Medeni olmanın maddi-teknolojik üstünlükle bir ilgisi yok. Kitle imha silahlarını yapanlar ve dünya finansını yönetenler düpedüz barbar olabileceği gibi, elinde sazından ve dilinde sözünden başka sermayesi olmayan ve bize neyin önemli olduğunu hatırlatan bir ozan dünyanın en medeni insanı olabilir.
İslam dini, herhangi bir kültürü dini inancın ve pratiğin parçası olarak empoze etmez. Bunu ibâha ilkesi çerçevesinde Müslüman birey ve toplumların içtihadına, tefekkürüne ve muhakemesine bırakır. Bu yüzden İslam, Arap Yarımadası'nda Arap kültürünün izlerini taşır. Afrika'ya gittiğinizde bir Afrika İslam kültür halitası oluşur. Anadolu'ya geldiğinizde Türklerle farklı bir kültürel senteze ulaşır. Hint alt kıtasına gittiğinizde yeni bir kültürel boyuta bürünür. Bütün bu unsurlar İslam kültür ve medeniyet tarihinin hem çoğulcu olmasını sağlamış hem de onu canlı ve dinamik tutmuştur.