merve
@litteratus
tepelerde köşk istemem
bu hücre bile çok bana
-
259 okur puanı
Ocak 2021 tarihinde katıldı
bedenini anıt yapmak1000Kitap
Açlık romanı ilk bakışta aşırı bir olay etrafında kurulmuş gibi görünür: sevdiği insanı kaybeden bir kadının onun bedenine yönelmesi. Fakat metin ilerledikçe bunun “olay” değil, aslında bir zihinsel çözülme biçimi olduğu ortaya çıkar. Romanı güçlü yapan şey de tam burada başlar; çünkü anlatı, gerçekliğin sınırlarını zorlayan bir eylemi değil, insan zihninin kayıp karşısında nasıl yeniden kurulduğunu izletir.
Felsefi düzlemde romanın en önemli sorusu şudur: Bir insanı sevmek, onunla sınırların tamamen kalkmasını istemek midir? Ya da daha uç bir şekilde, sevgi dediğimiz şey aslında ayrılığı kabul edemeyen bir sahip olma arzusu mudur? Metindeki beden teması bu soruyu soyut bir yerden değil, çok somut bir yerden kurar. Çünkü beden, burada hem sevginin en yakın temsili hem de kaybın en geri dönülmez gerçeğidir. Kadın karakterin deneyimi, sevginin “koruyucu” değil, kontrol edilemeyen bir yoğunluk olduğunda neye dönüşebileceğini gösterir. Bu noktada roman, sevgi ile yıkım arasındaki çizginin aslında ne kadar ince olduğunu sorgular.
Metnin dili ve anlatım biçimi de bu fikri destekler. Yazar duyguyu patlatan, dramatik bir üslup yerine neredeyse soğukkanlı, mesafeli bir anlatım tercih eder. Bu mesafe, okurun olaylara dışarıdan bakmasını kolaylaştırmaz; tam tersine, rahatsız edici olan şeyin “olağan” gibi sunulması nedeniyle daha derin bir etki yaratır. Burada edebi bir strateji vardır: Dehşet, bağırarak değil, sessizlikle kurulur. Bu da romanı basit bir şok hikayesinden çıkarıp psikolojik bir deneyime dönüştürür.
Roman bittiğinde akılda kalan şey olayın kendisi değil, bir duygunun sınırıdır. İnsan ne kadar severse sevsin, bazı kayıpların “içeride kalma” biçimi vardır ve bu kalma hali, bazen gerçekliği bile dönüştürebilir..
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
canlı bir şeyi öldürmeden saklayamazsın1000Kitap
Koleksiyoncu, John Fowles’un insan zihninin karanlık ve çarpıtılmış yönlerine tuttuğu rahatsız edici bir aynadır. Yüzeyde bir kaçırılma hikayesi gibi ilerlese de, roman aslında “sevmek” ile “sahip olmak” arasındaki uçurumu sorgular.
•
Frederick karakteri, kendini kötü olarak görmeyen ama tam da bu yüzden tehlikeli olan bir zihniyetin temsilidir. Onun gözünde Miranda, bağımsız bir birey değil; korunması, saklanması ve zamanla “alışması” gereken bir varlıktır. Bu bakış açısı, sevginin nasıl kontrol ve mülkiyet arzusuna dönüşebileceğini çarpıcı biçimde ortaya koyar.
Miranda’nın günlüğüyle birlikte anlatı kırılır ve gerçeklik tüm ağırlığıyla geri döner. Onun sesi, yalnızca bir kurbanın çaresizliği değil; aynı zamanda düşünen, sorgulayan ve direnen bir bilincin ifadesidir. Bu karşıtlık, romanın en güçlü yönünü oluşturur: aynı olayın iki farklı zihinde nasıl bambaşka anlamlara büründüğünü göstermek.
Romanın dikkat çeken bir diğer boyutu, sınıfsal ve kültürel ayrımların karakterler üzerindeki etkisidir. Frederick’in dünyası dar, tekrarlı ve yüzeyseldir; Miranda ise sanatla, düşünceyle ve özgürlük fikriyle temas halindedir. Bu fark yalnızca bir arka plan değil, aynı zamanda aralarındaki iletişimsizliğin temel nedenidir. Frederick’in Miranda’ya duyduğu hayranlık, aynı zamanda onun dünyasına karşı duyduğu öfkeyi de içinde barındırır.
•
Ve belki de romanın en sarsıcı gerçeği şudur: En büyük kötülük, çoğu zaman kendini kötülük olarak görmeyen bir zihnin içinde, son derece sakin ve mantıklı bir biçimde var olmaya devam eder.
bir mor kurdele meselesi1000Kitap
“Sevgi muazzam bir bencillik. Sevginin korku imparatorluğunda ölümcül bir yara almadan yaşayabilen insan var mıdır, bilemiyorum.”
•
Daha önce “Mumlar Sonuna Kadar Yanar” isimli kitabıyla tanımış olduğum Sandor Marai, yazı konusunda yeteneği ve tekniğiyle zaten beğenimi kazanmıştı.
Kitap üç farklı karakteri kendi ağızlarından okuduğumuz çoklu anlatıcı tekniğiyle yazılmış bu da üç karakteri de daha iyi tanıma fırsatı veriyor okura.
Başlangıçta klasik bir aşk hikayesi okuduğumu düşündüğüm bu kitap zaman zaman yaptığı psikolojik tasvirler, sınıf farklılığı ve döneminin sosyokültürel durumunu da irdelemesi bakımından beklentimi aştı.
•
Kitapta bir burjuva, bir soylu ve bir proleter üç karakter var ve hayata, aşka, yalnızlığa, paraya, savaşa bakışlarını ait oldukları sınıfın nasıl şekillendirdiğini görüyoruz. Öte yandan aşkın her insanda farklı bir karşılığı olabileceğini, dünyada hiç kimse için hiçbir zaman tek bir doğru olamayacağını da anlıyoruz
•
Son olarak kitap aşkın farklı ruhlardaki farklı tezahürlerini ustalıkla ele almasının yanında tam bir edebiyat şöleni..
toprak aşkına
“Topraktan geldik, toprağa döneceğiz - ve toprağı elinde tutan yaşar - kimse senden toprağını çalamaz.”
•
Ana karakter Wang Lung, bir çiftçi olarak toprakla iç içe yaşayan, emeğiyle var olmaya çalışan sıradan bir adamdır. Roman onun yoksulluktan zenginliğe giden yolculuğunu, ama bu yolculuk sırasında insani değerlerle olan bağını nasıl kaybettiğini anlatır.
Toprak, romanda sadece bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda bir kimlik, bir ahlak ölçüsü ve neredeyse kutsal bir değer olarak resmedilir. İnsan topraktan uzaklaştıkça yozlaşır; bu, romanın merkezindeki güçlü mesajlardan biridir.
Yazar, Çin’in kırsal yaşamını, insanın toprakla kurduğu kadim bağı ve sınıf farklarının insan hayatındaki yıkıcı etkilerini sade ama sarsıcı bir dille anlatıyor. Kitapta inişler ve çıkışlarla beraber tempo hiç düşmüyor. Pulitzer ödüllü bu kitap ülkemizde de yeterince okunmayı hak ediyor.
aşırı dram içerir
“Şikago bizim olacak!”
•
Şikago Mezbahaları, Litvanya’dan büyük umutlarla Amerika’ya göç eden Jurgis Rudkus ve ailesinin hikayesini konu alıyor. Jurgis başlangıçta bilgisiz ve her işin altından kalkacak güçte bir karakterken zamanla Şikago’daki kapitalist sistem onu yutmaya, değiştirmeye ve zayıflaştırmaya başlar. Jurgis birçok kayıp yaşar, en dibi gördüğü gibi yükseği de görür ve her seferinde iyice çakılır. Ta ki sosyalizmle tanışana kadar.
•
İşçi sınıfının ucuza sömürülmesi, et endüstrisindeki mezbahalarda çalışan işçilerin sağlıksız yaşam koşulları, düşük maaşlar, güvencesizlik, korkunç bir gerçeklikle gözler önüne seriliyor.
Kitap fazlasıyla dramatik ve etkileyici bir üsluba sahip, aynı zamanda mezbahalardaki kötü hijyenik koşullar da mide bulandırıcı cinsten.
•
Sinclair, romanı yazarken işçi sınıfının maruz kaldığı kötü koşulları trajedik bir şekilde ele alarak toplumda büyük bir farkındalık yaratmayı hedeflemiştir. Kitap, özellikle et endüstrisindeki hijyen ve güvenliksiz çalışma koşullarına dikkat çekmiş, bu yönüyle büyük bir skandala yol açmıştır.
“Şikago Mezbahaları”nın yayımlanmasının ardından, kitap halkın ilgisini çekmiş ve dönemin gıda güvenliği yasalarının değiştirilmesinde önemli bir rol oynamıştır.
Upton Sinclair bu olayı şöyle ifade ediyor:
“Ben toplumun kafasına hedef aldım, attığım yumruk midesine geldi!"