahkar kimi göstərilir, amma əsas problem Chinaskinin özüdür. O dəyişmək istəmir, düşünmək istəmir, sadəcə yaşlanır.
Qadınlar real ola bilər, amma bu reallıq tərbiyəsiz romantikadan başqa bir şey deyil. Kitab o qədər mənasız idi ki, alıntı belə tapmamışam.
“Sahaf Mendel” insanın dünyada yerinin nə qədər kövrək olduğunu göstərən bir hekayədir. Mendel kitablarla yaşayan, həyatını səssizcə keçirən bir insandır. Onun üçün dünya kitab səhifələrindən ibarətdir. İnsanlarla deyil, kitablarla danışır. Bu səbəbdən real həyatın sərtliyini hiss etmir.
Mendel pis biri deyil, əksinə çox safdır. Amma cəmiyyət saf insanları qorumur. Müharibə başlayanda Mendel nə baş verdiyini belə anlamadan cəzalandırılır. Bu hissə mənə göstərdi ki, insan bəzən heç bir günahı olmadan da əzilə bilər. Dünya ədalətli deyil.
Azadlığa çıxanda Mendel əvvəlki Mendel olmur. Kitablar yerindədir, amma insanın içi boşalıb. Burada Zweig bizə deyir ki, insanın ruhu bir dəfə sarsıldımı, hər şey dəyişir. Bəzən azad olmaq belə kifayət etmir.
Bu əsər mənə bir sual düşündürdü: insanı yaşadan bilikdirmi, yoxsa anlayış və mərhəmət? Mendel bilikli idi, amma anlayış görmədi. “Sahaf Mendel” bizə göstərir ki, insanı öldürən bəzən ölüm yox, unudulmaqdır.
Kitab qısa olsa da, ağır gəldi. Oxuduqca düşündüm: “Bəs biz ətrafda baş verən haqsızlıqlara necə baxırıq?” Həkim var, ağıllıdı guya, amma hər şeyə laqeyddi. Göz görə-görə ədalətsizliyə susur. Sonra da özü düşür həmin o palataya. Oxuyanda acığın tutur, sonra kədərlənirsən.
Ən çox da “dəli” sayılan İvanın dedikləri beynimə dəyə-dəyə keçdi. Elə bil ağlı başında olan o idi, qalanlar sadəcə zombiydi.
Sözün düzü, kitab məni bir az sarsıtdı. İçimdə qəribə bir narahatlıq qaldı. Amma yaxşı ki oxudum. Həyatın və cəmiyyətin soyuq üzünü elə sadə dillə göstərib ki, Çexova şapka çıxartmaq qalır.
