NİSA DOĞAR
@nisadogar
Türkçe öğretmeni
11 okur puanı
Mayıs 2020 tarihinde katıldı
İnsanın “Bir gün olacak.” düşüncesiyle nasıl yıllarını tüketebileceğini gösteren kitap. Gelecekteki büyük anı beklerken bugünü kaçırmak, belki de romandaki en sarsıcı taraf. Kitabı bitirdiğimde aklımda kalan düşünce şu oldu: Koşmak yorucu olabilir ama insanı asıl tüketen, belirsiz bir umudun içinde durmadan beklemektir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Bu kitap herkes için değil. Bunu açıkça söylemek gerekiyor. Hızlı akan, net bir hikâye bekleyen biri için yorucu olabilir. Ama sabırla okunduğunda okuruna çok şey veren bir kitap. Bitirdiğimde “İyi ki okudum.” dedim ama aynı zamanda “İleride tekrar okumalıyım.” diye düşündüm. Çünkü bu, tek okumada tüketilecek bir metin değil. Bu kitap, hem dil hem kurgu hem fikir ve estetik olarak Türk edebiyatına özgün bir katkıdır. Zorlayıcı ama kıymetli bir okuma olarak hafızamda yer etti.
Piranesi’yi okurken uzun süre “Anlıyor muyum?” diye sordum kendime. Oysa kitap, anlaşılmak için değil hissedilmek için yazılmış. Hikâye ilerledikçe fark ediliyor ki Piranesi bir macera romanı ya da fantastik bir gizemden çok, insanın zihninde kurduğu hayatta nasıl yaşayabildiğine dair derin bir anlatı.
Kitapta betimlenen o sonsuz salonlar, heykeller, gelgitler ve sessizlik; ilk bakışta bambaşka bir dünya gibi görünse de aslında çok tanıdık. Çünkü Piranesi’nin yaşadığı yer, dış dünyadan kopmuş bir fantezi evreni değil; travmayla, yalnızlıkla ve manipülasyonla şekillenmiş bir bilinç hâli.
Piranesi, kendisine verilen hayatı sorgulamadan kabullenmiş biridir. Kendi sınırlarını, ihtiyaçlarını ve hatta acılarını bile “normal” sayar. Başına gelenleri anlamlandırmak yerine düzenler, kayıt altına alır ve sabırla katlanır. Ta ki küçük çatlaklar oluşana kadar. O çatlaklar büyüdükçe okur da şunu fark eder:
Bu kitap, insanın kendini kaybetmesini değil kendini yavaş yavaş hatırlamasını anlatıyor.
En çarpıcı nokta şu: Piranesi’nin dünyası tamamen hayal ürünü değildir. Orada gerçekten bir şeyler yaşanmıştır. Ama gerçek, ona parça parça, çarpıtılarak sunulmuştur. Bu da kitabı sadece fantastik değil, aynı zamanda psikolojik olarak çok gerçekçi kılar. Çünkü gerçek hayatta da insanlar bazen kendilerine zarar veren ilişkilerde, düzenlerde ya da kimliklerde uzun süre kalabilirler. Ve çoğu zaman bunun adı “alışmak” olur.
Sıcacık evinizde, temiz giysilerinizle ve tok karnınızla her bir satırını vicdanınız sızlaya sızlaya okuyacağınız o kitap… Bu kitap çok derinden sarstı beni. Yıllardır dilimizde dolaşan bir söz var ya hani “Bu vatan kolay kazanılmadı.”. Belki de en net şekilde bu kitabı okuduktan sonra anladım bu vatanın kolay kazanılmadığını. Erkeklerin cephede düşmanla savaşırken geride kalan kadınların ve çocukların yoksullukla, sefaletle, adaletsizlik ve ahlaksızlıkla nasıl savaştığını net bir şekilde bu kitaptan öğrendim.
Bir anne olduğum için sanırım beni en çok etkileyen karakter Şakire oldu. Eşine duyduğu saf sevgi, evlatları için verdiği büyük mücadele, temiz kalbi… Hayran oldum ona, anneliğine, direnişine. Onca zorluğa rağmen hiç pes etmedi, direndi, asıl savaşı o verdi. Bir çocuğunu mezara koyduktan sonra içindeki acıyla diğerlerinin aç karnını doyurmak için didindi durdu. İçimi en çok acıtan kısmı da bu yaşananların gerçek olduğunu bilmekti.
Her sayfada altını çizdiğim birkaç cümle vardı. Bu kitap nasıl bu kadar az biliniyor ve ben nasıl bu kadar geç tanıştım bilmiyorum. Çevremde herkese bu kitabı önereceğim. Bu ülkede yaşayan herkes bu kitabı okumalı!
