İşim, yalanları insanların inanacağı şekillerde söylemekten ibaret. İzleyiciye gerçek dışı şeyler sunarım ancak bunu son derece ikna edici bir şekilde yaparım. Her bir yönetmen, hakikati kendine özgü bir biçimde yorumlar ve bu da her bir yönetmeni birer yalancı kılar. Ancak bu yalanlar, insanlığın derin hakikatlerini dışa vurma görevi görür.
Biz, Kiyarüstemi’nin eğitsel toplantılarına katılan, onunla seyahat etme fırsatını yakalayan ve çoşkusundan keyif alan şanslı acemi ve yardımcılar, Marlene Dietrich’in Orson Welles ile beraber zaman geçirdikten sonra “Onunla konuşurken sulanan bir bitki gibi hissediyorum” sözünü tekrarlıyoruz.
Bir Venedik atasözünün de dediği gibi, “kürekçisiz bir kadırga cansız bir vücut gibidir.” Mürettebatın %75’ini oluşturdukları yetmiyormuş gibi, en önemli masraf kalemi de bunlardır. Kadırgaları kürekçilerle donatmak masrafı üç katına çıkarmak demektir. Bir örnek vermek gerekirse 1616 yılında Osuna Dükü’nün üç kadırgasının inşa maliyeti 38.723 ekü iken, bunlardaki 660 kölenin maliyeti 85.800 eküdür.