Lev Tolstoyun İvan İliçin Ölümü əsəri məni çox düşündürdü. Əsərdə İvan İliç adlı bir insanın həyatının son dövrləri təsvir olunur. O, ömrü boyu cəmiyyətdə yaxşı mövqe qazanmağa, insanların gözündə hörmətli görünməyə çalışır. Amma xəstələnib ölümə yaxınlaşdıqca anlayır ki, həyatını həqiqətən xoşbəxt və mənalı yaşaya bilməyib.
Məncə, əsərin əsas ideyası odur ki, insan yalnız başqalarının fikrinə görə yaşamamalıdır. Həyatda vəzifə, pul və ya şöhrət vacib olsa da, sevgi, səmimiyyət və vicdan daha önəmlidir. İvan İliç ölüm qarşısında bunları gec başa düşür və bu, əsəri daha təsirli edir.
Kitabı oxuyarkən bəzi hissələr mənə kədərli gəldi. Xüsusilə İvan İliçin ətrafındakı insanların onun vəziyyətinə biganə yanaşması diqqətimi çəkdi. Bu əsər mənə həyatın nə qədər dəyərli olduğunu və hər anın qədrini bilməyin vacibliyini xatırlatdı.
Ümumiyyətlə, əsəri maraqlı və düşündürücü hesab edirəm. Oxuduqdan sonra insan öz həyatına və seçimlərinə fərqli gözlə baxmağa başlayır. Bu səbəbdən əsəri bəyəndim və başqalarına da oxumağı tövsiyə edərdim.
Ruhu öldürülmüş iki canlı
“Ne derse desin, annesi ona iyi geceler öpücüğü verseydi, onu kollarına alıp ninniler söyleseydi ve kendini güvende hissettirseydi o kadınları bu kadar rahat bir şekilde öldürür müydü?”
Kitabı oxuyub bitirdikdən sonra haqqında yazılan rəyləri oxuyanda çox adamın mövzunu tamamilə səhv anladığını gördüm. Hamı kitabın içindəki o ağır yetişkin səhnələrə, iyrəncliklərə, toksikliyə ilişib qalıb. Çoxu kitabı sadəcə ucuz bir porno romanı hesab edib kənara atır. Yazar ilk səhifədə olacaqları qısaca izah edib. Bunu oxuyub ona görə davam edib-edilməyəcəyini qərar versə oxucu kitabın əsl verdiyi dərsin nə olduğunu anlayan çox olardı
Amma heç kim oturub bu sualı vermir: Niyə? Bu insanlar niyə bu vəziyyətdədir? Ortadakı o iyrəncliklərə, pisliklərə yox, bir az da o insanların ruhunu öldürənlərə fokuslanmaq lazım deyilmi? Məncə, oxucuların bu cür səhv yerə fokuslanmasının ən böyük səbəbi elə yazarın özüdür. Müəllif o keçmiş travmalara, personajların daxili dünyasına tam fokuslansaydı, hər şey çox daha yaxşı və mənalı olardı. Əlində o qədər dərin mövzu var ikən, o, kitabı bəzəməyə, o ağır səhnələri ön plana çıxarmağa çalışıb və mövzunun əsl dərinliyini kölgədə qoyub.
Məncə bu kitab bir eşq hekayəsi deyil, tam mənası ilə psixologiyası alt-üst olmuş iki insanın travmalarının toqquşmasıdır. İnsanlar Robbie-nin canavarlığına baxıb nifrət edirlər. Bəli, adam qorxuncdur, amma onu bu hala salan, içine o qaranlıq toxumları əkən öz anası, öz ailəsi olub. Robbie durduğu yerdə bu canavara çevrilməyib.
Eyni şey Savannah üçün də geçerlidir. Hamı onun Robbie qarşısındakı acizliyinə, o xəstəlikli duyğulara niyə bu qədər tez təslim olmasına əsəbiləşir. Amma unudurlar ki, Savannah hələ 5 yaşında uşaq olarkən nələrə məruz qalıb. Bir qız uşağının ruhunu bu cür vəhşicəsinə öldürüblərsə, o qız
Mirhicab Abdullayev - "Kənan və Aylin"
Kitab çox sürətli oxunurdu, sanki yazıçı böyük bir hekayəni qısaldıb təqdim etmişdi bizə. Amma bu qədər qısa bir kitabda niyə bu qədər təkrar fikir var? Dəfələrlə eyni cümlələrin təkrarlanması süni şəkildə kitabın uzadılması deyil, bəs nədir?
Tamam, kitab çox axıcı idi, amma niyə? Çünki hadisələr çox sürətli şəkildə baş verirdi. Yazıçı heç nəyi uzatmır, sanki kitab qısametrajlı film kimi kiçik-kiçik səhnələrdən ibarətdir. Hər səhnə bir-biri ilə bağlıdır, birini qaçırsan, hekayəni itirəcəksən.
Obrazlara gah adları ilə, gah da "müəllim" deyə xitab edilməsi qəribə idi. Standart bir xitab tərzi seçilməli idi məncə. Bir obraz digər obraza bir səhifədə Kənan deyir, digər səhifədə Kənan müəllim deyir. Niyə?
Əsas problemlərdən biri - təkrarçılıq. Birinci səhifədə oxuduğumuz bir şeyi növbəti səhifədə yenə oxuyuruq. Sizcə də bu yorucu deyil? Cümlələrin quruluşunda peşəkarlıq yoxdur, həvəskarcasına yazılmışdı sanki. Bədiilikdən söhbət belə gedə bilməzdi. Ard-arda gələn cümlələrin eyni sözlərlə bitməsi - vurulmuşdu, olmuşdu, yorulmuşdu, durmuşdu və s. hekayəni çox zəif göstərir.
Kitabda çox gözəl fikirlər var idi, məntiqli və kamil düşüncələr. Və demək olar ki, bəzilərində yazıçı ilə həmfikir idim. Lakin üslub və tərz ədəbiyyatdan uzaq idi. Çünki yazıçı məişət, loru və ara söhbətləri ilə çatdırırdı bunları bizə. Deyilənlər ağıllı və mənalı olsa da belə, oxuduqca görürsən ki, cümlələrdə təbiilik əvəzinə sünilik üstünlük təşkil edir və bu da kitabın ciddiyyətini azaldır, səmimiyyətini itirir. O qədər loru dildə danışılır ki, sanki kitab oxumursan, məhəllədə kiminləsə qeybət edirsən.
Amma yazıçının bir çox fikrini, təbliğ etmək istədiyini bəyəndim, fikirləri ilə həmfikirəm. Hər şeydən əlavə, mütaliə etmək mütləqdir ki, yazıçı da gəncləri
Puan vermedi
Asəf Hüseynov - “İNEFFABLE”
Kitab məşhur bir biznesmenin – Mənsur Əfəndiyevin bağ evində öldürülmüş vəziyyətdə tapılması ilə başlayır. Bu müəmmalı cinayətin üstünü açmaq üçün iş müstəntiq Aslan bəyə tapşırılır. Və ona bu çətin araşdırmada iki yaxın dostu - köməkçisi Qəmzə xanım və Yusif bəy kömək edir. Bu üç nəfər birlikdə cinayətin izinə düşürlər. Mərhumun çox qeyri-adi bir üsulla və fərqli bir silahla öldürülməsi hekayəyə xüsusi bir maraq qatır və oxucunu kitaba bağlayır.
İlk növbədə onu demək istəyirəm ki, kitabın bəzi yerlərində cümlələr çox mürəkkəb və qarışıq idi. Əsər zatən detektiv janrdadır, onsuz da axtarış içindəyəm. Bunun üstünə bir də yazıçının vergüllərdən istifadə edərək cümləni dayanmadan uzatması, eyni cümlə içində bir fikirdən digərinə keçməsi oxumağı daha da yorucu edirdi. Hətta kitabın ortalarında bir cümləni yoxlamaq üçün saydım və bir cümlənin içində tam 113 söz var idi. Bir cümlə üçün bu həddindən artıq çox deyilmi? Bu qədər uzun və qəliz cümləyə nə gərək var? Dəfələrlə məni yenidən əvvələ qayıdıb eyni yeri təzədən oxumağa məcbur edirdi. Təbii ki, bu, bütün kitab boyu belə deyildi, sadəcə müəyyən yerlərdə qarşıma çıxırdı. Bəlkə də sadəcə mənə mürəkkəb gəldi, bəlkə də başqa oxucular üçün kifayət qədər sadə və anlaşıqlı olub-olacaq, bilmirəm.
Kitabın içində təqdirəlayiq və alqışlanacaq mövzulara toxunulub. Xüsusilə nəşriyyatlar, kitab satışı və mütaliə ilə bağlı yazılanlar. Müəllif bəzi nəşriyyatların gənc yazarlara şərait yaratmamasından, daha çox pul gətirən məşhur kitablara üz tutmasından danışır ki, bu da günümüzün reallığıdır. Əslində hər bir insan gördüyü işdən pul qazanmaq istəyir, buna söz yox. Amma maddi qazancla yanaşı, cəmiyyəti maarifləndirmək və istedadlı gəncləri üzə çıxarmaq üçün də nəsə etsələr, çox gözəl olar. Yazıçının kitabda
"Söyüdlü Arx" İlyas Əfəndiyevin qələmindən oxuduğum üçüncü əsər idi və yenə də əvvəlkilərdə olduğu kimi bu əsəri də çox bəyəndim. Diqqətimi çəkən ən maraqlı məqamlardan biri də o oldu ki, oxuduğum hər üç əsərdə baş obraz qadındır. Yazıçının kişi olmasına baxmayaraq, qadınların daxili dünyasını, düşüncə və hisslərini bu dərəcədə məharətlə işləməsinə heyran qalmamaq mümkün deyil. "Söyüdlü Arx" əsərində baş obraz Nuriyyədir. Onun saflığını, ülvi hisslərini, təmiz və geniş qəlbini, incə və mülayim xarakterini çox sevdim. Amma oxuduqca onun çəkdiyi iztirablar mənim də qəlbimi göynədirdi. Düşünürəm ki, bir insan üçün bu dərəcədə fədakarlıq etmək, əslində, özünü incitməkdir. Nuriyyənin böyük ürəyi ilə yanaşı, nə qədər ağıllı bir qız olması da diqqətimdən yayınmadı. O, özünü Murad və onun ailəsi üçün fəda etməkdən savayı, Səadətə də ən düzgün yolu göstərdi. Doğrudan da, cəmiyyətdən ayrı düşən insanlar həyatdan da kənarda qalırlar. Səadətin hissləri bayağılığa bürünmüşdü. Mənasızlığa yuvarlanan bir həyatda hansısa dərin və ali hisslərdən söhbət gedə bilməz. Əsl insan kimi yaşamaq və zəhmətin bəhrəsini görmək üçün mütləq bir fəaliyyət lazımdır. Yoxsa ancaq özünü düşünməklə, ətrafındakı insanlara fayda vermədən xoşbəxt olmaq mümkünsüzdür. Bunun üçün ilk öncə istək, sonra isə insanlarla yaxın olmaq, başqalarına can yandırmağı bacarmaq və cəmiyyətin bir parçasına çevrilmək lazımdır. Yalnız bu zaman insan nələr edə biləcəyini görməyə başlayır. Var-dövlət sahibi olmaq günümüzü fərəhli keçirməyə kifayət etmir. Mədəni və mənalı həyata can atmayan insan bu sərvəti ancaq yeyib-yatmağa sərf edəcək ki, bu da zövqsüz həyat tərzi deməkdir. Bayağılıqdan qurtulub ali mərtəbələrə yüksəlmək üçün həyata qaynayıb-qarışmaq və taleyin açdığı yollarla yürüyərək məna qazanmaq lazımdır. Səadətin
Adı belə çox təsirli görünən bu kitab haqqında bir paylaşım gördüm və kitabı oxumağa qərar verdim. Bir gecəyə bitirdiyim kitabın təsiri həm qürurverici həm kədərli oldu. Qısa olsa da sanki insanı o qanlı tarixə apardı. Cəsur və ismətli Azərbaycan qadınının həyatı və çətinlikləri danışılır. Ətrafı tərəfindən qərəzli baxışlara və pis münasibətə məruz qalan qadın sonunda intiqamını alır. Kitabın sonunun ölümlə bitməyi yaxşı olmur. Qısa olsa da mənalı kitabdır və yazıçı sözlərlə dərindən təsir etməyi bacarır. Çox böyük dərslər verir. Hər bir insanın oxumasının gərəkli olduğunu deyə bilərəm.
