Ramazan ÇAKCI
@nf_artist
Rene Magritte’in Sanatı ve “Bu Bir Pipo Değildir”
Rene Magritte, 1898 yılında Belçika’da doğmuş ve Gerçeküstücülük (Sürrealizm) akımı kapsamında eserler üretmiştir. Sürrealizm ile ilgili olarak; “Gördüğümüz şekliyle algıladığımız dünyanın bilinçle ilişkiye girerek algılanmasından dolayı ortaya çıkan öz, asıl öz olarak kabul edilmemektedir. Belki bu açıdan fenomenoloji ile 20. yüzyılın ilk çeyreğinde ortaya çıkan gerçeküstü sanat anlayışı ile ciddi köprüler kurduğu iddia edilebilir”. Magritte, sanatında kavramsal yapıyı estetik yapıdan üstün tutmuş ve bu bağlamda kendisine sanatçı olarak hitap edilmesinden hoşnutluk duymamıştır. Sanatçı, kendisini resim aracılığı ile iletişim kuran bir düşünür olarak görmektedir. Bu konuda ‘Büyük Sanatçıların Gizli Hayatları’ kitabının yazarı
Elizabeth Lunday şunları belirtmektedir; “Magritte, hemen sonu gelmeyen sürrealist kafe konuşmalarına katıldı, ama otomatik resim çizmek gibi planlanmamış sanatla ilgilenmiyordu; bilinçaltını keşfetmekle de ilgilenmiyordu.
Onun yerine, gerçekliği ihlal eden imgeler yaratarak gerçeklik anlayışımızla oynamak istiyordu”. Bu
gerçeklik ve imge sorgulamaları sanatçının eserlerinde temel problemi haline gelmiş, bir süre sonra dilsel kullanım
ile eserlerini çok daha başka bir konuma yerleştirmiştir.
“1920’lerin sonunda Rene Magritte resminde kelimeler ve imgeler arasındaki bağlantıyı keşfe
başladı. 1929’da bir reklam için illüstrasyon olabilecek kadar incelikli çizilmiş bir piponun basit
betimlemesi olan The Treachery of Images / İmgelerin İhaneti’ni tamamladı. Piponun altında, basit bir
el yazısıyla şu kelimeler vardı: “Ceci n’est pas une pipe.” (“Bu bir pipo değildir.”)”.
Magritte’ın felsefi açıdan gerçeklik-imge sorgulamaları her zaman sanatında yer bulmuştur. Ancak, bunu
dilsel resimsel açıdan yapmaya
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
“Size anlatmak istediğim daha gizemlidir, varlığın köklerine, duyuların ele gelmeyen kaynağına karışmıştır”. Göz ve Tin’in açılış epigrafını oluşturan Cézanne’ın sözleri, Merleau-Ponty felsefesinin temel hedeflerinden birine yani, bir oluş (genèse) düşüncesine denk düşer.
Merleau-Ponty’nin felsefi girişimi klasik estetiğin aksine resim üzerine değil resimden itibaren
düşünümdür. Zira Fransız filozofa göre Cézanne resmi doğum halindeki logosun fenomenal veç-
helerini olabildiğince somut biçimde ortaya koyar. Resim şeylerin ortasında, görünürdeki gö-
rünmezi, virtuel görünürü ortaya çıkarıp kendi görüşümüzün nasıl meydana geldiğini sergiler. Ressamın görüşü ise “sürekli bir doğuş”tur. Platon için felsefenin doğumu bir şaşkınlık, bir
thaumazein ise, Merleau-Ponty için resim, doğum üzerine bir şaşkınlıktır: bu neden hiçlik yerine
bir şey var sorusu değil “nasıl var?” sorusudur. Fransız filozof bu durumu şu şekilde dile getirir:
“Cézanne’ın tualleri, resmetmek istediği çoktan geçmiş olan ‘dünya anını’, üstümüze fırlatmayı sürdürmektedir. Onun Sainte-Victoire Dağı, Aix’in üstündeki sert kayada olduğundan başka
türlü ama en az o kayadaki kadar enerjik dünyanın bir ucundan diğerine oluşmaktadır ve
yeniden oluşmaktadır. Öz ve varoluş, imgelem ve gerçek, görünür ve görünmez resim, tensel
özlerden, etkin benzerliklerden, sessiz anlamlardan oluşan düşsel evrenini açarak bütün kategorilerimizi bulandırmaktadır”. Dolayısıyla, Merleau-Ponty için Cézanne resmi, sadece kurgusal bir olgu ortaya koymaz; ontolojik bir değeri vardır. Cézanne resmi klasik fenomenolojinin ifade olanaklarını aşan varlığı
ilgilendirir. Cézanne’ın yakalamaya çalıştığı dünyanın yabancılığı bizzat varlığın yabancılığına
ve uzaklığına dönüşür. Resmin bir varlık olarak oluşumu (ontogenèse) resimsel bir
