Türkiye'nin modernleşmesine kendi anlamlarında
yardım sağlamış olan Batı devletleri ise Türkiye'ye askeri ve politik anlamda muhtaç olmadıkları devre gelince
Türkiye'nin gelişmesine karşı yardım değil, ilgi bile göstermezler
Lale Devri'nden itibaren hemen her safhada bu
hep böyledir. Dış baskı veya dış tehlike dedikleri şey
geçince, zaten büsbütün amacını kaybetmiş bir hale gelen
bu insanlar gevşerler, keyiflerine dalarlar; reformu
filan bir kenara iterler, bu yüzden çok geçmeden her
şey eski tas eski hamam olur.
Tarihimizde ancak
zaman zaman büyük felaketler veya büyük önderler
toplumu kımıldatıyor; onlar gelip geçtikten sonra toplumun
eski durgunluğu tekrar geliyor.