Nihayet uğursuz zaman gelip çattı. Ölüm, kıtlık, yokluk ve zulüm tırpanlarının birbirleriyle yarışırcasına Anadolu insanını tükettiği on yıllık bir dönem, halkın inanışına göre, "gökyüzünde saçaklanan kuyruklu yıldızla" (Halley-1910) başladı! Trablusgarp, Balkan ve Dünya savaşları kasırgalarından arta kalan hurda insanları da tifüs ve kolera salgınları, çeteler, çapulcular, açlık ve bakımsızlık eritmedeydi. Bu korkunç tükeniş, ne dünün kişizadesine, ne o günün efendisine ayrıcalık tanımayan fütursuzluğu ile ülkenin bir ucundan öteki ucuna garip bir adalet estirmişti.
Sayfa 332 - Osman Bey ve Hanedanın Sönüşü·Kitabı okudu