Hiç "E" harfi bulunmayan kitap:1000Kitap
Ernest Vincent Wright'in 1939'da yazdığı "Gadsby" romanı, edebiyat dünyasında ilginç bir yer edinmiştir çünkü kitabın tamamı boyunca "e" harfi hiç kullanılmamıştır. Bu, İngilizce dilindeki en yaygın harflerden biri olduğu için, kitabı yazmak oldukça zorlu bir meydan okuma olarak kabul edilir. Roman, bir tür lipogram örneğidir. Lipogram, belirli bir harfi veya harfleri kasıtlı olarak metinden dışarıda bırakan bir yazım tekniğidir.
"Gadsby"nin konusu, Amerika'nın küçük bir kasabasında geçer ve bir grup gencin kasabayı canlandırma çabalarını anlatır. Kitabın kahramanı John Gadsby, gençleri organize ederek kasabanın gelişmesine yardımcı olur ve toplumsal sorunları çözer. Hikâye, bir grup insanın azmi ve toplumsal iyileştirmelerle ilgili olumlu bir mesaj vermekle birlikte, edebi yönünden çok bu eşsiz dilsel deney nedeniyle dikkat çeker.
Kitap, sadece lipogram yapısından dolayı değil, aynı zamanda yazıldığı dönemde geniş çapta dikkat çekmemiş olmasından ötürü de ilginçtir. İlk baskısı 1939 yılında yapılmış ve sınırlı sayıda basılmıştır. Wright, bu kitabı yazarken daktilosunun "e" harfinin kullanılmaması için dikkatlice çalışmış ve yazım sürecinin hem zaman hem de zihinsel bir mücadele olduğunu söylemiştir. Ayrıca "e" harfi, çok sık kullanılan zamirler (he, she, they) ve fiiller (be, see) gibi kelimelerde bulunduğu için Wright'ın alternatif yollar bularak anlatımını şekillendirmesi gerekmiştir.
KayboluşEdebiyat
9. Georges Perec - La Disparition
Yazarın Hayatı (1936-1982):
Georges Perec, 1936’da Paris’te doğdu. Yahudi kökenli bir ailenin çocuğu olarak II. Dünya Savaşı sırasında ailesini kaybetti. Perec, yaşamı boyunca edebiyat, tarih ve dilbilimle ilgilendi. Deneysel yazarlık anlayışıyla tanınan Perec, Oulipo (Potansiyel Edebiyat Atölyesi) adlı edebi topluluğun bir üyesiydi. Dilsel oyunlar ve kısıtlamalarla yazdığı eserlerle ünlüdür. La Disparition (Kayboluş), ünlü bir lipogram örneği olup, Fransızca’da "e" harfini hiç kullanmadan yazılmıştır. Perec, 1982 yılında 45 yaşında akciğer kanserinden hayatını kaybetti. Eserin İçeriği ve Özeti:
La Disparition (Kayboluş), Fransızca’da en sık kullanılan harf olan “e” harfi olmadan yazılmış bir romandır. Bu teknik sınırlama, eserin içeriğine de yansır; çünkü romanın konusu kayıplar, yokluklar ve eksiklikler etrafında şekillenir.
Roman, Anton Voyl adlı bir karakterin gizemli bir şekilde ortadan kaybolmasıyla başlar. Hikâyedeki karakterler, kaybolan kişiyi bulmaya çalışırken, aynı zamanda kendi yaşamlarındaki eksikliklerle yüzleşirler. Eserde hem fiziksel hem de metaforik anlamda kayıplar ele alınır. Perec, bu kayıplar üzerinden insanın varoluşunu, kimlik arayışını ve dilin sınırlamalarını sorgular.
Özeti:
Roman, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde kayıpları inceler. Baş karakter Anton’un kayboluşu, diğer karakterlerin kendi iç dünyalarındaki boşlukları anlamalarına neden olur. Hikâyede, kayıplar bir yapboz gibi bir araya gelir, ancak hiçbir zaman tam anlamıyla çözülmez. Romanın dilsel kısıtlaması, bu eksiklik hissini daha da güçlendirir.
Anafikri ve Kavramları: Dil ve Sınırlar: İnsan dilinin hem ifade gücünü hem de sınırlarını ortaya koyar. Kayboluş ve Yokluk: Hem fiziksel hem de metaforik anlamda kayıpların insan yaşamındaki
Reklam
Lipogram
Meraklı Merkep
@meraklimerkep
·Lipogram, alfabedeki belli bir harfi kullanmadan yazma tekniğidir. Tarihteki ilk lipogram örneği Yunanlı şair Lasus'un MÖ 538 yılında içinde hiç S harfi olmadan yazdığı şiirdir. En meşhur lipogram metni ise George Perec'in hiç E harfi kullanmadan yazdığı Kayboluş romanıdır.
❤ Beğen 🔄 Paylaş 💬 Yorum Yap
İkinci öykü kitabım 
Modern Soslu Postmodern Makarna bu çarşamba İthaki Yayınları tarafından yayımlandı. Kitabıma ismini veren öykünün nitelediği gibi postmodern öykülerin modernist anlatımla buluşmasının eseridir Modern Soslu Postmodern Makarna. İki ayrı bölümden meydana gelen, Oda Müziği kısmında yer alan 11 küçürek öyküyle birlikte toplamda 27 öykü bulunuyor 96 sayfadan oluşan kitabımda.
Öykülere başlamadan önce girişte okuru “Ben İmparator Haydutyus, gündüz düşlerimden kalbini ve beynini sakın ey okur.” cümlesi karşılıyor. Biçimci-Kent, Duygusal ve Tarihi-Toplumsal olarak üç ayrı kanaldan yazdığım öyküler, beşerli halde 1,2,3 şeklinde sıralanıyor ve bu sıralama döngüsel olarak devam ediyor. İlk bölümün son öyküsü olan "Alayına Öykü" ise tüm bu öykülerle metinlerarası ilişki halinde bir metin.
Üstkurmaca, metinlerarasılık, bilinç akışı tekniği, lipogram, büyülü gerçekçilik, çoklu anlatıcı, ikinci şahıs anlatıcı gibi pek çok farklı teknik öykülerimde yer alıyor. Bu kadar farklı teknik ve anlatım biçimlerinin bulunduğu bir öykü kitabı için sadece yazarı olarak değil bir okur olarak da "farklı bir kitap" ifadesini rahatlıkla kullanabilirim. Modern Soslu Postmodern Makarna tadında öyküleri okumaya hazır mısınız?
Kitabımın yazılış sürecinden bahsettiğim videoyu izlemek için: youtu.be/h7jTZI_adKE
Modern Soslu Postmodern Makarna bu çarşamba İthaki Yayınları tarafından yayımlandı. Kitabıma ismini veren öykünün nitelediği gibi postmodern öykülerin modernist anlatımla buluşmasının eseridir Modern Soslu Postmodern Makarna. İki ayrı bölümden meydana gelen, Oda Müziği kısmında yer alan 11 küçürek öyküyle birlikte toplamda 27 öykü bulunuyor 96 sayfadan oluşan kitabımda.
Öykülere başlamadan önce girişte okuru “Ben İmparator Haydutyus, gündüz düşlerimden kalbini ve beynini sakın ey okur.” cümlesi karşılıyor. Biçimci-Kent, Duygusal ve Tarihi-Toplumsal olarak üç ayrı kanaldan yazdığım öyküler, beşerli halde 1,2,3 şeklinde sıralanıyor ve bu sıralama döngüsel olarak devam ediyor. İlk bölümün son öyküsü olan "Alayına Öykü" ise tüm bu öykülerle metinlerarası ilişki halinde bir metin.
Üstkurmaca, metinlerarasılık, bilinç akışı tekniği, lipogram, büyülü gerçekçilik, çoklu anlatıcı, ikinci şahıs anlatıcı gibi pek çok farklı teknik öykülerimde yer alıyor. Bu kadar farklı teknik ve anlatım biçimlerinin bulunduğu bir öykü kitabı için sadece yazarı olarak değil bir okur olarak da "farklı bir kitap" ifadesini rahatlıkla kullanabilirim. Modern Soslu Postmodern Makarna tadında öyküleri okumaya hazır mısınız?
Kitabımın yazılış sürecinden bahsettiğim videoyu izlemek için: youtu.be/h7jTZI_adKEOulipo'nun İzinden: Türk Edebiyatında Oulipo | Kitap ÖnerileriEdebiyat
Oulipo (Ouvroir de littérature potentielle), dilimize “Potansiyel Edebiyat Atölyesi” diye çevirebileceğimiz, 1960 yılında Fransız yazarlar Raymond Queneau ve François Le Lionnais tarafından kurulmuş matematikle edebiyatı buluşturan bir çalışma grubudur. Bu grubun kurucusu Queneau'nun Biçem Alıştırmaları adlı eseri deneysel edebiyatın en önemli yapıtlarından biridir. Bu eserde yapılan çeşitlemenin edebiyatımızdaki örnekleriyse Ferit Edgü'nün Yazma Eylemi ve Gökdemir İhsan'ın Kurmaca Alıştırmaları adlı kitaplarıdır.
Bir başka Oulipo yazarı Julio Cortazar'ın Seksek adlı romanı da biçim anlamında bir başka önemli yapıttır. Metinde sıçramalı olarak okuma yapılabilmesi ve romanın birden çok okuma alternatifinin bulunması eseri özel kılmaktadır. Bu biçimin edebiyatımızdaki karşılığı da Güney Dal'ın Kılları Yolunmuş Maymun adlı romanıdır. Mehter marşı ritmine göre uyarlanmış olan roman üç farklı şekilde okunabilmektedir. Georges Perec'in Kayboluş adlı romanı da lipogram tekniğiyle yazılmış olup metnin içinde E harfi kullanılmamıştır. Bu teknikle dilimizde yazılmış üç eser bulunmaktadır. Ersin Tezcan'ın E'siz Potkal, İsmail Pelit'in Yoksul Metin ve Altar Kaplan'ın Aloda adlı eserleridir.
Oulipo'nun izinden giden Türk edebiyatındaki yazarları anlattığım videoyu izlemek için: youtu.be/ZOhK2f4_mU0
Lipogram Nedir? | Kitap ÖnerileriEdebiyat
Bu teknik ilk olarak M.Ö. 538 yılında Antik Yunanlı şair Lasus tarafından "S" harfi kullanılmadan yazılan bir şiirde kullanılmıştır. Tarih boyunca düzyazı ve şiir türlerinde pek çok örneği görülen lipogram tekniği, daha çok sesli harf kısıtıyla yaratılmış metinlerde kullanılmıştır. Ernest Vincent Wright'ın 50.000 kelimelik "E" harfi kullanmadan yazdığı 1939 yılında yayımlanmış romanı Gadsby ve Georges Perec'in 78.000 kelimelik "E" harfini kullanmadan yazdığı 1969 yılında yayımlanan romanı Kayboluş, bu teknikte verilmiş önemli eserlerdir.
Bizim kültürümüzde de lebdeğmez adıyla sözlü halk anlatısında yer alan ve daha sonra yazıyla da buluşan harf kısıtının olduğu bir teknik bulunmaktadır. Lebdeğmez geleneğinde aşıklar dudakları arasına yerleştirdikleri iğne, kürdan gibi cisimlerle b, f, p, m, v harflerini kullanmadan atışmalarını yaparlar. Bunun zaman içinde şiirle de buluşmuş yazılı metinleri bulunmaktadır. Çağdaş edebiyatımızdaysa 1997 yılında E Yayınları tarafından yayımlanan Ersin Tezcan'ın "E" harfini kullanmadan yazdığı E'siz Potkal adlı bir anlatısı, Geniş Kitaplık tarafından 2010 yılında yayımlanan İsmail Pelit'in "A" harfini kullanmadan yazdığı Yoksul Metin adlı anlatısı ve ilk olarak 2016 yılında Alfa Yayınları tarafından yayımlanan Altar Kaplan'ın kitaba ismini veren karakter ismi Aloda dışında "O" harfi kullanmadan yazdığı Aloda isimli bir romanı bulunmaktadır.
Lipogram tekniğini detaylıca anlattığım videoyu izlemek için: youtu.be/V8lo2EYu6XU
Reklam
Reklam