İstememeyi istemek
- Asıl iş istememeyi istemek, yapmamayı yapmak ve olanla kavga etmeyi bırakmaktır. Yol bunu salık verir. Amaç istenen şeyi elde etmek olduğunda bile kuvvetle istememek, hırsla yapmamak, istek ve beklentileri azaltmak kolaylaştırır istenene ulaşmayı.
- Çünkü kuvvetli istemenin dışa vurulması insanları rahatsız eder çoğu kez.
- İsteyen ruh yalnız istediğini, istemeyen ruh ise sırrı görür. O sır da şudur:
- İstemeyen ruh eski istediklerinin gerçekleşmesini izler hayretle, yolun yolcusuyken.
- Servet, mevki ve gurur yıkar kendi kendini. İstememek sükunettir. Daha faydalı olduğu gibi, bütün erdemin kaynağıdır.
- Her kazanç kaybetme tehlikesini büyütür. Tek kayıpsız kazanç iyilik etmek, iyi çalışmak ve iddiasız olmaktır:
- Altın ve yeşim dolu bir evi koruyamaz kimse. Ağzına kadar dolan kase taşar. Servet, mevki ve gurur kendi kendilerinin yıkımlarıdır. iyilik etmek, iyi çalışmak ve iddiasız olmak kutsanmaya giden yoldur (9. Şiir).
- Bilge kişi: kendini göstermedikçe parlayan, kendini savunmadıkça hakkı teslim edilen, kendini övmedikçe başaran, rekabet etmedikçe dünyada rakipsiz olandır. O halde: kırıl ki bütün olasın, boşal ki dolu olasın, tüken ki yenilen, azın olsun ki çok kazan (22. Şiir).
- Elini gevşettiğin kadar artar elindeki. Bilge ruhlar istifçi değildir, verdikleri kadar zengin olacaklarını bilirler (81. Şiir). Yapmamanın karıdır bu (43. Şiir).
- İnsan bu yolda anlar yaşamdan isteyebileceklerinin ne kadar sınırlı olduğunu ve pek çok istediğinin gerçekleşmesinin onun iznine bağlı olduğunu.
- O zaman bıçağı körelt, bağı çöz ve ışığı karart, derin aynılığın farkına var. Böylece yönetemez seni sevilmek-sevilmemek, kar-zarar, övülmek-aşağılanmak (56. Şiir).
- Yarışma ve rekabet delirtir insanları, zengin olma gayreti düğüm
Atomik Alışkanlıklar
“İnsan yumuşak ve esnek doğar,ölünce kaskatı ve serttir.Bitkiler yumuşak ve bükülebilir doğar,ölünce kırılgan ve kurudurlar.Yani her kim sert ve katı ise ölümün müridir.Her kim yumuşak ve uysal ise yaşamın mürididir.Sert ve katı olan kırılır.Yumuşak ve esnek olan galip gelir.” -LAO TZU
Reklam
Alice Fikirler Diyarında; filozofları, düşünürleri ve bilim insanlarını ilgi çekici bir kurgu içerisinde buluşturan, yalın ve akıcı anlatımı ile merakla okunan, fikirlere dair özgün bir evren inşasıyla dikkat çeken, keyif aldığım bir kitap oldu.
Ana karakterimiz Alice; Lewis Carroll’ın Alice Harikalar Diyarında kitabındaki Alice gibi bir tavşan deliğine çekilir. Ancak kendini içinde bulduğu dünya Fikirler Diyarıdır. Eşlikçileri İtiraz Perisi, Kanguru ve iki fare; bu diyarı adım adım keşfetmesine, fikirleri anlamasına ve çağının ünlü düşünürleri ile sohbet etmesine eşlik eder. Öğrendiği bilgileri tartışıp özümsemesine, sorgulamasına ve “Hayat nasıl yaşanır?” sorusunun cevabını araştırmasına yardımcı olurlar.
MÖ 5. yüzyılda Atina’nın en bilge kişisi olarak tanımlanan Socrates ile bilgi üzerine tartışır. Socrates bilgeliğin, insanın kendi cehaletinin farkına varmasıyla başladığını savunur. Alice daha sonra Platon ile idealar dünyasını ziyaret eder. Fikirlerin eylemlerle bağlantısı nedir? Bu soru Alice’in zihnini uzun süre meşgul eder. Doğa bilimlerinin öncülerinden Aristoteles’ın; adalet, dostluk ve politika gibi konuları her yönüyle inceleyişini izler.
Antikçağ filozoflarından kinik filozof Diyojen; zorlayıcı durumlar yaratarak acı çekmenin önüne geçmeyi, insanın böylesi durumlara adapte olarak doğa ile uyum içinde yaşayabileceğini anlatır. Daha sonra Alice, sıkıntıları ortadan kaldırmak için bedenin ve ruhun yatışmasını öncelikli gören Epikür ile tanışır. Ancak bu tanışma, beraberinde yeni soruları getirir: Sadece ihtiyaçları gidermek mutlu olmak için yeterli midir?
Stoacılık ekolünden Marcus Aurelius ise ilkeler ışığında yaşamanın, sağduyulu davranmanın ve doğayla uyum içinde kalmanın önemini vurgular. Buradan İbranilerin dünyasına geçen Alice; kutsal kitaplardan
Yol ve Erdem; insanın varoluş karşısındaki kırılganlığını, iktidar karşısındaki yozlaşmasını ve doğa karşısındaki küçüklüğünü son derece yalın fakat derin bir dille açığa çıkaran felsefi bir anlatımla yazılmış öğreti kitabıdır.
Lao Tzu, bu eserinde evrenin işleyişini “Tao” kavramı üzerinden açıklarken, insanın sürekli hükmetme ve sahip olma arzusunun aslında kendi felaketini hazırladığını İnce nüktelerle anlatıyor. Kitap, modern dünyanın hız, tüketim ve güç saplantısına karşı neredeyse zamansız bir itiraz niteliği taşıyor. Kesin hükümler veren didaktik bir anlatımdan uzak durarak, paradokslarla düşünmeye zorlayan şiirsel bir yapı sahip. Güçsüzlüğün gerçek kuvvet, sessizliğin gerçek bilgelik, geri çekilmenin gerçek ilerleme olabileceğini savunan yaklaşımı, okuru düşünsel ve ruhsal bir sorgulamaya itiyor. Lao Tzu’nun anlatım dili son derece sade görünmesine rağmen her cümlesi çok katmanlı bir anlam taşıyor. Kısa aforizmalardan oluşuyor gibi görünse de altında derin bir ontolojik ve etik tartışma barındırıyor. Özellikle “eylemsizlik” olarak çevrilen “Wu Wei” anlayışı, pasifliği değil doğanın ritmine uyum sağlayan bilinçli bir dengeyi temsil ediyor ve bu yönüyle kitap, Batı düşüncesinin mücadeleci ilerleme fikrinden ayrılarak, insanı doğanın merkezine ve bir parçası olmaya çağırıyor. Eserde devlet yönetiminden bireysel ahlaka, bilgeliğin tanımından arzuların yıkıcılığına kadar pek çok konu, metaforik bir yoğunlukla ele alınırken, Lao Tzu’nun sert olmayan ama sarsıcı üslubu metni bugün hâlâ güncel kılan temel unsurdur; çünkü kitap, çağlar değişse de insanın kibir, hırs ve kontrol tutkusu karşısında aynı içsel boşluğu yaşamaya devam ettiğini gösteriyor. Yol ve Erdem, Taoist düşüncenin temel kaynağı, aynı zamanda insanın kendisiyle ve dünya ile kurduğu ilişkiyi yeniden
Alice’in bu kez vardığı yer düşüncelerin ve fikirlerin dünyası
Alice artık çocuk olmadığını hisseden, dünyayı ve kendini anlamaya çalışan bir genç kız. Kafasında sürekli aynı soru dönüp duruyor: İnsan nasıl yaşamalı? Bu sorunun peşinden giderken kendini yine bir tavşan deliğinde buluyor; ama bu kez vardığı yer masallar ülkesi değil, düşüncelerin ve fikirlerin dünyası.
Kitapta filozoflar yalnızca isim olarak geçmiyor. Her biri Alice’in karşısına gerçek bir insan gibi çıkıyor; konuşuyor, tartışıyor, bazen onu zorluyor, bazen de düşünmeye mecbur bırakıyor.
Sokrates’le başlayan ilk bölümlerde, onun kesin cevaplar vermekten çok insanı düşünmeye iten tavrı kitabın genel ruhunu da belirliyor aslında. Platon’un mağara alegorisi, insanların çoğu zaman gördüklerini gerçek sandığını; hakikatin ise bazen alışılmış düşüncelerin dışında olduğunu hissettiriyor. Aristoteles’te düzen, mantık ve ölçülülük öne çıkarken; Diyojen’in bölümlerinde toplumun dayattığı kurallara karşı sert bir özgürlük arayışı görülüyor. Epikür ise mutluluğun gösterişli şeylerde değil, sade ve huzurlu bir yaşamda saklı olduğunu anlatıyor. Marcus Aurelius’un stoacı yaklaşımı, insanın kontrol edemediği şeyler karşısında sakin kalabilmesini; Konfüçyüs saygı, denge ve ahlakı; Lao Tzu ise hayatı zorlamadan akışta kalabilmeyi anlatıyor. Buda ise acının kaynağı, arzular ve insanın iç huzuru öne çıkıyor.
Modern düşünceye geçildiğinde kitabın tonu da değişmeye başlıyor. Machiavelli’nin gerçekçi ve sert yaklaşımı, iktidarın ahlakla her zaman aynı yerde durmadığını gösteriyor. Descartes’ın “şüphe” fikriyle birlikte düşüncenin merkezine akıl yerleşiyor. Spinoza doğa ve insan arasında kopmaz bir bağ kurarken, Kant insanın kendi aklıyla doğruyu bulabileceğini savunuyor. Hegel’de tarihin sürekli değişen bir süreç olduğu hissediliyor; Marx ise dünyayı yalnızca anlamanın değil,
Ayrılık Yürüyüşü
”Ayrılık Yürüyüşü” Yazar Tunay Özer’in Çıra Edebiyat etiketiyle okurlarıyla buluşturduğu deneme-anlatı türündeki eseridir. Ekim 2025 tarihinde çıkan kitap, yüz altmış sayfa hacmindedir ve yirmi yedi deneme yazısından müteşekkildir. Dört bölüm de tasniflenmiş yazıların bölüm başlıkları; “Sırtımdaki Zaman, Büyü Bitmez, Küçük Resme Bakmak, Ağacın Ölümü” şeklindedir. Kitap ismi olan “Ayrılık Yürüyüşü” kitapta yer alan aynı isimli bir deneme yazısından gelmektedir.
Yazarın anlatımları çocukluğundan, mazi anlatımlarından günümüze değin uzunca bir yolculuğu ihtiva etmektedir. Çocukluğun, insanın ana vatanı olduğunu gerçeğinin ne kadar çok önemli olduğunu biliriz. Yazar da anlatımlarına bu dönemlerden başlar. Yazarın hayatı, Ağrı Patnos’ta başlar ve İstanbul’a kadar uzanan bir salınım gösterir. Yazar, kitabını bir nevi anı yazısı ve hikâye tarzı şeklinde kurgulamıştır. Bu anlatımları, sahici bakış açılarıyla çevrelenmiş bir hayat bütünü olarak tanımlayabiliriz. Yani deneme yazısı formatına uygun, birinci tekil şahıs anlatımlarıyla öyküleştirilmiş bir dille kaleme alınmış denemeler diyebiliriz. Anlatım yazarın hayattan, anılarından ve çevreden alımladıklarıyla temellük etmektedir. Başka bir ifadeyle anlatımlar gerçekçidir. Kurgusal ve kuramsallıktan öte daha çok ampirik bir duygudaşlık üzre yol almaktadır. Dikkatimi celp eden bir durum da, anlatımlarda benzer kelime tekrarlarına bolca yer verilmesidir. Mesela bir çiçek ismi verildiğinde diğer birçok çiçek isimleriyle birlikte konu ele alınır. Ayrıca yazarın bazı yazılarını şiirleriyle de desteklediğini görmekteyiz.
Çocuklukla beraber anne, baba, kadın, eş, aile, öğrencilik, eğitim, virüs dönemi, hayat, ölüm, zaman, küçük enstantaneler, rutinler, dergi, şiir, yazım konusu gibi birçok konuya
Reklam
Reklam