Mənim üçün əziz olan bir müəllimimin tövsiyyəsi ilə oxuduğum kitab.Bir neçə dəfə yenidən oxuduğum, yadımdan çıxan yerlərə səhifləyib yenidən baxdığım nadir kitablardandı.
Kitabı mənim üçün bu qədər xüsusi edən əsas səbəb səmimiyyətidi.Hər bir obraz ayrılıqda həm yaxşı, həm pisdi.Edilən doğru əməllər də var, yanlış əməllər də..Və hər dəfə obrazın perspektivindən baxdıqda hər obrazın özünə haqq qazandıra bildiyini görürürük.Mütləq yaxşı ya da mütləq pis yoxdu...Eyniylə insan kimi...
Kitabda mənimçün, bəlkə də ümumilikdə ədəbiyyatımız üçün ən ziddiyyətli xarakter olan Cahandar ağanın daxili dünyası çox yaxşı əks etdirilib.Kitab insanı yer yer dilemmada qoyur Cahandar ağanın tərəfindəsən yoxsa yox? Yox desən kəndinə etdiyi o qədər yaxşılıqlara, düşmənin qarşısındakı duruşuna da naxələf çıxmalısan.Hə desən də öz əxlaqi dəyərlərini sorğulamalı...
Əşrəfin aqibətinin oxucuya buraxılması da düşünürəm ki maraqlı nüansdı.Optimist oxucu üçün Əşrəf diribaş savadlı gəncdir və özünə həyatda yer tapacaq.Lakin mənim fikrimcə Əşrəf öz idelları olan inadkar biridi, və bu da böyük ehtimal onun sonu olacaq.
Kitabı, optimist fikirlər oxuyaram düşüncəsi ilə almışdım. Önsözü oxuduğum zaman anladım ki, povest optimizmin təndiqi üzərində qurulub. Xüsusilə də, Leybnisin "kainatda baş verən hər şey yaxşılığa doğru baş verir, dünya özünün ola biləcəyi ən yaxşı vəziyyətindədir" fikrinin təkzib olunması və təndiqi kitabda çox sadə təhkiyə dili ilə işlənib. Fəlsəfi məzmunda olduğu üçün dili çətin və mürəkkəb olar deyə düşünürdüm. Amma hekayə tərzində yazılmış, eyni zamanda dərin bir əsər idi. Sadəcə bəzi obrazların öldüyünün zənn edilib sonradan yenə kitabın müəyyən bir hissəsində peyda olması absurd gəlirdi. Sanki onların başına gələn fəlakətlərdən danışılsın deyə təkrar-təkrar eyni xarakterləri qarşımıza çıxarırdı.
Bunlardan əlavə Volterin yaratdığı baş qəhraman vasitəsilə eyni zamanda öz yaşamında ona qarşı pisliklər edən, onu aldadan insanları tənqid etməsi, kitabda onlara başqa xarakter bəxş edib etdikləri bəd əməllərə toxunması xoşuma gəldi. Kandidin əsər boyunca həyata dair fəlsəfi görüşlərinin tez-tez dəyişməsi də maraqlı idi. Bunu da bir qəhrəmanın yolculuğu adlandıra bilərik. Çünki ilk başda Kandid sadəcə sarayda böyümüş, yalnız bolluq və xoşbəxtlik görmüş, müəllimi Panqlosun fikirləri ilə razılaşan bir uşaq idi. Zaman-zaman onun dünya ilə bağlı müsbət təsəvvürləri dağılır, yerini başqa düşüncələr alır.
Çıxardığım nəticə odur ki, dünyada mənfi və müsbət, xoşbəxtlik və bədbəxtlik, yaxşı və pis, sevinc və kədər daim bir-birilə yanaşı irəliləyir, birlikdə var olur. Birini digərindən ayırmaq və baş verən hər şeyin yaxşıya və ya pisə doğru getdiyini demək doğru olmazdı. Və ən əsası insan gərək boş dayanmasın, əməklə məşğul olsun. Bu onu həm darıxmaqdan, həm yoxsulluqdan, həm də lazımsız düşüncələrdən qurtarar.
Reklam
"Ölüm diye bir şey yok. Yaşam ruhtur ve ruh da ölemez."Alıntı
Jack London'ın edebi meziyetlerini en iyi görebileceğiniz eserlerinden biri... Neresinden başlasam anlatmaya bilemiyorum çünkü bu kitabın anlattıklarını anlatmak için başka kitaplar yazmak gerek... Hani bazı kitapları bitirdiğinde artık eski sen değilsindir ve kendine gelmen ve okuduklarını sindirmen biraz zaman alır; bendeki etkisi böyle oldu tam olarak.
İçinde bolca insan ve toplum eleştirisi barındıran pesimist ve realist pasajlar görebileceğiniz fakat aynı zamanda umudun yitirilmemesi gerektiği, yaşama dört elle sarılmak ve vazgeçmemek gerektiği ve kadınların ne denli kutsal varlıklar hatta yaşamın tüm amacının "onlar" olduğunu anlatan optimist pasajlar ve övgüler de görebileceğiniz bir kitap.
Okurların çoğu Victor Hugo'nun "Bir İdam Mahkumunun Son Günü" kitabına benzetmekte haklı çünkü ana karakterimiz idam mahkumu bir Ziraat Profesörü; Standing(böyle bir eserde bir meslektaşla karşılaşmak her şeye rağmen güzeldi).
Standing, hapishanede karşılaştığı işkence ve tecritlerde bir süre sonra deli gömleği giydirildiği dönemlerde transa geçip zamanlar arası yolculuğa başlıyor ve bize insanlık tarihinin en ücra köşelerinin kapılarını aralıyor. Burada yazarın alışık olduğumuz müthiş hayal gücü ve çoğu eserinde gördüğümüz maceraperestliği kitabı oldukça akıcı kılıyor. Kendinizi ıssız adada tek başına yıllarca yaşam mücadelesi veren birinin hayata nasıl tutunduğunu hayretle izlerken bir anda İsa'nın çarmıha gerilişine tanıklık eden bir viking olarak buluyorsunuz. Gerçekten bu kitabı okumak başlı başına bir deneyim. Öyle harika cümleler vardı ki gereğinden fazla alıntı paylaşmak zorunda kaldım.
Kahramanımız, zamanlar arasında yolculuk yapmaya başlamasıyla birlikte madde ve ruh alemlerini birbirinden ayırt etmeye ve dünyanın/bedenin geçici bir istasyon olduğunu aslolanın
11 il fərqlə yenidən
Bir kitab daha… 2026-cı ilin 26-cı və Aprel ayının ikinci kitabı…
Bu kitabı ilk dəfə tam 11 il əvvəl almışdım. O zaman oxuyanda hisslərim tam fərqli idi, bəlkə də həyata daha optimist baxırdım. Bu gün kitabı yenidən bitirdim və anladım ki, illər keçdikcə insanın ağrıya, sevgiyə və seçimlərə baxışı necə dəyişirmiş...
Hələ ki, filmini izləməmişəm, amma kitab bitdiyinə görə ən qısa zamanda Lou və Will-in hekayəsini ekranda da görməyi planlaşdırıram, xəyalımda canlandırdığım obrazlar filmdəki ilə üst-üstə düşəcəkmi?
11 il əvvəl sadəcə imkansız bir eşq hekayəsi kimi baxdığım və sonuna görə qəzəbləndiyim bu əsər, indi mənə daha dərin mənalar ifadə edir.
Artıq anlayıram ki, bu kitab sadəcə sevgi haqqında deyil, bir insanın öz həyatı üzərindəki seçimləri və o seçimlərə hörmət etmək məsuliyyəti haqqındadır. Louisa Clark və Will Traynor arasındakı o təzadlı, amma möhkəm bağ hər iki oxunuşumda da qəlbimi sızlatdı. Lou rəngarəng dünyası ilə dar bir çərçivədə xoşbəxt olmağa çalışarkən, Will bir kresloya məhkum qalmış ruhu yaralı bir adamdır. Will-in Lou-ya dediyi "Yaxşı yaşa. Sadəcə yaşa," sözü bu dəfə qəlbimə daha dərindən toxundu. Sevginin hər şeyi sağaltmağa gücünün yetmədiyi o acı reallığı qəbul etmək bu dəfə daha çətin imiş...
Müəllif bizi elə bir etik dilemma qarşısında qoyur ki, insan həm Will-ə haqq verir, həm də gedişi ilə barışa bilmir. İllər sonra Lou-nun öz qabığından çıxışını yenidən izləmək mənə də öz potensialımı xatırlatdı. Bu kitab mənə bir daha öyrətdi ki, həyat bizə verilmiş bir hədiyyədir və biz onu başqaları üçün deyil, öz arzularımız üçün yaşamalıyıq.
Göz yaşlarıma hakim ola bilmədiyim, amma oxuduğum üçün çox xoşbəxt olduğum bir təcrübə idi. Mütləq oxuyun!
hafızam silinse de bir daha okumasamDuygu ve Düşünce
kitabı bitirdikten sonra gökkuşağı kusmuş olabilirim. öylesine yapay bir iyimserlik mevcuttu ki, psikolojim bozulmuş bile olabilir, emin değilim.
ne istediğini bilmeyen, birisi ipimi çekse de o tarafa doğru şöyle bir çekilsem diye bekleyen, çekilmeye başladığında da çekeni heveslendirip ardından da hevesini kursağında bırakan baş karakterimiz Nora, bencil ve oldukça da şımarıktır. neredeyse her alanda bir yeteneği olup daha sonrasında saçma sapan bahaneler ile o konuda ilerme kaydetmeyi reddettmiş, kendine has bir hayali dahi olmayan, başkalarının onun için oluşturduğu hayali, kendi hayaliymişcesine sahiplenmeye çalışıp bocalamıştır. bu sırada da ona eşlik edecek şahsiyetleri de yarı yolda bırakıp, sözünden dönününce yediği tripleri ve bozulan arkadaşlıklarını da kendine birer duygu sömürüsü haline getirmiştir.
herkeslerin neden bu kadar ayılıp bayıldığını çözememiş olup kendine motivasyon konuşmacı adı veren şarlatanlar tarafından da aşağı yukarı aynı hisleri uyandıracak ucuz bir konuşma dinleyebilirlerdi. kitabı bir başkasından alıp okuduğum ve cebimden para çıkmadığı için gerçekten mutluyum, yoksa kafamı duvarlara vurmam kaçınılmaz olurdu.
şahsi fikrime gelecek olursak da: kitaptaki duygular gerçekten yapay, vermek istenilen mesaj fazlasıyla zorlama, sıkıcı ve bir hayli de boştu. elimizdekilerin kıymetini bilmeli, sabırlı olup hayatın bize getireceği güzellikleri beklemeliyiz fikrini tamamen bir fakir avuntusu olarak gördüğümden olsa gerek hayatın insanın yüzüne çarptığı acı gerçekler ile yüzleşmeyi öğrenmek gerek —baş karakter Nora, öğrenmeyi redden otuzlarına gelmiş, olgunluktan uzak, birisi onu hep teskin etsin isteyen, daha önce de belirttiğim gibi şımarık, başkalarının sorunları ile hiç ilgilenmeyip sadece kendi derdi konuşulsun isteyen bencil birisi.
ChatGbt nin bu aralar Adam Phillips yada Freud u okumasan daha iyi olur deyip daha optimist yazarlar önerdiği kitabımın son 30/35 sayfasını bitirmem 5 gün sürdü diğer kısımları iki günde okumuştum niye böyle oluyor bilmiyorum . bazen donup kalıyorum.
Yazar bu kitabında bol bol Freud dan bahsediyor. Kafkadan , Musil ve Mandan kitap analizleri yapıyor. farklı farklı yazarlardan alıntılarla görüşlerini desteklemeye çalışıyor . Kitapta sadece vazgeçmekten bahsetmiyor istememekten, dışarıda bırakılmaktan , inançsızlıktan, sansürden kayıptan da bahsediyor.
hayatı yaşamaya değer bulmak için kendimizi canlı hissetmek için nelerden vazgeçiyoruz?
Değişebileceğimize inanadığımızda bir şeyden vazgeçerken değişemeyeceğimize inandığımız zaman hepten vazgeçmiş oluruz diyor. hayatı yaşamaya değer kılan şey nedir diyor? İnsanların katlandığı acıları o kadar acınası buluyor ki intihar vakalarının az oluşuna şaşırıyor :) Uykuyu bile bilinçten vazgeçmek olarak görüyor. Halbuki fizyolojik bir ihtiyaç :)
yaşam ve ölüm dürtüsü hayatımızı şekillendirirken biz belki de alışkanlıklar çerçevesinde yaşayıp hiç var olmadan yok olacağız. Walter pater "Alışkanlık bir başarısızlıktır " demiş . Viktor Sklovski ise sanatı alışkanlıkları kırma pratiği olarak görüyormuş. Alışkanlıkların hayatı sıradanlaştırdığından her gün görülenin hissedilmediğinden bahsediliyor .
insan kendi varoluşunun dışında bırakılmış kendi varoluşunu arayan muhtaç ve rasyonel bir hayvan mı? yoksa Deleuze'un iddası gibi arzulayan bir makine mi bilemeyeceğim.
Ama merak bazen başımıza gerçek bir bela açabiliyor
Tuhaf tuhaf kitaplar okutuyor mesela .
Reklam
Reklam